lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

kumen

ahd. bis mhd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
9 in 5 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
27
Verweise raus
25

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

kûmen sw. v.

Bd. 5, Sp. 459
kûmen, kûmôn
sw. v., mhd. kûmen, nhd. dial. rhein. käumen Rhein. Wb. 4,336 f.; as. kûmian, mnl. cumen; afries. kēma; zum Nebeneinander der Flexionsklassen vgl. Schatz, Germ. S. 371, Schatz, Ahd. Gr. § 503. — Graff IV,396 f. s. v. kûmjan, kûmôn.
chum-: inf. -en Gl 2,89,52 (Paris Lat. 12445. clm 6355. Reims 671, alle 9. Jh.; 1 Hs. chuM, vgl. Blech, Gl.-Stud. S. 296). 93,26. 4,321,42/43 (Vat. 7222, 9. Jh., Berl. Ham. 435, 9./10. Jh.); -an 2,645,37 (clm 18059, 11. Jh.; ein zweites chuman über dem vorhergehenden flevisse vielleicht ausrad., vgl. Steinm., s. unter 2); part. prs. -enti 4,319,51; -inti 2,84,23 (Stuttg. H. B. VI,109, 9. Jh.); chuMti: dass. ebda. (Paris Lat. 3848, 12. Jh.). 93,53 (Fulda Aa 2, 9./10. Jh.); chomen: inf. 90,12 (Paris Lat. 12447, 10. Jh.; choM, vgl. Blech ebda.; zu -o- für u vgl. Blech a. a. O. S. 312). — kumist: 2. sg. O 5,7,19 (F); kumistu: dass. ebda. (PV); kum-: 3. sg. -it 6,33; 2. pl. imp. -et 4,26,30; 3. sg. prt. -ta 1,16,8 (DFP, V -m- aus n korr., vor -t- d ausgekratzt). 22,26. 3,10,5 (F, V vor -t- Rasur von i). 24,7 (DPV). 11 (DPV); -t 4,22 (V; mit Apokope des Endvokals); 3. pl. prt. -tun 4,26,10 (PV); kump-: 3. sg. prt. -ta 3,10,5 (P). 24,7 (F). 11 (F); -t 4,22 (P; mit Apokope des Endvokals); zu -p- nach m in FP vgl. Kelle 2,57. — cummenti: part. prs. Gl 2,84,24 (Madrid F 212, 10./11. Jh., vgl. Beitr. (Tüb.) 102,322,27; Steinm. cuminenti). Beitr. (Tüb.) 102,322,27 (Paris Nouv. acqu. lat. 1296, 10. Jh.).
Verschrieben: kumtum: 3. pl. prt. OF 4,26,10.
chum-: inf. -on Gl 2,87,16 (Bern 89, 9. Jh.). 93,25/26 (Sg 299, 9. Jh.); part. prs. -onti 53 (Sg 299, 9. Jh.).
kund OF 3,4,22 s. unter kunden. 1) intrans.: a) wehklagen, jammern, abs.: wib, ziu kumistu thar? [vgl. mulier, quid ploras, Marg. nach Joh. 20,13] O 5,7,19; b) sich (bei jmdm.) (über etw.) beklagen, beschweren: chuminti [item placuit, ut presbyteri, ... si de iudiciis episcoporum suorum] questi [fuerint, vicini episcopi eos cum consensu sui episcopi audiant, Conc. Carth. XXVIII p. 148] Gl 2,84,23. 93,53. 4,319,51. Beitr. (Tüb.) 102,322,27 (alle Hss. conquestus). chumon [si quis presbyter a praeposito suo correptus fuerit, debet utique apud vicinos episcopos] conqueri (conplangere) [, ut ab ipsis eius causa possit audiri, ebda. XI p. 145] Gl 2,87,16. 89,52 (Hs. noch vel questi). 90,12. 93,25/26 (beide Hss. noch vel questi). 4,321,42/43 (1 Hs. noch vel questi conplangere, 1 nur conplangere, vgl. Beitr. (Halle) 85,242); und alle Gll. ab Gl 2,89,52 wegen questi der Hss. auch zu Conc. Carth. XXVIII, s. o. []2) trans.: etw. beklagen, bejammern, beweinen, mit abstr. Akk.: (Maria) kumta sero then grun; iz was ira einego sun O 1,22,26. tho kumt er sina freisun sus in thesa wisun 3,4,22 (PV, kund F). si (das kanaanäische Weib) quam ruafenti, kumta thio iro thurfti, klagota ira wewa bi ira dohter liaba 10,5. heime saz thiu suester inti kumta thaz ser, weinota iogilicho then bruader jamarlicho 24,7. (Jesus zu den Frauen:) ni riezet ir thaz minaz lib, ni kumet tod minan [vgl. filiae Hierusalem, nolite flere super me, Marg. nach Luc. 23,28] 4,26,30; ferner: 1,16,8. 4,26,10; — Glosse: (das Geschick) klagend erzählen (?): chuman [septem illum totos perhibent ex ordine menses rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam flesse sibi et gelidis haec] evolvisse [sub astris mulcentem tigris et agentem carmine quercus, Verg., G. IV,509] Gl 2,645,37 (oder zum vorangehenden flesse/flevisse gehörig? Vgl. Steinm., der über flevisse ausrad. chuman vermutet). 3) refl.: klagen, jammern, mit refl. Akk. (u. abstr. Gen.): Martha sih tho kumta, so si zi Kriste giilta, serlichero worto; sia ruartaz filu harto O 3,24,11; ferner: 5,6,33.
Abl. kûma, kûmunga.
3767 Zeichen · 203 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    kûmensw. v.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    kûmen , kûmôn sw. v. , mhd. kûmen, nhd. dial. rhein. käumen Rhein. Wb. 4,336 f. ; as. kûmian, mnl. cumen; afries. kēma; …

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    kumen

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer) · +4 Parallelbelege

    kumen , kümen s. komen, kînen.

Verweisungsnetz

25 Knoten, 36 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 9 Kompositum 16

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit kumen

36 Bildungen · 2 Erstglied · 31 Zweitglied · 3 Ableitungen

kumen‑ als Erstglied (2 von 2)

kumen als Zweitglied (30 von 31)

durchkumen

Lexer

durch·kumen

durch-kumen stv. I, 2. durch etw. kommen, dringen. wer kan eʒ gar durchkumen? Hadam. 240.

erkûmen

Lexer

er-kûmen swv. BMZ refl. mit gen. krank u. elend werden wegen, durch? Ms. ( wol zu erkomen gehörig, wie auch im Wb. I. 905 a , 47 angenommen …

etkumen

DWB

etkumen , zelosus: diser enbrant göttlich bescheiden ernst anfohet müglich ( mühsam, beschwerlich ), etkumen und eiferen ( eifrig ) zu werde…

herīnkumen

KöblerMhd

herīnkumen , st. V. Vw.: s. herīnkomen

hārinkumen

KöblerMhd

hārinkumen , st. V. Vw.: s. herīnkomen

unvolkumen

Lexer

un-volkumen adj. Evang. 309 a . unvollekumen Pass. 60,15, -vollenkumen K. 1,60. unvol komen Mgb. 289,5.

unvullekumen

KöblerMhd

unvullekumen , Adj. Vw.: s. unvolkomen

vurkumen

KöblerMhd

vurkumen , st. V. Vw.: s. vürekomen* (1)

vürkumen

KöblerMhd

vürkumen , st. V. Vw.: s. vürekomen* (1)

zosamenkumen

KöblerMhd

zosamenkumen , st. V. Vw.: s. zesamenekomen

zusamenkumen

KöblerMhd

zusamenkumen , st. V. Vw.: s. zesamenekomen

Ableitungen von kumen (3 von 3)

erkûmen

Lexer

er-kûmen swv. BMZ refl. mit gen. krank u. elend werden wegen, durch? Ms. ( wol zu erkomen gehörig, wie auch im Wb. I. 905 a , 47 angenommen …

unkumenlich

Lexer

un-kumenlich adj. unbequem Zimr. chr. 3. 313,15.

verkûmen

Lexer

ver-kûmen swv. BMZ ganz kûme werden Ab. 1. 30,5.