Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
heizan red. V.
heizan , red. V.
- nhd.
- nennen, rufen, heißen, genannt werden, benennen, bezeichnen, definieren, befehlen, jemanden befehlen, gebieten, auffordern, gebieten lassen, jemanden etwas tun lassen, veranlassen, bestimmen, vorschreiben, verheißen, benannt sein (V.), bezeichnet werden
- ne.
- call (V.), name (V.)
- ÜG.:
- lat. appellare Gl, N, appellari N, asserere N, (canere) N, (cogere) N, cognominare (= anderemo namon heizan) T, credi (= heizan nāh) N, (dare) N, NGl, decernere N, definire N, dicere MF, N, NGl, O, Ph, T, WH, dici N, excitare N, ferri N, (flagitare) N, iactare N, interpretari N, O, iubere Gl, N, O, T, WH, loqui Gl, mandare N, memorare N, (nomen) N, nomen esse Ph, T, nominare Gl, N, nominari N, nuncupare N, nuncupari N, poscere N, praecipere N, O, testari N, (vocabulum) N, vocabulum esse (= heizan nāh) N, vocare Gl, N, O, T, WH, vocari N, vocitare N, vocitari N
- Vw.:
- s. bi-, foragi-, gi-, int-
- Hw.:
- vgl. anfrk. hētan*, as. hêtan
- Q.:
- G, Gl, Hi (1. Hälfte 8. Jh.?, 8. Jh.), L, MF, N, NGl, NP, O, OT, Ph, T, WH, WM
- E.:
- germ. *haitan, st. V., heißen, rufen; idg. *kēid-?, V., bewegen, befehlen, heißen, Pokorny 538; s. idg. *kēi-, *kəi-, *kī̆-, *keih₂-, *kih₂-, V., bewegen, sich bewegen, Pokorny 538
- W.:
- mhd. heizen (1), red. V., heißen, befehlen, sagen, nennen, verheißen, geloben
- nhd.
- heißen, st. V., heißen, befehlen, rufen, DW 10, 908
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 4, 868 (heizan), ChWdW8 158a (heizan), ChWdW9 406a (heizen), EWAhd 4, 916
- Son.:
- Tgl02 = Freisinger Moralia-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6300), Tgl09 = Glossen zum Jeremias-Kommentar des Hieronymus (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14425), Tgl017 = Canonesglossen im Ottoboni-Codex (Rom, Biblioteca Apostolica Vaticana, Ottob. lat. 3295), Tglr Rb = großes Reichenauer Bibel-Glossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC = XCIX)