lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

falo

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
18
Verweise raus
9

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

falo adj.

Bd. 3, Sp. 556
falo
adj., mhd. val, nhd. fahl, falb; as. falu, mnd. vāle, mnl. vale; ae. fealu; an. fölr. — Graff III,468.
fal-: Grdf. -o Gl 1,149,30 (R). 317,7 (Rb). 343,51 (3 Hss., darunter Sg 295, 9. Jh., S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). 4,202,5 (sem. Trev.). Nk 472,15; -u Gl 2,716,11 = Wa 109,15 (Jh). [Wa 106,25]; -] Gl 3,325,17 (SH f); nom. sg. m. -uuer 145,22 (SH A; -w-). 236,65 (SH a 2, 2 Hss.; -w-). 239,22 (SH a 2; -w-). 274,23 (SH b); -uer 2,690,69. 3,274,23 (SH b). 300,29 (SH d); -ber 274,24 (SH b). — falauu-: nom. sg. m. -er Gl 3,425,55 (-w-); nom. sg. n. -az 2,332,31; gen. sg. m. -es 637,13 (-vu-); dat. sg. n. -emo 1,447,49 (Rb); dat. pl. -en 2,530,71; acc. pl. n. -u 678,58; falaua: nom. sg. f. 74. — faleuu-: nom. sg. m. -er Gl 3,236,65 (SH a 2; -w-). 335,1 (SH g, 2 Hss.; -w-). Nc 749,24 [89,5]; nom. sg. n. -iz Gl 2,520,18; nom. pl. (m.? Oder Einfluß d. Lemmas fulva ?) -a 39. — faliuu-: nom. sg. n. -iz 18; nom. pl. (m.? s. o.) -a 39. — faluwer: nom. sg. m. 3,236,65 (SH a 2). 239,22 (ebda.). 4,143,31 (Sal. c). Beitr. 73,215 (ebda.).
ual-: Grdf. -o Gl 4,311,18. S 373; -e Gl 3,377,53 (Jd); nom. sg. m. -uuer 145,22 (SH A, 2 Hss.; -w-). 4,115,7 (Sal. a 2); -uer 1,343,52; nom. pl. m. -wen 3,207,7 (SH B); -wn 132,19 (SH A); acc. pl. n. -un 2,578,41 = Wa 93,7; val-: nom. sg. m. -ws 145,21 (SH A); -uer ebda.; nom. sg. f. -uiu 2,355,37; nom. pl. m. -vvvn 3,132,18 (SH A); -wen 19 (ebda.). 207,7 (SH B). — ualauuer: nom. sg. m. Gl 3,3,7 (Voc.); valauuaz: nom. sg. n. 1,349,42. — ualeuuiu: nom. sg. f. Nc 752,31 [93,19]; valewer: nom. sg. m. Gl 3,384,40 (Jd).
Verschrieben: faloh: Grdf. Gl 1,343,51 (Sg 9, 9. Jh.); fallwn: nom. pl. m. 3,207,7 (SH B); falvve: nom. sg. m. 317,32 (SH e; nach dem -er der Parallelfassungen ist Verschreibung wohl wahrscheinlicher als sw. Flexion); walw-in, -n: nom. pl. m. 132,19 (SH A). — Verschrieben und verstümmelt: pal..: Grdf. Gl 1,259,31 (K Ra).
gelblich, wobei f. Farbwerte von rotgelb, braungelb über goldgelb bis zu graugelb bezeichnen kann, ohne daß eine sichere Bestimmung immer möglich ist: 1) eigentl.: a) ohne erkennbaren Bezug: falo rotenti fulvum rubicundum Gl 1,149,30. stoz pal toga flavus (Hs. flaus) 259,31 (vgl. thoca flauus uel uestis, CGL V,612,35, flauus entstellt aus clauus ‘Streifen, Besatz’?). falo enti flecchohti [et quodcumque (des Kleinviehs)] furvum (Hs. fulvum), et maculosum [, variumque fuerit, ... erit merces mea, Gen. 30,32 (Vok.-Übers.? Sonst zu c)] 317,7. falawer flavus 3,425,55. flavus rubens 4,115,7. []Beitr. 73,215. flavum Gl 4,143,31. flavus 202,5. (alle andere uareuua) i. rot . cruene . falo . salo . cra . coltfaro . chruogfaro (alii colores) s. ut rubrum . viride . flavum . furvum . venetum . fulvum . croceum Nk 472, 15; b) bezogen auf Sachliches: α) Getreide: falauuu chorn [aut ibi] flava [seres mutato sidere] farra [Verg., G. I,73] Gl 2,678,58; β) Sand: falavues stovpes [at] fulvae [nimbus] harenae [tollitur, Verg., G. III,110] Gl 2,637,13; γ) Blumenkränze: falauuen [lilia] luteolis [interlucentia sertis, Prud., Psych. 354] Gl 2,530,71; δ) Tuch: uale duoch flavus (sc. pannus, im Abschn. De tinctis pannis) Gl 3,377,53; ε) Gold u. anderes Metall: falauuemo colde [vestivit eum (sc. Salomo seinen Thron)] auro fulvo [nimis, 3. Reg. 10,18] Gl 1,447,49. faleuuiz [aeria cadunt aut] fulvum [defluit aurum aut candor perit argenti, si defuit usus, Prud., Symm. II,753] 2,520,18. faleuua [sed non illud erunt obscura ergastula quod sunt regia gemmato laquearia] fulva [metallo, ebda. 838] 39. ualo [amplius aut certe flavescant petala] fulva [Aldh., De virg. 208] 4,311,18 (oder zu fulva, ebda. 229? Vgl. u. θ); ζ) Edelsteine: valuiu [fulget gemma toris, et iaspide] fulva (supellex, Lucan 10,122] Gl 2,355,37. ceraunos ist ein faleuuer stein . fone fulmine geheizener [vgl. ceraunos lapis est fulvus, Rem.] Nc 749,24 [89,5]; vom Bernstein: daz ist ein ualeuuiu gemma . diu ouh sucinum heizet 752,31 [93,19]; η) Tierfell: faluer [inde lupae] fulvo [nutricis tegmine laetus Romulus excipiet gentem, Verg., A. I,275] Gl 2,690,69; θ) Gefieder: ualo [cuius (des Pfaus) formosa species et] fulva [venustas omnia fabrorum porro molimina vincit, Aldh., De virg. 229] Gl 4,311,18 (oder zu fulva, ebda. 208? Vgl. o. ε); ι) ein Härchen: falo [et siquidem humilior fuerit locus carne reliqua, et capillus] flavus [, solitoque subtilior; contaminabit eos, quia lepra capitis ac barbae est, Lev. 13,30] Gl 1,343,51. valauuaz (wohl zu hâr konstr.) flavus [ebda.] 349,42; κ) das seichte Meer: ualun [quis per vada] glauca [gressibus impressis spatiatus triverit udum non submersus iter ...? Prud., Apoth. 664] Gl 2,578,41 = Wa 93,7; c) bezogen auf Tiere: α) Pferd: falu gilvus badius [nach Wadst. zu: color (sc. equi) hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus ..., Is., Et. XII,1,48] Gl 2,716,11 = Wa 109,15 (als Lemma darf badius gelten, da gilvus sicherlich eigentliches Lemma zu dem vorausgehenden uuahsblanc ist, das fälschlich zu aureus geriet, vgl. (gilvus) mellinus color est subalbidus, Is., Et. XII,1,50). cuiuscumque coloris sit (sc. equus), rot, suarz, blanc, ualo, grisel, feh S 373; β) Rind: [falu [Indicis tauris color] fulvus [est, Is., Et. XII,1,29] Wa 106,25.] d) bezogen auf Menschen: α) nach der Haarfarbe: blond: falaua [Cydippeque et] flava [Lycorias, Verg., G. IV,339] Gl 2,678,74. valwer flavus 3,145,21 (im Abschn. De notis vel viciis in homine). 236,65 (4 Hss., 1 Parallelhs. blâuuêr). 239,22. 274,23. 300,29. 317,32. 325,17. 335,1. 384,40; unter Völkernamen: valvvvn Flavi 132,18. 207,7; β) nach der Gesichtsfarbe: blaß, bleich, fahl: ualauuer pallidus Gl 3,3,37. 2) übertr.: welk, schlaff, kraftlos: plauuaz falauuaz [sed illa (sc. die mit einem Samenkorn verglichene heidnische Philosophie) cum creverit, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat, sed []totum] flaccidum [marcidumque et mollitum ebullit in olera, et in herbas, quae cito arescunt et corruunt, Hier. in Matth. 13,32] Gl 2,332,31.
Abl. fal(a)uuên.
6145 Zeichen · 266 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    faloadj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    falo adj. , mhd. val, nhd. fahl, falb; as. falu, mnd. vāle, mnl. vale; ae. fealu; an. fölr. — Graff III,468. fal-: Grdf.…

Verweisungsnetz

23 Knoten, 24 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 3 Kompositum 17

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit falo

15 Bildungen · 8 Erstglied · 7 Zweitglied · 0 Ableitungen

falo‑ als Erstglied (8 von 8)

Faloªwet

WWB

Fal-oªwet n. Obst, das von selbst vom Baum gefallen ist ( Kr. Halle Hal Bh).

falofahs

AWB

falo·fahs

falofahs adj. , mhd. valevahs. — Graff III,447. fala-uahs-: nom. sg. f. -iu Gl 4,350,27; -a 2,664,58; uala-fahsono: gen. pl. 404,53; uale-ua…

falofaro

AWB

falo·faro

falofaro adj. valo-uariu: nom. pl. n. Gl 2,702,43 ( Paris 9344, 11. Jh. ). hellgrau: [ honesti spadices ] glauci [ -que ( sc. equi ), color …

faloloc

AWB

falo·loc

faloloc adj. ; z. Bildung vgl. ae. hwít-, líg-, wundenloc . — Graff II,127. fala-loh: Grdf. Gl 2,457,70 ( Paris, Nouv. acqu. lat. 241, clm 1…

falolok

KöblerAhd

falo·lok

falolok , Adj. nhd. flachshaarig, gelbhaarig, blondlockig, mit flachsfarbigem Haar ne. flax-haired, yellow-haired ÜG.: lat. flavicomans Gl Q…

falopa

LDWB1

fal·opa

falopa [fa·lọ·pa] f. (-pes) Streich m ., Posse f . ( → LDWB1 berta, LDWB1 briconada). ▬ ti fá na falopa a valgügn jdm. einen Streich spielen…

Falopia

Herder

falo·pia

Falopia , Gabriel, der größte Anatom seiner Zeit, geb. 1522 zu Modena, Schüler von Vesalius, lehrte als Prof. zu Ferrara, Pisa, Padua; verdi…

falowēntī

KöblerAhd

falowēntī , st. F. (ī)? nhd. Dämmerung, Hellwerden ne. dawn (N.) ÜG.: lat. crepusculum Gl Hw.: s. falawēn* Q.: Gl (765) I.: Lsch. lat. crepu…

falo als Zweitglied (7 von 7)

zwīfalo

KöblerAhd

*zwīfalo , Adv. nhd. zweifelhaft ne. doubtfully Vw.: s. un-

Buffalo

Herder

buf·falo

Buffalo (Böffälo), nordamerikan. Stadt im Staate Newyork, am nördl. Ende des Eriesees und für Handel und Verkehr sehr vortheilhaft gelegen, …

fahsfalo

AWB

fahs·falo

fahsfalo adj. fas-falo: Grdf. Gl 4,203,12 ( sem. Trev., 11./12. Jh. ). gelblich: gilvus.

frafalo

KöblerAhd

fra·falo

frafalo , Adv. nhd. frech, frevelhaft, vermessen (Adv.), anmaßend ne. naughtily Q.: O (863-871) E.: s. frafali L.: Karg-Gasterstädt/Frings 3…

Garofalo

Herder

garo·falo

Garofalo , Benvenuto, berühmter italien. Historienmaler, geb. 1481 zu Garofalo bei Ferrara, Schüler Rafaels; st. in seiner Heimat 1559. Die …

unzwīfalo

KöblerAhd

unzwīfalo , Adv. nhd. „unzweifel“, zweifelsohne, unzweifelhaft, eindeutig, insbesondere, ohne Zweifel ne. without doubt ÜG.: lat. specialite…