Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
rado adv.
[h]rado, [h]rato adv. (zum Mehrfachansatz u. zum Zusammenfall zweier Wörter vgl. Schwentner, Beitr. 48,79 f. 83 f., Schaffner, Vern. Gesetz S. 301 ff., Nievergelt, Amsterd. Beitr. 74,89,6), mhd. rade, nhd. ratt; mnd. rāde; ae. raðe, hraðe. — Graff IV,1151. []
ratho: Gl 1,74,27 (K). 218,16 (K); rad-: -o 66,24 (PaK; zur Best. als Adv. s. 1). 74,27 (Pa). 120,22 (PaK). 136,20 (K). 196,9 (PaK). 315,69 (Ja). Festschr. Bergmann S. 18,6 (Paris Lat. 9389, Gll. 8. Jh. (?); zum Anlaut vgl. Nievergelt a. a. O.). S 105,7. Ns 620,18 [306,13]; superl. -ost Gl 2,745,7 (clm 14747, 9. Jh.).
hrad-: -o Gl 1,218,16. 228,23. 229,28 (alle Ra). 237,25 (KRa); comp. -or 120,22 (Ra); superl. -ost 2,745,7 (clm 14747, 9. Jh.).
hrato: Gl 1,34,16 (PaK).
Unsicher, ob hierher, verschrieben oder verlesen: cralio: Mayer, Griffelgll. S. 71,291 (Vat. Ottob. lat. 3295, Gll. 9. Jh.?); Lesung unsicher, l. drado (vgl. zweifelnd Ahd. Wb. 2,636 s. v. thrâto) oder hrado?
radoripho Gl 2,631,70 s. ?[h]radorîfi. 1) schnell, rasch: hrato nahit ilit adcelerat adpropiat festinat Gl 1,34,16 (R zuoîlen; zur Übers. der lat. Verbform durch ein Adv. vgl. Splett, Stud. S. 86). rado hlaufti veloci cursu 66,24 (zu rado als Adv. vgl. hrado hlaufit Gl 1,237,25 sowie Splett a. a. O. S. 126; dagegen nach Ehret S. 8 Instr. des Adj.). ratho sniumo uuahso ocior velocior acutior 218,16. hrado celeriter 228,23. sniumo hlaufit hrado hlaufit rapido cursu veloci cursu 237,25 (hlaufit vielleicht für hlaufti verschr., vgl. Splett a. a. O. S. 347; s. o. zu Gl 1,66,24). so rado [properate] quantocius [venientes, Gen. 45,19] 315,69. (David zu Gott:) so uuare sose ih cherte minen zoum, so rado nami dus goum S 105,7; — unsicher, ob hierher (s. Formenteil): cralio (l. hrado?) celeriter [venire festinet (Ausg. fehlerhaft fectinet), Halitg., De vitiis 4,33 p. 686D] Mayer, Griffelgll. S. 71,291. 2) sofort, sogleich: huuil aina sniumo rado horsgo sareo confestim mox continuo extimplo statim Gl 1,74,27. sniumo sareo rado (fehlt PaRa) extemplo continuo 136,20. sar in stati sniumo cahun rado ilico statim mox confestim continuo 196,9. hrado protinus statim continuo confestim 229,28. rado [profectus est] statim [Matth. 25,15] Festschr. Bergmann S. 18,6; — Vok.Übers.: hradost [quod iustissimus apud omnes habebatur, ob religiosae et] continentissimae (Hss. fehlerhaft contissime) [vitae merita, Pass. Jac., Fabric. II,597] Gl 2,745,7 (continentissimae ‘äußerst maßvoll, enthaltsam’ kontextwidrig als Adv. in der Bed. ‘sogleich folgend’ übers.). 3) gewandt: rado horsgo (PaK, hrador horskiro Ra) efficacior agilior Gl 1,120,22 (R huuassoro); hierher vielleicht auch: pi dero redo . sol man chiesen . ube iz uuesen muge ... ter man rachot . ter rado chosot (Ausg. Piper radochosot) . spuetigo chosot . ratiscot . cloublicho chosot Ns 620,18 [306,13] (zur Bed. vgl. Götz, Wb. S. 204 f.).