Eintrag · Rheinisches Wb.
- Anchors
- 2 in 2 Wb.
- Sprachstufen
- 1 von 16
- Verweise rein
- 22
- Verweise raus
- 4
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
modern
DialektMœhlf.
Mecklenburgisches Wb. · +1 Parallelbeleg
Mœhl f. Mühle; in Sta vorherrschendes Möll wie in der Mark einschl. Altmark ( Möll' Da. 139 a ); zunächst Wassermühle, G…
Verweisungsnetz
24 Knoten, 22 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit moehl
66 Bildungen · 58 Erstglied · 8 Zweitglied · 0 Ableitungen
moehl‑ als Erstglied (30 von 58)
Mœhlenark
MeckWB
Mœhlenark f. Mühlenarche, Wasserzufuhr zum Mühlenrad: 'eine neue Mühlarke gebauet' Baumg.-Bentz. Ribn. 15; 'eine Mühlen Arcke endern und erw…
Mœhlenbäk
MeckWB
Mœhlenbäk f. Mühlenbach: 'usque rivum, qui molenbeke dicitur' (1329) UB. 8, 90; 'de molenbeke duppen unde dammen' (1364) 15, 382; 16, 601; i…
Mœhlenbarg
MeckWB
Mœhlenbarg m. Mühlenberg; im Verwunderungslied: Wo kümmt hei her? Von 'n Mœhlenbarg Wo. V. 2, 1579. Kü. 2, 394; Me. 3, 688.
Mœhlenbick
MeckWB
Mœhlenbick f. Werkzeug zum Schärfen und Behauen der Mühlsteine; s. Bick (Bd. 1, 841). Me. 3, 688.
Mœhlenbu
MeckWB
Mœhlenbu m. Mühlenbauwerk; a. Spr.: 'molenbuwe, in deme watere edder uppe der erden edder boven erden' (1376) UB. 19, 4.
Mœhlenbursch
MeckWB
Mœhlenbursch m. Mühlenbursche, Müllergeselle; die Mahlgäste mußten 'dem MühlenBurschen für jeden Sack, den derselbe vom Wagen in die Mühle u…
Mœhlenbuwer
MeckWB
Mœhlenbuwer m. Mühlenbauer: 'M. Dionisium to Ribbenitz, molenbuwer' (1575) Slagg. 179.
Mœhlendamm
MeckWB
Mœhlendamm m. Mühlendamm; a. Spr.: 'de molendamp' (1371) UB. 18, 62.
Mœhlendanz
MeckWB
Mœhlendanz m. Mühlentanz, Figur im Volkstanz Wa Röb .
Mœhlendeinst
MeckWBN
Wossidia Mœhlendeinst m. a. Spr. von den Bauern zu leistender Dienst bei Bau und Unterhaltung der Mühle: 'borch- und mollendienst' (1583) C.…
Mœhlendik
MeckWB
Mœhlendik m. Mühlenteich, Stauteich der Wassermühle; a. Spr.: 'piscinam dictam moelendick' (1306) UB. 5, 280; 'mit deme molendike' (1356) 14…
Mœhlendur
MeckWB
Mœhlendur n. Stadttor, das zu einer Mühle führt; im Anruf an den Marienkäfer: Sünnenworm fleig' fuurt, fleig' œwert Mœhlendur Wo. V. 2, 1393…
Mœhlendwang
MeckWB
Mœhlendwang m. Mühlenzwang, Verbot, in einem bestimmten Bezirk eine weitere Mühle anzulegen Arch. Landesk. 10, 246; s. auch Mœhl 1; solang' …
Mœhlenenn'
MeckWB
Mœhlenenn' n. Mühlenende, Teil eines Ortes, in dem die Mühle liegt.
Mœhlenenn'schen
MeckWB
Mœhlenenn'schen Pl. m. Leute, die auf dem Mühlenende wohnen Ha.
Mœhlenflot
MeckWB
Mœhlenflot f. a. Spr. Mühlenfließ, Mühlbach, Zufluß zur Wassermühle: 'tůschen der molenvlot unde deme borchgraven' (Pa 1377) UB. 19, 227.
Mœhlenfuhr
MeckWB
Mœhlenfuhr f. Fahren des Korns zur Mühle; früher durch den Mahlzwang auf eine bestimmte Mühle festgelegt, Verstöße wurden geahndet: 'IIII gh…
Mœhlengänger
MeckWB
Mœhlengänger m. wie Mahlgast Schö DRatz .
Mœhlengang
MeckWB
Mœhlengang Mœhlgang m. 1. Weg zur Mühle: de Niendörper Mœhlengang Wi Poel . 2. wie Mahlgang: de rührigen Mäehlgäng' Gild. Kb. 1, 57.
Mœhlengast
MeckWB
Mœhlengast m. wie Mahlgast: 'mit molenghesten' (1383) UB. 20, 207; 'ersehen, ob ... sulcher Muehlengast anderer Oertter ... zu mahlen suche'…
Mœhlengerät
MeckWBN
Wossidia Mœhlengerät n. a. Spr. Inventar der Mühle: 'muhlengerähte' (1592) C. Cordsh. Neust. 309.
Mœhlengraben
MeckWB
Mœhlengraben m. Mühlengraben allgem.; a. Spr.: 'bet up den molengraven' (1340) UB. 9, 263; 'van deme Bocker molengraven an' (1375) 18, 518.
Mœhlenherr
MeckWB
Mœhlenherr m. Mühlenherr, Vorsteher des Mühlenwesens: 'anno 1588 up sunte Tomas hebben ... de mölenheren rekenschop gedan dess geldess, dass…
Mœhlenhoff
MeckWB
Mœhlenhoff m. Mühlhof, a. Spr.: 'to der molen unde to den molenhove' (1370) UB. 16, 601. Kü. 2, 394.
Mœhlenhus
MeckWB
Mœhlenhus n. Mühlhaus, a. Spr.: 'buwen ... eyn molenhus van ver vaken unde van vertegh voten wit' (1364) UB. 15, 416.
Mœhlenisen
MeckWB
Mœhlenisen n. Mühleisen, Mahleisen, die senkrechte Welle im Mahlgang, die den oberen Mühlstein trägt allgem.; s. Mœhl 2 a; Abb. bei Behr. Mü…
Mœhlenjung'
MeckWB
Mœhlenjung' m. Müllerlehrling, a. Spr.: 'dem molen jungen' (1456) Tessin Boiz. 8.
Mœhlenkamp
MeckWB
Mœhlenkamp m. zur Mühle gehörendes Ackerstück, a. Spr.: 'campo, qui molencamp dicitur' (1344) UB. 9, 613; 'uff dem mholenkampe' (1381) 20, 1…
Mœhlenknecht
MeckWB
Mœhlenknecht m. Müllergeselle, a. Spr.: 'molenknechte' (1359) UB. 5, XVII; 'eyn molenknecht' (1359) 14, 404. Dä. 310 b .
Mœhlenmähr
MeckWB
Mœhlenmähr f. Mühlenpferd: dick as ne Mœhlenmähr Wa Penzl ; ein Tanz mit einer schwerfälligen Tänzerin is, as wenn 'n mit ne Mœhlenmähr rümt…
‑moehl als Zweitglied (8 von 8)
Äselmœhl
MeckWBN
Wossidia Äselmœhl f. a. Spr. durch einen Esel angetriebene Mühle: mola asinaria, machinaria 'ein Esel edder RoßmOele' Chytr. 281.
Baumöhl
Adelung
Das Baumöhl , des -es, plur. von mehrern Arten, die -e, dasjenige Öhl, welches aus den reifen Oliven, der Frucht des Öhlbaumes oder Olivenba…
Dampmœhl
MeckWBN
Wossidia Dampmœhl f. Dampfmühle Wa; s. Mœhl.
Dampsag'mœhl
MeckWBN
Wossidia Dampsag'mœhl f. Dampfsägemühle, s. Mœhl; (in Lu Ludwigslust@Grabow Grab ) Arch. Landesk. 1855, S. 316.
Diernsmoehl
MeckWBN
Wossidia Diernsmoehl f. eine bestimmte Figur bei Volkstänzen Wo. Sa.
Hamermœhl
MeckWBN
Wossidia Hamermœhl f. a. Spr. Hammermühle, durch Wasserkraft getriebenes Hammerwerk: 'zwey Hamer-Mühlen gehören m. g. H.' (1568) C. Cordsh. …
Hannelsmœhl
MeckWBN
Wossidia Hannelsmœhl f. Mühle mit Mehlhandel, s. Mœhl 1 (Bd. 4, 1227).
Palmöhl
Adelung
Das Palmöhl , des -es, plur. doch nur von mehrern Arten, die -e, das aus der Frucht des Palmbaumes gepreßte Öhl, wohin denn auch das Kokosöh…