Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
liuben sw. v.
sw. v., mhd. lieben (in zwei Ansätzen auf ein janu. ein ên-Verb zurückgeführt, vgl. Mhd. Wb. 1,1016, vgl. auch Lexer, Hwb. 1,1903), nhd. lieben (vgl. dazu DWb. VI,933); mnd. lêven, mnl. lieven; afries. liavia; ae. léofian; im Ahd. kein sicherer Beleg für ein ên-Verb. — Graff II,58 f.
liup-: 3. sg. -it Gl 2,171,67 (clm 6277, 9. Jh.); 3. sg. prt. -ta O 5,11,43 (F; im Reim); ke-: part. prt. nom. sg. f. -ta Gl 2,410,58; gi-: Grdf. -it 277,34 (M, 6 Hss., 1 Hs. -iv-); nom. sg. m. -ter 1,700,40 (M, 4 Hss., 3 -).
liub-: 2. sg. -is O 2,14,53; 3. sg. -it 3,20,153; -et Nb 123,19 [106,20]. Np 30,20; 1. PL. -emes Gl 1,767,5 (Wolf. Wiss. 47, 9. Jh.); 2. pl. -et O 2,17,6; 1. pl. conj. -en 3,26,12; 3. sg. prt. -ta 5,11,43 (PV); ki-: part. prt. -it Gl 2,263,8 (2 Hss., darunter Sg 299, 9. Jh.); ke-: dass. -it 527,60 (Bern 264, 9. Jh.); gi-: dass. -et 130,25 (M); ge-: dass. -it 4,685,34 (verschollene Hs., 9. Jh.). — liebo: 1. sg. Gl 2,372,1. 376,5. — gi-libe-ter: part. prt. nom. sg. m. Gl 1,700,41 (M). — g-lubit: part. prt. Gl 2,242,39 (clm 14409, 9. Jh.; zu -u- für iu vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 49 Anm. 1).
Verschrieben: inibita: 3. sg. prt. Gl 2,357,19 (Sg 299, 9. Jh.; l. evtl. liubta, vgl. Anm. z. St.). 27. 1) trans.: a) angenehm, lieb machen, (an)empfehlen: α) etw./jmdn. (jmdm.) angenehm, lieb machen, (an)empfehlen: mit Akk. (u. Dat. d. Pers.): iueraz girati scal salzan woroltdati; Thaz ... ir sie ... giduet mir filu suaze, joh io mir in muate sie liubet zi guate O 2,17,6. (Philosophia) liubet uns sia (aduersa fortuna) ze zuein uuison . ioh sia lobondo . ioh prosperam skeltendo Nb 123,19 [106,20]. diz ist exclamatio (hugescrei) . diu uns liubet unde uuirdet futura bona (daz chunftiga liub) [vgl. ut commendaret ipsa bona futuri saeculi hominibus, Aug., En.] Np 30,20; Glossen: giliupter [ille] commendatus [regi, 2. Macc. 4,24] Gl 1,700,40 (1 Hs. lobôn). giliubet werdan [et] probari [deo posse creditur, qui domino suo necdum probare se potuit, Decr. Leon. I p. 222] 2,130,25. ni liupit [esca nos] non commendat [deo, Greg., Cura 3,19 p. 63 = 1. Cor. 8,8] 171,67. glubit uuerda [qua in re pensandum est, virtus abstinentiae quam parva respicitur, quae nonnisi ex aliis virtutibus] commendatur [ebda. p. 62] 242,39. kiliubit [ex huius nobis lectionis verbis ... Iohannis humilitas] commendatur [ders., Hom. I,7 p. 1456] 263,8, z. gl. St. giliupit uuirdit (3 Hss. ohne uuirdit) 277,34. liubita ł bifalah [quem (sc. Moyses) praeter paternae scientiae hereditatem etiam formae pulchritudo] commendabat [Oros. 1,8 p. 50,18] 357,19. 27. keliubit [quam pudet hoc illis] persuasum (Glosse: placitum, vgl. PL 60) [, talibus ut se Romanasque acies censerent Martis amore posse regi, Prud., Symm. I,283] 527,60; — mit refl. Akk. u. Dat. d. Pers.: wir sculun unsih samanon zi rehteren redinon, wir unsih gote liuben joh rehtor gilouben [vgl. quaeramus nos in Christo vivere, Beda und Alc. zu Joh. 11,47] O 3,26,12; Glosse: liubemes [non iterum] commendamus [nos vobis, 2. Cor. 5,12] Gl 1,767,5; β) sich jmdn. angenehm machen, mit refl. Dat. u. Akk.: then thu (die Samariterin) afur nu uabis joh thir zi thiu (als Mann) liubis ... er gewisso thin nist [vgl. nunc quem habes, non est tuus vir, Joh. 4,18] O 2,14,53 (nach Kelle 3,367 ‘lieben’); b) lieben: in Glossen: liebo [animum advortite,] amabo (verba blandientis) [, sultis, vidulum hic apponite, Prisc., Inst. II,224,3] Gl 2,372,1. 376,5. 2) intrans.: jmdm. Angenehmes tun, lieb zu jmdm. sein (vgl. hierzu Erdm., Syntax 2,212), oder, mit Bed. des ên-Verbs, ‘jmdm. angenehm sein, werden’, so Piper, Glossar S. 265 (?): mit Dat. d. Pers.: er (Gott?) avur themo liubit, ther sinan willon uabit [vgl. quis ... voluntatem eius facit, hunc exaudit, Beda und Alc. nach Joh. 9,31] O 3,20,153 (falls sich themo auf Gott bezieht, muß die ên-Verb-Bed. vorliegen). tho nam er (Jesus), thaz er leibta, mit thiu er in (den Jüngern) ouh tho liubta 5,11,43. 3) im Part. Praet., adjekt.: lieb, willkommen, empfohlen: keliupta [demittunt geminas sociata foramina nares, ut bibat inlecebras male] conciliata (Glossen: conglutinata, vel coniuncta, vgl. PL 59) [voluptas, Prud., Ham. 314] Gl 2,410,58. geliubit [Desiderii mei] desideratas (Hs. desideratus) [accepi epistolas, Praef. in Pentat. p. XVI] 4,685,34.
Vgl. liobôn, ?lubôn.