Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
flioga sw. st. f.
sw. st. f., mhd. vliege, nhd. fliege; as. flioga, mnd. vlêge, mnl. vliege; ae. fléoge. — Graff III, 762.
Eindeutig st. Flexion zeigen nur Notkers einziger Beleg u. vielleicht noch eine Glosse (vgl. u. Gl 1,486 Anm. 18).
fleoga: nom. sg. Gl 1,94,37 (K). 3,6,63 (Voc.); fliug-: dass. -a 1,93,25 (R). 94,37 (Pa). 95,36 (R). 519,41 (M, 2 Hss., 1 Hs. -iv-). 599,24 (M, clm 18 140 in beiden Teilen, clm 19 440 -iv-). 3,15,50. 452,44 (-iv-); -e 47,23 (-iv-); -] 48,27 (14. Jh.); 692,11 (14. Jh.); nom. pl. -un 1,94,39 (Pa); -a 486 Anm. 18 (M, von zweiter Hand, ausrad.; oder sg.?); gen. pl. -ono 146,1 (Ra). 147,1 (X); acc. pl. -un 486,17 (M); flieg-: nom. sg. -a 2,739,39 (2 Hss.) = Wa 79,31. 3,90,10 (SH A). 15 (ebda.). 204,41 (SH B). 453,8. 504,26; -] 90,11 (SH A, 14. Jh.). Hildebrandt I, 168,776 (SH A, spätes 13. Jh.); - Gl 3,48,27 (13. Jh.); nom. pl. -en 405,2 (Hd.). 417,19 (ebda.); -â Nb 104,11 [114,30]; fliagon: dass. Gl 3,685,39 (Berl. Lat. 8° 73, 11. Jh., mfrk.); fliga: nom. sg. 90,11 (SH A, 12. Jh.); — uliuge: nom. sg. Gl 3,673,20. 4,80,29 (Sal. a 1, -iv-, dabei v zwischen i u. g eingefügt); ulieg-: dass. -a 3,365,50 (Jd); -e 90,9 (SH A); ulig-: dass. -a ebda. (12. Jh.); -e 47,23 (v-; 13. Jh.); ulega: dass. 90,10 (SH A, Trier 31, 13. Jh.).
Verschr.: uigla: nom. sg. Gl 3,90,10 (SH A). 1) Fliege: a) allgem. für lat. musca, das aber gelegentlich auch spez. Arten meinen kann, ohne daß sich immer sicher entscheiden läßt: conopeum in similitudinem retis contextum propter muscas fliugun et culices muccun [zu: videns itaque Iudith Holofernem sedentem in conopeo, Judith 10,19] Gl 1,486,17. fleoga musca 3,6,63. 15,50. 48,27 (Parallelhs. humbal). 365,50. 452,44. 453,8. 504,26. 692,11. 4,80,29, hierher wohl auch: uliege coenomia communis musca [Summ. Heinr. III, 18,775] 3,90,9. Hildebrandt I, 168,776. coenomia Gl 3,204,41; fliogôno uueril, uuinta fliogôno Fliegenwedel: fliugono uueril muscarium 1,146,1 (Ra, fliogâri Pa, fliogônuueri K). uuinta fliugono flabellum muscarum (verschr. für d. lat. Glosse flabellum muscarium) 147,1; b) spez. als Stechfliege, Hundsfliege: caenomia nalles fliuga huntina auh deo fliugun allo pizzant cynomia non musca canina sed musca omnimodo (Hs. omnimordax) Gl 1,94,37—39. fliuga cynomia 95,36. fliuga [(deus) misit in eos] coenomyam (Hs. cynonmia) [et comedit eos, Ps. 77,45] 519,41. fliuga [et erit in die illa: sibilabit dominus] muscae (Hs. musca) [quae est in extremo fluminum Aegypti, Is. 7,18] 599,24. fliega phalangius (Hs. sph-) musca venenosa [zu: phalangius nihil noxium operatur, Acta apost. V p. 577] 2,739,39 = Wa 79,31, ähnl. 3,673,20. fliega cynomia est []musca canina [Summ. Heinr. III, 18,776] 3,90,15 (6 Hss. huntesflioga). tie (sc. mennisken) ofto ersterbet . ioh taz sie fliega bizent . ioh taz eteuuaz in sie uersliufet quos saepe quoque necat . vel morsus muscularum . vel introitus reptantium in secreta quaeque Nb 104,11 [114,30]. 2) als Bez. für die Mücke, Schnake, Bremse: fliuga mucca culex Gl 1,93,25. fliuga culices 486 Anm. 18. cinifes (vgl. Sleumer S. 210 s. v. cinips) 3,405,2. 685,39. mukken fliegen culices 417,19.
Komp. hunt-, huntesflioga, mhd. butervliege.
Vgl. fliuga.