lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

swebel

mhd. bis mnd. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

KöblerMhd
Anchors
6 in 6 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
53
Verweise raus
15

Eintrag · Köbler Mhd. Wörterbuch

swebel st. M.

swebel , st. M.

nhd.
Schwefel
ÜG.:
lat. sulphur PsM, VocOpt
Vw.:
s. sündenstankes-
Hw.:
vgl. mnl. swāvel, mnd. swēvel
Q.:
PsM, RAlex, RWchr, GTroj, HvBurg, HvNst, Apk, Ot, Hiob, KvHelmsd, EvB, EvA, (st. M. st. N.) SHort (st. N.) Lucid (FB swebel), Albrant, AvaJG (1. Drittel 12. Jh.), Barth, BdN, Berth, BuchdRügen, Chr, Dür, En, Georg, Gl, Helbl, Ipocr, JMeissn, JTit, Kchr, Konr, KvWGS, KvWPart, KvWTroj, Lanc, LvReg, Macer, Martina, Mechth, Mügeln, Narr, NP, Myst, OvBaierl, PassI/II, Pelzb, Reinfr, Renner, Ring, Rumelant, RvEBarl, SalArz, SchwSp, Serv, StRSchlettst, SüklV, Tund, VisioPaul, VocOpt, WälGa, Warnung, Wig, WolfdB, WolfdD
E.:
ahd. swebal* 19, sweval*, st. M. (a), Schwefel; germ. *swebla-, *sweblaz, st. M. (a), Schwefel; idg. *su̯elplos?, Sb., Schwefel, Pokorny 1046?; wie lat. sulphur Lw. aus unbekannter Sprache?; oder von idg. *su̯el- (2), V., schwelen, brennen, Pokorny 1045, EWAhd 8, 1493
W.:
nhd. Schwefel, M., Schwefel, DW 15, 2388
L.:
Lexer 221a (swebel), Hennig (swebel), LexerHW 2 1346 (swebel), Benecke/Müller/Zarncke II/2, 778b (swebel), LexerN 3, 373 (swebel), DRW
1099 Zeichen · 38 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    swëbelstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege

    swëbel , swëvel stm. schwefel. goth. svibls , ahd. swëbal Gr. 3,381. Ulfil. wb. 173. Graff 6,857. sulfur voc. o. 44,29. …

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    swēbel

    Mittelniederdeutsches Wb.

    swēbel s. swēvel.

Verweisungsnetz

48 Knoten, 54 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Hub 1 Wurzel 2 Kompositum 40 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit swebel

30 Bildungen · 29 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von swebel 2 Komponenten

swe+bel

swebel setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

swebel‑ als Erstglied (29 von 29)

swebeldampf

KöblerMhd

swebel·dampf

swebeldampf , st. M. nhd. Schwefeldampf, Schwefelrauch Q.: WolfdB (1. Hälfte 13. Jh.) E.: s. swebel, dampf W.: nhd. Schwefeldampf, M., Schwe…

swëbelec

BMZ

swëbelec adj. sulphuratus. in swebligem waʒʒer arzneib. D. 152. vgl. 58. Megb. 103,15.

swëbeleite

Lexer

swebe·leite

swëbe-leite swf. schwebender, horizontaler erzgang. ich sage wieʒ in der gruoben stêt: ein ganc über den andern gêt criuzewîs mit einer sweb…

swëbelhölzlîn

Lexer

swëbel-hölzlîn stn. ein schwebelhölzle anzünden Zimr. chr. 4. 107,1.

swëbelic

Lexer

swëbelic adj. BMZ sulfureus Dfg. 565 c . Mgb. Diem. arzb.;

swëbelkerze

Lexer

swebel·kerze

swëbel-kerze swf. dar an mîns laides schwebelkerzen für wâr sîn entzundet Mbrg. 24 a . vgl. swëbelrinc.

swëbellouch

Lexer

swebel·louch

swëbel-louch stm. schwefelflamme. ûʒ sînem mûle gie rouch, ûʒ sîner nasen swebellouch Marg. 432.

swebelluoch

KöblerMhd

swebelluoch , st. N. nhd. Schwefelflamme Q.: MargMart (2. Hälfte 13. Jh.) E.: s. swebel, luoch (?) W.: nhd. DW- L.: Lexer 221a (swebelluoch)…

swëbelrinc

Lexer

swebel·rinc

swëbel-rinc stm. pechkranz, -fackel Chr. 9. 755,15. 17. Mone z. 6,61 ( 1449 ). die swebilringe zu burnen Frankf. 1399.

swëbelsê

Lexer

swëbel-sê stm. BMZ schwefelsec. in den swebelsêwen baden Serv. 3542.

swebelstinkende

KöblerMhd

swebel·stinkende

swebelstinkende , (Part. Präs.=)Adj. nhd. nach Schwefel stinkend Q.: Apk (vor 1312) (FB swebelstinkende) E.: s. swebel, stinken W.: nhd. DW-…

swebelstücke

KöblerMhd

swebel·stücke

swebelstücke , st. N. nhd. „Schwefelstück“, Schwefelbrocken Q.: BdN (1348/1350) E.: s. swebel, stücke W.: nhd.? Schwefelstück, N., Schwefels…

swebelsē

KöblerMhd

swebelsē , st. M. nhd. Schwefelsee Q.: Serv (um 1190) E.: s. swebel, sē (2) W.: nhd. Schwefelsee, M., Schwefelsee, DW 15, 2404 L.: LexerHW 2…

swëbelvar

Lexer

swebel·var

swëbel-var adj. BMZ schwefelfarb. ist sie danne swebelvar Msh. 2,367 b . swebelvarweʒ viur Heinz. 185.

swebelvliez

KöblerMhd

swebel·vliez

swebelvliez , st. N. nhd. Schwefelbach Q.: Cranc, (st. N.) Hiob (1338) (FB swebelvliez) E.: s. swebel, vliezen W.: nhd. DW- L.: Lexer 221a (…

swebelīn

KöblerMhd

swebe·līn

swebelīn , Adj. nhd. Schwefel..., Schwefel betreffend, von Schwefel hergestellt ÜG.: lat. sulphureus Gl Q.: Gl, Spec (um 1150), Tund I.: Lüs…

swebel als Zweitglied (1 von 1)

sündenstankesswebel

KöblerMhd

sündenstankesswebel , M. nhd. Schwefelgestank der Sünden, Höllengestank der Sünden Q.: LvReg (1237-1252) (FB sündenstankesswebel) E.: s. sün…