amor, -oris
m. (f.: MLW
l. 14sq. adde MLWForm. Andec. 1
c p. 5,2. MLWWillib. Bonif. 1 p. 4,29. MLW
al.) MLW
script. ha-: MLW
l. p. 582,5. MLW
plur.: MLW
l. 62. p. 580,29sq.38. MLW
struct.: in: MLW
l. 50. ad:
p. 581,1. super:
p. 580,23. de:
p. 580,19. I
strictius MLW
i. q. dilectio —
Liebe: A
de dilectione ad animantes pertinente: 1
de dilectione spirituali, caritate: a
gener.: α
de dilectione inter homines intercedente: MLWLull. epist. 92 p. 209,28 te, pater, ... interni affectus -eamore diligo. MLWCod. Karol. 44 p. 559,8 ad ... fraternam -emamorem conversi (
cf. MLWAlcuin. epist. 43 p. 87,17 fraterni [-ae MLW
var. l.] -isamoris). MLWAlcuin. carm. 45,17 te mea mens sequitur, sequitur quoque carmen -isamoris. MLWThegan. Ludow. 39 cum magno -eamore diviserunt se
pater et filius. MLWCand. Fuld. Eigil. II 21,3 Aeigil, subiectis sacro connexus -eamore. MLWAgius epic. Hath. 393 carnalis -ramor caros nos plangere nostros ... facit. MLWWiduk. gest. 1,33 -isamoris vicarii. 3,1 omnem -emamorem maternum transfudit rex in ... filium. MLWHrotsv. Agn. 435 sollicitudo parentalis ... -isamoris. MLWgest. 737 perfectae fidei dilexit -eamore Henricum ... regina. MLWThietm. (?) chron. 1 prol. fraterni iuris -eamore. MLWThangm. Bernw. 25 -eamore vestro meos Saxones ... proieci. MLWDipl. Heinr. III. 112 -eamore et dilectione et cottidiano servitio Kadelohi ... donamus
quoddam predium. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 311,6 causa et -eamore domni apostolici. MLWNivard. Ysengr. 3,300 nobile plus odium quam miser ornat -ramor. MLWOtto Frising. gest. 2,8 p. 108,13 ob -emamorem regis.
persaepe. remissius: MLWCand. Fuld. Eigil. II 8,5 quemcumque cupit vestra concordia ... patrem, ... vestro concessit -iamori
rex. MLWCarm. libr. III 35,1 iussimus hęc scribi vobismet prorsus -iamori. MLWFroum. carm. 32,55 caris filiolis Froumundus quicquid -isamoris (MLW
sim. 21,5). MLW
iur. et MLW
canon.: MLWCapit. reg. Franc. 22,63 ne ... per adolationem ... aut per -emamorem cuiuslibet amici aut per timorem ... a recto iudicio declinet
iudex (cf. MLWHraban. hom. I 58 p. 109
C quatuor modis iustitia in iudiciis subvertitur, hoc est timore, cupiditate, odio, -eamore. MLWChart. Tirol. 986 p. 41,27
testes hoc non dixerant -eamore vel timore nec odio MLW
eqs. MLWChart. Beron. 173 p. 215,35. MLW
al.). MLWConc. Karol. 50
D p. 633,22 sacerdotes ..., qui aut muneris aut -isamoris aut timoris ... causa tempora ... paenitentiae ad libitum paenitentium indicunt. MLW
al. β
de dilectione inter Deum (sanctos sim.) et homines intercedente: MLWCod. Lauresh. 429 (a. 755/56) ob -emamorem Domini nostri Iesu Christi et remissionem peccatorum ... dono. MLWDipl. Ludow. Germ. 2 propter divinum -emamorem et reverentiam ipsius ... loci. MLWWalahfr. carm. 76,10 sub -eamore Dei simul atque timore. MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 471,23sq. Petri non tres negationes vel tres -isamoris confessiones. MLWAgius vita Hath. 6 propter ... nimium in Deum -emamorem. MLWCarm. Cent. 23,15 illius igniti
(sc. spiritus sancti) nimio caritatis -eamore. MLWWiduk. gest. 1,34 p. 47,25 quo eius
(sancti Viti) -eamore ardeas
(item de sanctis: MLWThietm. chron. 5,28. MLW
al.). MLWGerh. August. Udalr. I prol. ista ... in -eamore Christi legentibus. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 301,34 superni -isamoris. MLWAlbert.
M. sacram. 128 p. 87,79 -ramor ... caritatis non praecedit iustificationem.
persaepe. de dilectione Dei MLW
sim.: MLWHugeb. Willib. 3 p. 90,19 amoenitate paradisi et -eamore Christi. MLWWalahfr. Wett. 693 placido temet complector -eamore
(sc. angelus Wettinum). MLWHraban. carm. 4,3,20 solus -ramor Christi semper ubique manet. MLWHrotsv. Theoph. 234 corpus, quod dedit humanae morti nationis -eamore. MLWPurch. Witig. 345 Christum ... pignus -umamorum. MLWThietm. chron. 6,32 obsecrat cunctos ... per Christi -emamorem. MLWAlbert.
M. euch. 1,2,7 p. 200
b,4 hoc ... sacramentum
(sc. eucharistia) cum sit-is. MLW
al. γ
universalius de virtute caritatis: MLWWillib. Bonif. 7 p. 36,16 ut ... crescat in eis ... intimi virtus -isamoris. MLWArbeo Corb. prol. exempla ... -isamoris, quae operatus est vitae auctor in iustis. MLWHugeb. Wynneb. 2 p. 108,28 magna mentis -eamore. MLWWalahfr. carm. 33,8 dum spesque fidesque aruerint, solus tum superabit -ramor. MLWCand. Fuld. Eigil. I 18
templum cum magno pietatis -eamore construxit (MLWThietm. chron. 6,96). MLWFroum. carm. 3,11 cui nullus -eamore secundus. MLWThietm. chron. 6,41 -isamoris fomite spiritualis. 6,75 p. 364,9 in ... -eamore iusto Deum agnovit et proximum. MLWLamb. Leod. Matth. I 1142 -isamoris azima. MLW
al. b
c. colore quodam: α
c. sensu favoris: MLWDipl. Conr. II. 228
b p. 311,27 quousque quoddam predium ...
imperatori traderet pro acquirendo eius -eamore (MLW
sim. MLWChart. Laus. 790 p. 634,12). MLWDecret. Bern. 39 -emamorem domini sui ... obtinere. MLWChart. civ. Magd. 84 p. 41,41 cum ... predicatorum ordinem specialis caritatis zelemur -eamore. β
c. sensu famae: MLWLiutg. Greg. 3 p. 70,25 ex illo die crevit -ramor et honor hominis Dei ... apud omnes. γ
c. sensu conniventiae: MLWRuodlieb III 15 annuite, vestro quo fiat -eamore
(cf. notam MLW
ed. p. 139). δ
c. sensu honoris, salutis (de potu): MLWGodesc. Saxo
theol. 23 p. 325,13 bibere ... in illius Dei -eamore, qui de vino sanguinem suum facit. MLWLiutpr. antap. 2,70 -isamoris salutisque mei causa ... bibito. MLWhist. 10 p. 167,23 diaboli in -emamorem vinum bibisse. MLWRuodlieb IV 162 poscit vinum, Gerdrudis -eamore quod haustum participat nos. MLW
al. 2
de dilectione inter sexus diversos intercedente: a
gener.: MLWForm. Marculfi 2,7 p. 79,15 quicquid ... inter coniugatos ... pro -emamorem dileccionis invicem condonare placuerit. MLWLex Alam. 52 -ramor de alia eum adduxit, ut illam dimisisset ... uxorem. MLWWandalb. martyr. alloc. 32 carnis. MLWCapit. reg. Franc. 301 p. 455,32 ut ... -eamore coniugali sincero ... ad vitam perveniatis aeternam. MLWWiduk. gest. 3,9 muneribus -emamorem reginae super se probare. MLWHrotsv. Mar. 373 spernere terrestrem ... -emamorem. MLWEgbert. fec. rat. 1,12 sicubi torret -ramor, mirantur lumina formam. MLWHonor. August. cant. praef. p. 351
A quinque gradus -isamoris sunt, videlicet visus et alloquium, contactus et oscula, factum. MLWCarm. Bur. B 29,2,3 ut -isamoris tedium tibi sit remedium. 57,2,2 omnis nexus elementorum legem blandam sentit -umamorum. 139,2,8 philomena cantibus suscitat -esamores. MLWStatut. ord. Teut. p. 50,33 hec
(sc. oscula) et huiuscemodi secularis -isamoris et lascivie argumenta. MLWAlbert.
M. animal. quaest. 5,4 p. 156,12 appetitus duplex est et similiter -ramor, scilicet verus et apparens MLW
eqs. saepe. MLW
c. sensu cupidinis: MLWThietm. chron. 1,5 qualiter eam sibi sociaret, iuvenili exarsit -eamore.
de dilectione inter mares intercedente: MLWHrotsv. Pel. 238 non patitur talem Christi nam miles -emamorem regis pagani. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 135 plebs Sodomita fores aperire volens in -esamores (gloss.: libidinem). b
alch.: MLWAnon. tab. p. 149,12 cum intraverimus domum -isamoris
(sc. cucurbitam), coagulabitur corpus meum. B
de dilectione ad res pertinente: 1
aestimatio, gaudium, studium —
Wertschätzung, Freude (an), Eifer (für): MLWWalahfr. hort. 230 suadet -ramor parvi diffusior horti. MLWCand. Fuld. Eigil. I 14 Dei cultūMLWs. MLWWandalb. mens. 287 idem -ramor accendit cunctos. MLWRimb. Anscar. 3 p. 21,25 compunctionis divinae ... -eamore languescere. 34 p. 65,39 religionis (MLWPoeta Saxo 5,152. MLW
al.). MLWBruno Querf. fratr. 7 p. 722,43 nec sic ... desiderabilis Germania ad -emamorem ei
(imperatori) venit. MLWOtto Frising. chron. 7,18 p. 335,4 regnum -eamore ęcclesiarum attenuatum. MLW
al. 2
cupido, desiderium, voluntas —
Verlangen, Sehnsucht, Wunsch: MLWLex Baiuv. 2,16 perit lex cupiditatis -eamore. MLWTrad. Ratisb. 2 propter -emamorem cęlestis regni et remissionem peccatorum ... trado. MLWWalahfr. carm. 25
a,8 almae pacis. MLWWett. 510 ne sit -ramor nummi maior quam mansio caeli. MLWEinh. Karol. prol. p. 1,15 -eamore diuturnitatis inlecti. MLWGodesc. Saxo conf. p. 64,17 veritatis. MLWDipl. Karlom. (II.) 6 p. 292,37 ob -emamorem eterne retributionis (
cf. MLWThietm. chron. 6,17 divinae remunerationis). MLWWaltharius 354 patriae. MLWGerh. August. Udalr. I 15 p. 404,46 cum audiret eum pro -eamore sanctarum reliquiarum exire, desiderio eius satisfaciens MLW
eqs. MLWEpist. Teg. I 12
(c. sensu confidentiae) -eamore huius beatae spei. MLWBruno Querf. Adalb. A 12MLW
med. sive -ramor hominis (stimulus honoris B) suasit, sive ira Dei iussit. MLWThietm. (?) chron. 5,23 vite. MLWHerm. Augiens. chron. MLWa. 1023 episcopum ... munditiarum ornatusque insueto quodam -eamore famosum. MLWChart. march. Misn. II 514 -isamoris insaciandi rapacitas. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 6 p. 189,21
(de praeda) ne -eamore avium ... amitti possent
falcones. saepe. MLW
c. gen. MLW
gerund.: MLWAlcuin. epist. 88 p. 132,7 sapientiae decorem atque eam discendi -emamorem. MLWWalahfr. Wett. 80 ne captus -eamore tenendi linqueret aeternum ... munus. MLWWalth. Spir. Christoph.I 5 lucrificandi. MLWAlbert.
M. summ.
theol. I 9,41,2,3 p. 438
b,25 -ramor ... rei cognoscendae sive voluntas imperfectus est. MLW
al. ad: MLWBruno Querf. fratr. 13 p. 729,27 propter nimium -emamorem ad salvam felicitatem. MLW
c. MLW
inf.: MLWBruno Querf. fratr. 7 p. 722,34 tantus sibi -ramor habitare Italiam fuit. ut: MLWFrid. II. Imp. art. ven. 5 p. 150,3 propter -emamorem, quem habet, ut pascatur
falco. C
philos.: 1
de dilectione vi sua mundum movente et regente: MLWAlbert.
M. metaph. 1,3,11 p. 53
b,2 (p. 41,39 G.) Parmenides ... primum omnium posuit, quod -ramor (
p. 984b,27 ἐρωτα) deorum providit omnibus. p. 53
b,25sqq. (p. 41,57sqq. G.) dicunt -emamorem esse unitivam quamdam virtutem superiora moventem ad inferiorum providentiam ... et hunc -emamorem dividunt in divinum, intellectualem, animalem et naturalem. MLWsumm.
theol. I 6,26,1,2,4 p. 243
b,4 Maximus episcopus: -ramor est connexio et vinculum, quo omnium rerum universalitas ineffabili amicitia insolubilique unitate constat. MLW
al. 2
de habitu vel affectu animi: MLWAnselm. Bis. rhet. 17 p. 136,3 Tullius
(inv. 2,30) ... -emamorem supposuit affeccioni, que attribuitur personę. MLWAlbert.
M. sacram. 171 p. 111,54 -ramor multipliciter dicitur: de actu secundum animam et de actu secundum corpus. 173 p. 112,45 ex parte ... conversionis ad bonum commutabile sunt duo, scilicet nimius -ramor sui et nimius -ramor boni. 183 p. 118,86sq. -ramor in aliis virtutibus non est unius rationis cum -eamore caritatis MLW
eqs. MLWresurr. 57 p. 271,11 rationalis -ramor ... medius est inter carnalem et spiritualem
(ex Bernh. Clarev., cf. notam MLW
ed.). MLWsent. 1,10,1 p. 308
b,24 -ramor ... dicit adhaesionem affectus ipsi bono, quod amatur, dilectio autem dicit eumdem affectum MLW
eqs. p. 308
b,41 omnis ... dilectio est -ramor, sed non convertitur, et omnis charitas est dilectio et -ramor MLW
eqs. MLWbon. 126 p. 84,27 -ramor ... aut est -ramor generalis, quo quaelibet potentia amat suum obiectum, aut -ramor specialis, qui est caritatis. 425 p. 227,26 -ramor caritatis accipitur duobus modis MLW
eqs. MLWeccl. hier. 4,9 p. 665
b,17 -ramor non tantum est specialis quaedam virtus, sed est communis motor imperans actum MLW
eqs. MLWepist. Dion. 10
D p. 1015
a,4 quod -ramor referatur ad ipsam virtutem appetitivam intellectualem MLW
eqs. MLWsumm.
theol. II 22,132,2 p. 446
b,40 triplex est -ramor sui, scilicet naturalis, gratuitus et vitiosus. MLW
ibid. MLW
al. D 1
per prosop.: a
sensu pagano: MLWNotker. Balb. carm. 9,5 p. 140 puer impatiens, quem nos vocitamus -emamorem. MLWCarm. Bur. B 92,77,1sq. -ramor habet iudices, -ramor habet iura MLW
eqs. 154,1 est -ramor alatus puer et levis, est pharetratus. MLW
al. b
sensu christ.: MLWEpist. var. II MLWsuppl. 1 p. 616,12sq. dicatur -ramor spiritus sanctus ..., unde in scripturis nostris sepius -ramor, id est caritas, quae in Deo est erga nos, ... spiritus ipse appellatur. MLWGesta Bereng. 3,230 veneratur -emamorem (gloss.: Deum). MLWAlbert.
M. summ.
theol. I 3,3,13,3 p. 59
b,9 -emamorem, qui est spiritus sanctus.
remissius: MLWHraban. carm. 53,22 Iacobus atque Iohannis -ramor. 2
vice agnominis: MLWChart. Friburg. 65 (a. 1239) presentibus hiis: ... H. Amor, A. de Bondorf. II
latius: A
meton.: 1
amatus, dilectus, amicus —
Gegenstand der Liebe, Geliebter, Liebling, Freund: MLWPaul. Diac. carm. 35,28 tu requiesque tuis ... salusque fuisti, gloria, deliciae, tu generalis -ramor. MLWAlcuin. epist. 34 p. 76,5 tu vero, -ramor animae meae. MLWHraban. carm. 10,1 salve, fidus -ramor, felix dilectio, salve. 41,14,4 Tiburtius atque Servilianus -ramor. MLWErmenr. ad Grim. 32 p. 572,26 pastor, -ramor, domine. MLWCarm. var. II 5,2,3 orbis -ramor Karolus. MLWWiduk. gest. 1,31 primogenitum mundi -emamorem (amatorem
B1) nomine Oddonem (
cf. 1,34 p. 48,10 ut videmus in -eamore mundi et totius orbis capite). MLWEpitaph. var. II 47,1 regum dulcis -ramor, patriae pater. MLWBerno epist. 6 mi praecordialis -ramor. MLWEkkeh. IV. carm. var. II 12,7 Notker, -ramor Christo.
saepe. MLW
fort. MLW
add. de privigno: MLWEgbert. fec. rat. 1,52 iniustis alienus -ramor ne crede novercis. 2
amator —
Liebhaber, Freund: MLWHraban. carm. 19,35 iustitiae cultor et pietatis -ramor. MLWcarm. euang. 21 probitatis -ramor
Christus. MLWCarm. imag. 29,1,3,2 evangelicum ... libellum virginitatis -ramor praestat tibi, sancta Maria, ... Bernwardus. 3 a
osculum caritatis, fraternum —
Bruderkuß: MLWRuodlieb V 31 abbates ... basiat omnes, eius pręsulibus tunc prębitus est -ramor ipsus. MLWEkkeh. IV. cas. 13MLW
ex. -equeamoreque ... osculato et epoto. b
potus in amore sancti cuiusdam haustus, caritas —
Minnetrunk (cf. A. Franz, Die kirchl. Benediktionen des Mittelalt. I. 1909. p. 286sqq.): MLWRituale Flor. p. 45,1 benedictio -isamoris sancti Iohannis evangeliste. MLWPeregrinus 335 ut potent sancte Gertrudis -emamorem. MLWNicol. Biber. carm. 1981 (ed. Th. Fischer. 1870) poscunt Gerdrudis -emamorem.
v. et p. 581,67. c
fort. MLW
i. q. donum —
viell. ‘Geschenk’: MLWChart. Laus. 917 p. 757,20 (a. 1242) domum suam et casale ... sacrista habet ab eo in -eamore (
cf. 766). 4 -ramor aquae
fort. MLW
i. q. terrae oleum —
‘Wasserliebe’, viell. ein Erdöl: MLWCompos. Luc. A 19 h-rhamor aque lib. i, napta lib. i. G 7 memoria[m] universarum herbarum, ... metallorum, -umamorum aque MLW
eqs. P 3 halii dicunt aque oleum, halii flore aque, halii que〈li〉donia, Alexandrini autem -ramor aque MLW
eqs. (cf. notam MLW
ed. p. 155). MLW
al. MLWMappae Clavic. 277 gumma de atrinia solidum i, -isamoris aque libram i, balsami ÷ iiii. B
amoenitas —
Schönheit: MLWWalahfr. carm. 22,5,3 campus -eamore iuvet patulus. C
arbitrium —
Belieben, Gutdünken: MLWChart. Gelr. 400 (a. 1202) comes veniet satisfacturus duci secundum -emamorem vel gratiam ipsius ducis. MLWChart. Brixin. 138 p. 145,16 quod per -emamorem vel iusticiam ... discordie per ... comitem decidantur (MLWChart. Samb. 81 secundum MLWi. vel -emamorem. MLWChart. civ. Erf. 277 p. 176,31. MLW
al.).
Payr