Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
ferio sw. m.
sw. m., mhd. ver(e), verje, ver(i)ge, nhd. ferge; as. ferio, mnd. vēre, mnl. veer, vere. — Graff III, 588.
feri-: nom. sg. -o Gl 2,497,56 = Wa 85,25. 620,36 (Ja). 734,8. 4,230,36 (Zürich Rhein. 99a, 9. Jh.). AJPh. 55,231; acc. sg. -un Mayer, Glossen S. 8,29; nom. pl. -un Gl 1,648,15 (M, 2 Hss.). 2,333,8; -en 3,307,30 (SH d). 343,27 (SH g, 3 Hss.). Nb 252,31 [273,6]. Nc 832,14 [201,2]. — veri-: nom. sg. -o Gl 2,161,4 (u-). 3,139,57 (SH A, 3 Hss., 2 u-, davon 1 Hs. getilgt mit darübergeschrieb. vere, 1 mit i auf Rasur, Steinm.). 217,13 (SH B).
verg-: nom. sg. -o Gl 4,81,4 (Sal. a 1). Hildebrandt I, 290,284 (SH A); -e Gl 3,139,58 (SH A, 2 Hss.). 186,13 (SH B).
ferig-: nom. pl. -en Gl 3,255,49 (SH a 2, 2 Hss.). 323,5 (SH e). — verig-: nom. sg. -o Gl 4,81,4 (Sal. a 1, u-). 152,9 (Sal. c); -i 3,139,58/59 (SH A); nom. pl. -en Nb 12,26 [14,1] (u-).
uirge: nom. sg. Gl 3,326,37 (SH f).
Zu den Formen mit -g- u. -ig- vgl. Braune, Ahd. Gr.12, § 118 Anm. 3 u. § 223 Anm. 3, sowie Schatz, Altbair. Gr., § 93.
ferr-: nom. sg. -o H 25,4,1; acc. pl. -un Gl 1,654,36; fer-: nom. sg. -o 3,186,13 (SH B). — ver-: nom. sg. -o Gl 2,364,62 (M, u-); -e 3,139,57 Anm. 8 (SH A, von jüngerer Hand über getilgtes uerio geschr., Steinm.). Zu den Formen mit -rr- u. -r- vgl. Braune, Ahd. Gr.12, § 118 Anm. 3.
Schiffer, Ruderer, Fährmann: feriun [habitatores Sidonis, et Aradii fuerunt] remiges [tui (der Stadt Tyrus), Ez. 27,8] Gl 1,648,15. ferio remex [Eut., Ars 459,3] 2,161,4. feriun. enti scefman nautae atque vectores [vere filium dei confitentur, Hier. in Matth. 14,33] 333,8. fero remex [Phocae ars 428,23] 364,62. ferio. stiuro [in medio ferme Adria,] naucleri, (Hs. nauclerus) [filius arreptus a daemone, clamare coepit, Vitae patr. 1 p. 83a] 734,8. ferio remex 3,139,57. 186,13. 217,13. 255,49. 307,30. 323,5. 343,27. Hildebrandt I, 290,284. nauta Gl 3,326,37. 4,81,4. 152,9. 230,36. ferio nauta [... post navem carabum regebat, Greg., Dial. 4,57 p. 469] AJPh. 55,231. themu ferro chrefti kelisit seuues ioh kistillent kiozun []hoc nauta vires collegit, pontique mitescunt freta H 25,4,1. Sirenes sint meretir . fone dero sange intslafent tie uerigen . et patiuntur naufragium [vgl. quas ferunt navigantibus soporem inmittere dulcedine cantus et naufragium inferre, Rem.] Nb 12,26 [14,1], ferner: Mayer, Glossen S. 8,29 (nauta). Nb 252,31 [273,6] (remex). Nc 832,14 [201,2] (nauta); — bezogen auf Charon, den Fährmann (Fergen) der Unterwelt: ferio [nec te firma statione movebit ipse] Charon (Glosse: Charon, navigator inferni, diabolus) [mundi, Prud., Ham. 502] Gl 2,497,56 = Wa 85,25.
Übertragen auf den Fisch, in dessen Leib Jonas an Land gebracht wird: ferio [tutusque in ventre ferino depositum, non praeda fuit, vastumque per aequor venit ad ignotas inimico] remige (Hs. remiga) [terras, Sed., Carm. pasch. I, 196] Gl 2,620,36.
Vok.-Übers.: ferrun dine [quercus de Basan dolaverunt in] remos tuos (der Stadt Tyrus) [Ez. 27,6] Gl 1,654,36 (remus in den Bedd. ‘Ferge, Ruderer, Steuermann’ s. Diefb., Gl. 491b s. v. remex).
Komp. foraferio.