lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

wîten

mhd. bis Dial. · 7 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Lexer
Anchors
12 in 7 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
14
Verweise raus
18

Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

wîten adv.

Bd. 3, Sp. 950
wîten wîtene adv. (BMZ räuml. = wîte, allgem. (verre und wîten MWVQVZExod. D. 163,22. wîdene und verre, und breit MWVQVZElis. 669. 1046. wîten und breiten MWVQVZBerth. 393,25. der sich wîten hât gebreitet MWVQVZLit. 221,8. si herten alsô wîten MWVQVZRul. 9,13. nâhen noch wîten MWVQVZEr.2 6180. wîten über elliu lant MWVQVZib. 10047. sie werdint wîten mære MWVQVZFdgr. 2. 111,31. der hunger huop sich w. MWVQVZKchr. D. 476,15. MWVQVZFlore 3611. sie sint im wîten her geholt MWVQVZib. 4436. ein her gesamnet wîten MWVQVZMsh. 2,363b. swaʒ si trunken und âʒen, daʒ wart gesamnet wîten MWVQVZHelmbr. 1471. daʒ mêre quam wîten MWVQVZPilat. W. 581. daʒ mêre wîten umme trat MWVQVZPass. 221,93. sich wîten zuspreiten MWVQVZib. 4, 61. der vogellîn schallen w. erclanc MWVQVZMarlg. 161,245. dar si w. wâren zestoubet MWVQVZServ. 1817. dâ sidelte man vil w. MWVQVZGudr. 174,3. aht clâftern w. eʒ under im spranc MWVQVZAlph. 119,3. w. varn MWVQVZKchr. D. 11,14. 12,12. MWVQVZMgb. 235,5. MWVQVZLieht. 102,1. der het ouch w. sich besant MWVQVZib. 526,20. ir lop man w. sprach MWVQVZib. 469,20. den lobete man wîten MWVQVZKchr. D. 475, 24. ir lop sich swinget w. her unt dar MWVQVZMsh. 1,336a. daʒ noch sîn lop vil w. vert MWVQVZBit. 44. MWVQVZEcke Z. 10,2. 26,4. sîn name was w. erkant MWVQVZSilv. 2754. MWVQVZAmis L. 317. in allen landen w. wol bekant MWVQVZAlbr. prol. 88. des wart sîn kunst w. breit in al der werlde MWVQVZib. 10, 367); zeitl. lange: si rieten alsô wîten MWVQVZRul. 105,33. er dâchte harte wîten MWVQVZMarlg. 240,15; )
1321 Zeichen · 94 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    wîtenadv.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +6 Parallelbelege

    wîten , wîtene adv. weit. Gr. 3, 96. 205. den stein warf si verre, dar nâch si wîten spranc Nib. 326,1. alsô irret uns d…

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    witen

    Mnd. Handwb. (Lübben/Walther)

    witen, st. v. ênen, jem. strafen; wat ênem, schuldgeben, vorwerfen, vorrücken, ahnden, auch: an oder uppe.

  3. modern
    Dialekt
    witenVerb

    Mecklenburgisches Wb. · +3 Parallelbelege

    witen Verb a. und ä. Spr. tadeln, vorwerfen: man schölle seggen, wat man em oder eer to wieten wüßt Mantz. Ruh. 10, 54; …

Verweisungsnetz

21 Knoten, 22 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 6 Kompositum 9 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit witen

18 Bildungen · 9 Erstglied · 4 Zweitglied · 5 Ableitungen

witen‑ als Erstglied (9 von 9)

wîtenân

BMZ

wite·nan

wîtenân adv. weithin. wîtenân erkant MS. 1,178. a.

wîtenen

Lexer

wite·nen

wîtenân , wîtenen adv. ib. weit, weithin Msh. 1,327 a . Reinfr. B. 148. wîtnan Hb. M. 133.

witenhêd

KöblerAfries

witenhêd , st. F. (i) nhd. Wissen, Einsicht ne. knowledge, insight Vw.: s. un- Hw.: s. wita (2); vgl. ahd. wizzantheit*, mnd. wētenhêit, mnl…

witenskip

KöblerAfries

witen·skip

witenskip , N. nhd. Wissen, Bewusstsein ne. knowledge, consciousness Hw.: s. wita (2); vgl. mnd. wētenschop, mnl. wetenschap, spätmhd. wizze…

witen als Zweitglied (4 von 4)

auswiten

DRW

aus·witen

auswiten sich mit Brennholz versorgen NÖsterr./ÖW. VIII 983 Faksimile

verwiten

MeckWBN

ver·witen

Wossidia MeckWB verwiten vorwerfen, vorhalten; hierzu unverwäten.

vorwîten

MNWB

vor·witen

vorwîten , stv. ( Prät. vorwê[i]t, vorwēten; Part. prät. vorwēten -wetten ), c. A. p. ( D. p. ) strafen, schelten, tadeln, Vorwürfe machen, …

Ableitungen von witen (5 von 5)

entwîten

Lexer

ent-wîten swv. s. entwîden.

erwîten

FindeB

* erwîten swv. erweitern, erheben; dick machen Parad. BDan.

gewîten

Lexer

ge-wîten swv. BMZ erweitern. daʒ si daʒ perchrecht icht geweiten mugen noch gemêren dem gotshaus ze schaden Ukn. 123 ( 1308 ); ausbreiten, b…

verwiten

MeckWBN

Wossidia MeckWB verwiten vorwerfen, vorhalten; hierzu unverwäten.

zerwîten

FindeB

* zerwîten swv. dilatare, weit machen EvA.