Eintrag · Mittellateinisches Wb.
foras
foras.script.:faras: MLW p. 371, 12.fora: MLWMLW p. 371, 41. 42. I adv.: A θύραζε – hinaus, heraus, nach draußen: 1 in univ.: MLWPactus Alam. 5,2 si oculus ille -sforas exierit eqs. MLWConc. Karol. A 39A,123 p. 404,6 ut nullus (sc. monachus) -sforas, nisi per licentiam, egrediatur. MLWVita Ludow. Pii 64 p. 552,16 bis dixit ‘huz! huz!’, quod significat -sforas. MLWTract. de caus mul. 69 capit. p. 11 si matrice -sforas paret. 68 si matrix -sforas (forcos cod.) parit. MLWRicher. Rem. hist. 4,96 p. 297,9 ut Ottonem regem Galliis inducerent Adalbero et Odo et reges ingenio et viribus -sforas expungerent. MLWAnnal. Plac. a. 1189 p. 467,34 quidam ... miles currens cum equo traxit eum (imperatorem) -sforas (ex MLWGesta Frid. I. imp. B p. 96,7 de flumine). persaepe. 2 cum verbis mittendi, expellendi sim. i. q. de, a(b) – fort-, weg- (fere abund.): MLWLeg. Lang. p. 41,6 leprosus ... expulsus foris (-sforas var. l.) a civitate. MLWBotan. Sangall. 62,2 macula ... in ipsa die de oculo faras extrahit (sc. herbae pulvis). MLWRatpert. cas. 5 (12) p. 174,3 monachis nostris, qui secum (sc. cum episcopo) soliti erant commorari, ... a se -sforas transmissis. MLWLeg. Lang p. 465b,39 quod ... expulisti (sc. Petrus) eum (Martinum) per virtutem -sforas de ipso prato. MLWGreg. Cat. chron. II p. 234,21 Eulalius ... -sforas in Campaniam mittitur. al. v. et vol. III. p. 42,55. 3 -sforas dimittere sim. i. q. excipere – (her)ausnehmen: MLWChart. Fuld. B 188 p. 284,8 (a. 791) quicquid ... proprietatis habemus ..., extra illum caeptum, id est bifang ..., coeptum illum -sforas dimitto (sim. 190 p. 287,16). MLWChart. Sangall. A app. A 7 p. 386,30 quicquid ... habere visi fuistis (sc. fratres) in ... locis pręfatis, nisi -sforas dimisistis mancipiis xii eqs. MLWDipl. Arnulfi 175 p. 265,26 tradidimus omnem ... proprietatem ... cum ... mancipiis exceptis his, quae ipse Meginuuart cum consensu episcopi -sforas reliquit. B extra, foris – draußen: 1 in univ.: a usu communi: MLWForm. Senon. I 41 p. 203,30 res proprietates meas tam in civitate illa quam et -sforas in ipso pago (sc. transfundo). MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 116,14 episcopus ... -sforas manebat. MLWRuotg. Brun. 22 p. 23,5 erant ei foris (-sforas var. l.) pugnę, intus timores. MLWMarian. chron. a. Chr. 1087 p. 559,22 qui ... -sforas erant, audientes ista irruerunt supra castellum. al. b pendet ab in: MLWLeg. Lang. p. 375a,9 si ab infra in -sforas salierit caballus. MLWCompos. Luc. I 15 cum ... battis (sc. metallum), ... tornatur de intro in -sforas. MLWMoses Panorm. marisc. 15 inflatio de nervis in -sforas.in -a(s)fora(s) i. q. prorsus – weiter (cf. ital. [all’]infuori; v. Battaglia, Dizionario VII. p. 1001): MLWGreg. Cat. chron. II p. 207,16 Gosbertus ... concessit ... monasterio ... curtem de Colle Stacti a fossato de Raganello in -sforas. MLWRegistr. Trident. IV p. 282,25 a termino posito in novale Oti de Çunco in -afora usque in fosato Burcii. p. 282,33 dicimus, unam viam debet ire a salgario in -afora usque in Balaono. c pendet a de: v. vol. III. p. 203,43. 2 extrinsecus – äußerlich: MLWGodesc. Saxo conf. p. 57,11 manifestum est ..., quicquid -sforas futurum est in opere, iam factum esse a te (sc. Deo) in praedestinatione. theol. 22 p. 301,19 nos erimus reformati intus similes ei (Deo), ille simile nobis -sforas dignatus est fieri (item p. 313,17). 3 eo amplius – darüber hinaus, zusätzlich: MLWChart. Alsat. B 353 (a. 792) quicquid in illis locis visus fui (sc. Helphantus) habere ..., preter quod supra relaxavi, -sforas sive lucratus fueram ex isto die, de quo istud tradidi, ... trado. II praep. c. gen. vel acc. (pendet de instar gen.: MLW p. 372, 2. v. et vol. III. p. 43,40): A c. respectu loci: 1 foris a(b) – außerhalb von: a in univ.: MLWLull. epist. 128 p. 266,13 illas ... feminas intra cellam vestram non recipiatis (sc. abbatissa), sed -sforas monasterium excommunicatę ab ecclesia Christi sedeant. MLWCod. Lauresh. 1968 ego ... Gunbertus dono ... unam aream -sforas murum civitatis Moguntię. MLWWalth. Spir. Christoph. I 20 eam (Niceam) -sforas palatium decollare pręcepit rex. saepius.-sforas extra: MLWHugeb. Willib. 4 p. 100,7 non poterant socii Willibaldi regem invenire, qui ... fugerat -sforas extra regionem illam ... cladem, quae erat super regionem illam. v. et MLWl. 64. b c. respectu directionis: MLWLex Baiuv. 1,4 si quis servum ecclesiae vel ancillam ad fugiendum suaserit et eos -sforas (fores, extra, extra -sforas var. l.) terminum duxerit eqs. MLWAlcuin. epist. 246 p. 398,33 fratres nostri ... populum ... -sforas ecclesiae expulerunt. MLWRod. Glab. hist. 5,7 p. 224,7 qui (Gerardus monachus) ... gravi somno depressus ... delatus est -sforas monasterii. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 76,15 quorum (ossium) unum exit longe -sforas alam. al.locut. -sforas bannum (-sforas de banno) mittere i. q. extra bannum ponere – außerhalb des Bannes stellen, des Bannes entheben: MLWForm. Ratisb. III 32 episcopus ad comitem, ut aliquas res -sforas bannum mittat. MLWLeg. Lang. p. 531b,23 quod vos (sc. comes) ... mittatis suas (sc. Martini) res -sforas de banno. p. 564,21 si ... comes eius (hominis) proprietatem -sforas bannum miserit. 2 trans, ultra – jenseits, hinter: MLWTrad. Frising. 19 p. 47,8 (a. 763) transfundavi (sc. Reginpertus) ... portionem meam ... -sforas montes in villa Slehdorf nuncupante. 177 p. 170,26 -sforas montes in loco, qui nuncupatur Pettinpach. v. et MLW p. 434, 58. 3 supra – über ... hinaus, weiter (als): MLWLeg. Lang. p. 34,26 si quis focum foris (-sforas var. l.) novem pedem a focularem portaverit.-sforas super: MLWLeg. Lang. p. 315b,42 si quis focum -sforas super novem pedes a focolari portaverit. B c. respectu temporis i. q. post – nach: MLWActa imp. Winkelm. I 630 p. 507,42 (a. 1233) iuravit ... Ugo de Baucio et Insbernus -sforas captionem pura voluntate ... omnia supradicta attendere. cf. deforas.Weber