Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
fundament st. n.
st. n., mhd. nhd. fundament; mnd. fundament, mnl. fondament, fundament; aus lat. fundamentum, vgl. Franz S. 23. — Graff III, 540 f. []
funda-ment: nom. sg. Ns 598,15. 24. 25; acc. sg. -] O 2,1,22. Nb 306,28 [334,4]; funde-: nom. sg. -] NpX 118 Cant. grad. (S. X, 3); dat. sg. -]e Npgl 80,16; acc. sg. -] 79,16; -mendo: gen. pl. 86,1; phunde-ment: nom. pl. Np 81,5; fundi-: nom. sg. -] Npgl 86,1; dat. sg. -]e 80,16; acc. sg. -] ebda. (2). 86,1.
Fundament, Grundfeste, -mauer: a) eigentl., vom Bauen: (Gott) deta ... thaz fundament zi houfe, thar thiu erda ligit ufe O 2,1,22; von den Grundfesten der Erde: dannan uuerdent iruueget alliu phundement dero erdo movebuntur omnia fundamenta terrae Np 81,5; — in einem Bilde: so zimberost du super fundamentum . aurum . argentum . lapides preciosos (uffen fundimente kolt silbir tiure goltsteina) Npgl 80,16, ferner Npgl ebda. (Np fvndamentvm); b) bildl.: von Christus, dem wichtigsten aller F.: fvndamentvm alivd nemo potest ponere ... qvod est Christvs Iesvs (ander fundement nemach nieman lekkin ... daz ist der haltendo Christ) Npgl 79,16, ferner 80,16 (2, Np fundamentum). 86,1 (3, Np fundamentum); von den Aposteln: (die Gemeinde hebt) ir ovgen ad apostolos ... die der bvrc fundement sint NpX 118 Cant. grad. (S. X, 3) (Np fundamentum); von dem einer Aussage Zugrundeliegenden, dem Subjekt: tes ererin uberzimber . uuirdit tes afterin fundament . alde des erererin fundament uuirdit tes afterin uberzimber declarativa particula superioris sumpti . sequentis efficitur subiectiva . aut subiectiva superioris . declarativa sequentis Ns 598,24. 25, ferner 15; c) übertr.: Ausgangsbasis, Grundlage, Voraussetzung einer Beweisführung: unde sie daz fundament legetin . und zeigotin . allero redon . unde allero antuuurto . dero sie gaben fone dero natura (veteres) sed hoc iecerint ... quasi quoddam fundamentum omnium rationum de natura Nb 306,28 [334,4].
Abl. fundamentôn.