lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

aether

nhd. bis spez. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
13 in 9 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
28
Verweise raus
18

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

aether m.

Bd. 1, Sp. 340
aether (eth-), -eris m. (n.: MLWl. 42sq. 44sq.) (αἰθήρ) MLWscript.: heth-: MLWAudrad. carm. 3,2,309. (a) eter-, aetr-: p. 341,33.36sq. MLWal. MLWdecl.: MLWsing.: MLWacc.: fere aethera (cf. p. 319,68); (a)et(h)ra: MLWPass. Petri et Pauli 150 (MLWsc. metro cogente, aethera MLWcod.; item: MLWHeiric. Germ. I 5 praef. 34). MLWAbbo Sangerm. bell. 2,261. MLWHrotsv. asc. 67. 126sq. MLWMar. 875. MLWPafn. 13,1. MLWprim. 65. MLWFroum. carm. p. XII, 16. MLWEkkeh. IV. bened. I 34,5. MLWCarm. Teg. 38,55. v. et MLWl. 51. p. 341,19.33. MLWal. (a)etherem: MLWCarm. de Bened. 578. v. et MLWl. 66. p. 341,7. aethrem: p. 341,20. MLWabl.: (a)ethre: Berth. carm. 1,126 (MLWMGPoet. III p. 396). MLWCarm. cod. Vat. (5330) 13,4. MLWHrotsv. prim. 483. v. et p. 341,37.39.42. MLWplur.: nom.: -a: MLWAldh. carm. eccl. 4,9,8. MLWvirg. II 429. 1989. v. et p. 341,34. aethra: p. 341,29. gen. -(i)um: p. 341,24.26. MLWacc. -a: MLWAldh. carm. eccl. 4,2,36. MLWvirg. II praef. 32. II 1066. MLWad Acirc. 5,33. v. et MLWl. 56. p. 341,31. I strictius: A de regione MLWi. q. spatium superius caeli subtili materia expletumÄther (MLWdef.: MLWGunth. Par. [?] orat. 9,6 p. 175D coelum vel coeli dicitur spatium illud mundi, quod est a firmamento usque ad lunarem globum, quod a Graecis -raether nominatur. v. et p. 341,55): MLWIonas Bob. Columb. 2,12 p. 261,10 cum ... anima supra aethra veheretur. MLWHraban. carm. 4,1,22 quam (casam) tribuit illi super -aaethera sedem arbiter omnipotens. MLWHrotsv. Abr. 2,5 pertransies aera, supergradieris -aaethera, zodiacum percurres circulum. MLWAgn. 418 celeres super -isaetheris ignes. MLWFroum. carm. 35,1 turritum caput extollis super -aaethera cuncta. MLWEgbert. fec. rat. 1,747 lucidus ether (MLWopp. aer). MLWal. B de elemento: 1 elementum purius aere, materia ignea(Elementar-)Feuer: MLWGunzo epist. 15 p. 48,27 cui (Heliae) currum ex innocuo perspicuoque -isaetheris elemento (cf. Vulg. IV reg. 2,11 currus igneus) paravit. MLWHonor. August. quaest. I 11 -raether est ignis, scilicet quartum elementum. MLWOtto Frising. chron. 8,9 p. 404,17 aer ... in subtilitatem e-is transeat. MLWAlbert. M. summ. creat. I 4,61,2 p. 650a,44 -raether quandoque dicitur coelum, quandoque ignis, quandoque purior aer. MLWmeteor. 1,1,5 p. 482b,29sqq. dixerunt ... quidam sapientes philosophi -emaetherem esse idem quod ignem omnino; unde quidam veterum, cui nomen Anaxagoras, opinatus est, quod -isaetheris et ignis intentio esset una (cf. Arist. p. 339b,21sqq.). p. 483a,6sqq. duplex est ignis, scilicet purus, qui est superrior et clarus et mundus et ille dicitur -raether ...; est autem alius ignis impurus ... et ille est circa nos et non vocatur -raether (cf. Arist. p. 339b,30sqq.). MLWPs. Plato quart. 4 p. 159,43 -raether est substantia lucis vacua accidentibus. 2 primum elementum (Aristotelis) ab igni distinctumvom Feuer unterschiedenes Urelement (des Aristoteles): MLWAlbert. M. cael. 1,1,9 p. 28b,45 corpus primum est distinctum a quatuor naturis enumeratis elementorum, quae sunt terra et aqua, aer et ignis, ... et propter velocitatem motus sui circularis vocaverunt ipsum -emaetherem derivantes nomen ab opere motus sui, eo quod ex motu inflammat materiam elementi sibi vicini (cf. Arist. p. 270b,22sqq.). MLWmeteor. 1,1,5 p. 482b,39sqq. diffinitio ... -isaetheris est quoddam corpus velocis motus inflammans et inflammabile nominatur -raether. II latius: A spatium inferius aere expletum, aer Luftraum, Luft (cf. MLWGloss. III 351,1 St.-S. aer et e-r lvft): MLWAldh. virg. I 2 p. 230,11 non ut passivos oculorum obtutus libere per -aaethera (aera MLWvar. l.) relaxet. 25 p. 258,4 (de dracone) -aaethera corrumpens. MLWad Acirc. 27,3 scando per -aaethera pennis. MLWal. MLWWaltharius46 scutorum sonitu ... superintonat -raether. MLWIoh. Scot. carm. 2,5,36 (de paschae tempore) florigeros motus mittit mundus in aethra suos. MLWFroum. carm. 11,8 missile ... saxum ... stridenti sonitu ... fertur in aethrem. B caelum Himmel (def.: p. 340,64): 1 natur.: MLWAldh. virg. II 217 fervet torridus -raether. MLWad Acirc. 68,5 sub -isaetheris axe. MLWPass. Praeiecti I prol. p. 226,4 aquila ... ad -aaethera volitans. MLWHugeb. Willib. 4 p. 102,1 de aereis -umaetherum arcibus. MLWHraban. carm. 39,13,1 Deus formavit -aaethera, terram simul et maria (cf. MLWHugeb. Willib. 5 p. 104,3 altissimi etherium [-rum MLWvar. l.] plasmatoris). MLWWalahfr. imag. Tetr. 3 ardentem gradibus legit -aaethera Phoebus. MLWWandalb. mens. 109 scandentis in -aaethera Tauri. MLWMilo carm. 1,6,4,237 dum ... serena ... se reddunt aethra. MLWEkkeh. IV. bened. I 7,2 conspectibus -aaethera verrant. saepe. 2 theol. de sede Dei, sanctorum sim.: MLWCarm. Aldh. 2,21 viri ... divulgati per -aaethera summi Olimpi supprema. Vita Pard. 21 (MGMer. VII p. 38,4) ad etera coelorum penetraturus. MLWForm. Bitur. 3 ad aetra Dei. MLWHraban. carm. 31,6 perfectum senio -aaethera te capiant. 39,41,2 omnipotens ... misit pater ab -eaethera filium unigenitum. MLWHeiric. Germ. I 6,322 aetra libens repetit, qui germen ab aetere traxit. MLWHrotsv. Dulc. 11,4 plaudent in aethre nostri spiritus. MLWUffing. Ida 1,13 precibus ... -aaethera pulsant. MLWFroum. carm. 3,17 sexta idus ... hunc Augusti ... aethre locavit. MLWVita Maxim. Trev. II 12 cum sanctificatur in aethre. saepe. MLWmeton. de Deo, sanctis: MLWHrotsv. prim. 483 factori flatum reddebat ab aethre receptum. MLWEkkeh. IV. bened. I 32,6 concinit -raether ‘ave’ tibi. Baader
5261 Zeichen · 359 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Äther

    Adelung (1793–1801) · +3 Parallelbelege

    Der Äther , des -s, plur. car. von dem Griechischen αιθηρ 1) Diejenige feine, flüssige und elastische Materie, mit welch…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Äther

    Goethe-Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    1 Äther Auch Ae-. Überwiegend poet, häufig in Versdichtungen, von 66 Belegen 11 in Faust (davon 9 in Faust II); bes die …

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Aether

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +4 Parallelbelege

    Aether , die obere Luft; 2. die den Weltraum erfüllende, feinste Materie, noch immer unerwiesen, spielt in der Theorie d…

  4. Latein
    aetherm.

    Mittellateinisches Wb.

    aether (eth-) , -eris m. (n.: l. 42sq. 44sq.) ( αἰθήρ) script. : heth-: Audrad. carm. 3,2,309. (a) eter-, aetr-: p. 341,…

  5. Spezial
    Äther

    Deutsch-Ladinisch (Mischí)

    Äther m. (-s) aier m. , eter (-s) m.

Verweisungsnetz

42 Knoten, 42 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Hub 1 Kompositum 29 Sackgasse 10

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit aether

21 Bildungen · 15 Erstglied · 5 Zweitglied · 1 Ableitungen

Ableitung von aether

athen + -er

aether leitet sich vom Lemma athen ab mit Suffix -er, mit Umlaut-Wechsel, auf Verb-Stamm zurückgeführt.

Zerlegung von aether 2 Komponenten

at+her

aether setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

aether‑ als Erstglied (15 von 15)

Ätherdusche

Meyers

aether·dusche

Ätherdusche , ein von Richardson angegebener Apparat, der Äther sehr sein zerstäubt und daher schnelle Verdunstung desselben herbeiführt, di…

AETHERIE

Hederich

athe·rie

AETHERIE , es , ( Tab. VI .) des Solis und der Clymene Tochter, und Schwester des Phaerous. Hygin. Præf. p. 11 . welche endlich nebst ihren …

ätherisch

Pfeifer_etym

aether·isch

Äther m. ‘die reine Himmelsluft, der weite Himmelsraum’. Griech. aithḗr (αἰθήρ) ‘obere, reine Luft, Himmel’ wird über gleichbed. lat. aethēr…

Äthērische Öle

Meyers

aetherisch·e·oele

Äthērische Öle ( flüchtige Ole, Essenzen ), flüchtige Flüssigkeiten, denen die Pflanzen in der Regel ihren eigentümlichen Geruch verdanken. …

Ätherisieren

Meyers

Ätherisieren , Äther als anästhetisches Mittel anwenden; vgl. Äthyläther.

aetherius

MLW

aether·ius

aetherius (eth-, -eus) , -a, -um . ( αἰθέριος) script. etaer-: l. 48. I proprie: A strictius: 1 ex aethere constans — ätherisch : a de spati…

AETHERIVS

Hederich

AETHERIVS , ii, Gr . Ἀιθέριος, ου, ein Beynamen des Jupiters, der von Ἀιθὴρ, die klare Luft , hergenommen ist, weil Jupiter physischer Weise…

Ätheromanīe

Meyers

athe·romanie

Ätheromanīe ( Äthersucht ), die Benutzung des Äthers (statt des Alkohols) als Berauschungsmittel. Ätheroman , äthersüchtig.

ätherwärts

GWB

aether·waerts

ätherwärts [ Cadmus: ] So wende mir zuerst dein Auge ä. [ἐς τὸν αἰθέρ’] 41 2 ,239,29 Eurip,Bacch Horst Umbach H. U.

ÄTHERWELLE

DWB2

aether·welle

ÄTHERWELLE f. zu äther 2 , in jüngerer spr. als zu 3 gehörend empfunden: 1799 dein herz schlage leicht, wie eine aetherwelle Jean Paul III 3…

aether als Zweitglied (5 von 5)

Êssig-Äther

Adelung

essig·aether

Der Êssig-Äther , des -s, plur. inus. in der Chymie, ein Äther, welcher vermittelst der Essigsäure bereitet wird.

Hausverräther

Wander

haus·verraether

Hausverräther 1. Einen Hausverräther und Schwätzer in deinem Haus jage hinaus. Lat. : Domesticum thesaurum calumniatur domesticus hostis. 2.…

hochverräther

DWB

hochverrat·her

hochverräther , m. der hochverrath begeht. auch in freier verwendung: hochverräther an unserm vaterlande, an uns selbst, und an unsern nachk…

Unfläther

Adelung

unflat·her

Der Unfläther , des -s, plur. ut nom. sing. eigentlich, eine im höchsten Grade, auf eine ekelhafte Art beschmutzte Person, beyderley Geschle…

Verräther

Adelung

verrat·her

Der Verräther , des -s, plur. ut nom. sing. Fämin. die Verrätherinn, eine Person, welche verräth, in den beyden letzten Hauptbedeutungen des…

Ableitungen von aether (1 von 1)

uräther

DWB

-äther Büchner kraft u. stoff 47 ,