Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
kûmen sw. v.
sw. v., mhd. kûmen, nhd. dial. rhein. käumen Rhein. Wb. 4,336 f.; as. kûmian, mnl. cumen; afries. kēma; zum Nebeneinander der Flexionsklassen vgl. Schatz, Germ. S. 371, Schatz, Ahd. Gr. § 503. — Graff IV,396 f. s. v. kûmjan, kûmôn.
chum-: inf. -en Gl 2,89,52 (Paris Lat. 12445. clm 6355. Reims 671, alle 9. Jh.; 1 Hs. chuM, vgl. Blech, Gl.-Stud. S. 296). 93,26. 4,321,42/43 (Vat. 7222, 9. Jh., Berl. Ham. 435, 9./10. Jh.); -an 2,645,37 (clm 18059, 11. Jh.; ein zweites chuman über dem vorhergehenden flevisse vielleicht ausrad., vgl. Steinm., s. unter 2); part. prs. -enti 4,319,51; -inti 2,84,23 (Stuttg. H. B. VI,109, 9. Jh.); chuMti: dass. ebda. (Paris Lat. 3848, 12. Jh.). 93,53 (Fulda Aa 2, 9./10. Jh.); chomen: inf. 90,12 (Paris Lat. 12447, 10. Jh.; choM, vgl. Blech ebda.; zu -o- für u vgl. Blech a. a. O. S. 312). — kumist: 2. sg. O 5,7,19 (F); kumistu: dass. ebda. (PV); kum-: 3. sg. -it 6,33; 2. pl. imp. -et 4,26,30; 3. sg. prt. -ta 1,16,8 (DFP, V -m- aus n korr., vor -t- d ausgekratzt). 22,26. 3,10,5 (F, V vor -t- Rasur von i). 24,7 (DPV). 11 (DPV); -t 4,22 (V; mit Apokope des Endvokals); 3. pl. prt. -tun 4,26,10 (PV); kump-: 3. sg. prt. -ta 3,10,5 (P). 24,7 (F). 11 (F); -t 4,22 (P; mit Apokope des Endvokals); zu -p- nach m in FP vgl. Kelle 2,57. — cummenti: part. prs. Gl 2,84,24 (Madrid F 212, 10./11. Jh., vgl. Beitr. (Tüb.) 102,322,27; Steinm. cuminenti). Beitr. (Tüb.) 102,322,27 (Paris Nouv. acqu. lat. 1296, 10. Jh.).
Verschrieben: kumtum: 3. pl. prt. OF 4,26,10.
chum-: inf. -on Gl 2,87,16 (Bern 89, 9. Jh.). 93,25/26 (Sg 299, 9. Jh.); part. prs. -onti 53 (Sg 299, 9. Jh.).
kund OF 3,4,22 s. unter kunden. 1) intrans.: a) wehklagen, jammern, abs.: wib, ziu kumistu thar? [vgl. mulier, quid ploras, Marg. nach Joh. 20,13] O 5,7,19; b) sich (bei jmdm.) (über etw.) beklagen, beschweren: chuminti [item placuit, ut presbyteri, ... si de iudiciis episcoporum suorum] questi [fuerint, vicini episcopi eos cum consensu sui episcopi audiant, Conc. Carth. XXVIII p. 148] Gl 2,84,23. 93,53. 4,319,51. Beitr. (Tüb.) 102,322,27 (alle Hss. conquestus). chumon [si quis presbyter a praeposito suo correptus fuerit, debet utique apud vicinos episcopos] conqueri (conplangere) [, ut ab ipsis eius causa possit audiri, ebda. XI p. 145] Gl 2,87,16. 89,52 (Hs. noch vel questi). 90,12. 93,25/26 (beide Hss. noch vel questi). 4,321,42/43 (1 Hs. noch vel questi conplangere, 1 nur conplangere, vgl. Beitr. (Halle) 85,242); und alle Gll. ab Gl 2,89,52 wegen questi der Hss. auch zu Conc. Carth. XXVIII, s. o. []2) trans.: etw. beklagen, bejammern, beweinen, mit abstr. Akk.: (Maria) kumta sero then grun; iz was ira einego sun O 1,22,26. tho kumt er sina freisun sus in thesa wisun 3,4,22 (PV, kund F). si (das kanaanäische Weib) quam ruafenti, kumta thio iro thurfti, klagota ira wewa bi ira dohter liaba 10,5. heime saz thiu suester inti kumta thaz ser, weinota iogilicho then bruader jamarlicho 24,7. (Jesus zu den Frauen:) ni riezet ir thaz minaz lib, ni kumet tod minan [vgl. filiae Hierusalem, nolite flere super me, Marg. nach Luc. 23,28] 4,26,30; ferner: 1,16,8. 4,26,10; — Glosse: (das Geschick) klagend erzählen (?): chuman [septem illum totos perhibent ex ordine menses rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam flesse sibi et gelidis haec] evolvisse [sub astris mulcentem tigris et agentem carmine quercus, Verg., G. IV,509] Gl 2,645,37 (oder zum vorangehenden flesse/flevisse gehörig? Vgl. Steinm., der über flevisse ausrad. chuman vermutet). 3) refl.: klagen, jammern, mit refl. Akk. (u. abstr. Gen.): Martha sih tho kumta, so si zi Kriste giilta, serlichero worto; sia ruartaz filu harto O 3,24,11; ferner: 5,6,33.
Abl. kûma, kûmunga.