Eintrag · Mittellateinisches Wb.
ergo
ergo particula.MLWscript.: he-: MLWForm. Marculfi 2,1 MLWl. 18. ae-: MLWDipl. Merov. I 185 p. 460,16.MLWmetr. plerumque -ŏ, raro -ō (e. g. MLWl. 34).ponitur plerumque loco secundo vel primo enuntiati vel coli, rarius loco tertio (e. g. MLWl. 22. p. 1357, 9. 11) vel quarto (e. g. p. 1356, 9. 59. 1357, 2) vel posteriore (e. g. MLWl. 57. p. 1357, 13); in poesi saepius in fine versus invenitur (e. g. MLWl. 42. 57. p. 1356, 9).confunditur MLWc.:erga: p. 1356, 23. adde MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 86,31 (var. MLWl.). v. et p. 1352, 32.ego: p. 1356, 63. 1357, 3. MLWal. I adv. vel coni.: A strictius i. q. igitur — also: 1 c. sensu consecutivo i. q. consequenter, ideo, itaque — folglich, deshalb, daher: a in univ.: MLWPaul. Diac. carm. 19,28 mortuus est, quisquis de spe ... tepescit; -oergo age MLWeqs. (MLWWalahfr. carm. 38,76. MLWal.). MLWWalahfr. Mamm. 12,2 inflammat ... ira pectus Alexandri ..., iubet altius -oergo sanctum suspendi. MLWRimb. Anscar. 19 p. 42,33 vos (sc. habitatores vici) gladio peribitis; quid -oergo prosunt vobis simulacra vestra? MLWDipl. Conr. I. 19 proprium ... ad ecclesiam ... donavimus ...; proinde -oergo iussimus hoc fieri preceptum. Vita Heinr. IV. 13 p. 44,2 nunc demum regnas (sc. Heinricus) ...; -oergo continendae sunt lacrimae. persaepe. b in conclusione logica: MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 17,9 divinitas ... ab alio non est; ab alio -oergo componi nequit; simplex igitur est. 1,65 p. 93,7 non sequitur: si Ethyops est albus dente, -oergo est albus MLWeqs. MLWibid. MLWal.MLWellipt.: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 82,22 quid -oergo? si versus exameter sex spondeis constiterit, poterit dici dactilicus? MLWibid. iterum. 2 c. sensu comprehensivo: MLWWalahfr. Mamm. 13,12 -oergo dum talia Mammes perpetitur MLWeqs. MLWWiduk. gest. 2,3 p. 69,8 quemcumque videbat rex furum aut latronum ... bellis aptum, ... datis ... armis iussit ..., in barbaros ... latrocinia exercerent; huiuscemodi -oergo hominum collecta multitudo MLWeqs. MLWAlbert. M. animal. 22,31 sic -oergo canes enutriuntur igitur et docentur ...; regimen autem ‘sanitatis canum’ est, quod MLWeqs. saepius.ad summam — kurz: MLWWalahfr. Mamm. 20,19 fera ... collum ... martyris amplectens ulnis praemollibus ambit sudoremque ... detergit ..., -oergo servitio devota fovet, quem sternere iussa est. 3 c. sensu anaphorico: MLWAldh. virg. I 37 p. 285,3 Amos, primus Nitriae ... accola ... — hic -oergo Amos generosa prosapia oriundus fuit. MLWRuotg. Brun. 27 legatus inde (sc. Roma) ... reversus ...; legatus -oergo, ut loqui coepimus, Roma rediens MLWeqs. MLWPs. Galen. puls. (cod. Mo) 5,5 hos (stomachicos) curas ex oleo, in quo ... absentium ... infusum ... fuerit ...; -oergo ex hoc oleo ... stomachum fovis. MLWal. B latius: 1 in explicatione i. q. nam(que), enim, quippe — denn, nämlich, freilich: a in univ.: MLWWett. Gall. 6 Columbanus ... Christum pro illo loco supplicavit; tres -oergo imagines aereas ... superstitiosa gentilitas ibi colebat. MLWWaltharius 919 ancipitem vibravit Gerwitus ... bipennem; istius -oergo modi Francis tunc arma fuere. MLWHrotsv. Mar. 50 incepit ... felix aetatula sexta ..., germine de Iuda quidam surrexerat -oergo MLWeqs. MLWal.pro coni. causali i. q. quia, quoniam — weil, da (nun): MLWWipo gest. 7 p. 30,20 alienarum ... rerum invasores regi sunt obnoxii; -oergo vos (sc. Papienses) alienae rei invasores fuistis, igitur regi obnoxii estis. b scilicet — und zwar: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,185 intulit auledas ... quinas musica ternarum nutritas ubere matrum ...; edidit -oergo graves ... Diatona voces; quę sequitur, suavem generavit Enarmia cantum; ultima diversos variavit Chromica ptongos. c exempli gratia — beispielsweise, so: MLWWett. Gall. 39 ad ea festinatur, quae visu conprobata sunt; tempore -oergo Carlomanni ... homo fuit ... rebus perpauculus. MLWLamb. Leod. Matth. I 879 plurima perpetimur, ut gloria nominis eius (sc. Dei) clarior eniteat post magna pericula ...; clericus -oergo levis et lubricus ... humani generis inimico traditur alto iudicio. d c. sensu concessivo i. q. quidem — zwar, allerdings: MLWWalahfr. Wett. 690 -oergo puer ... castus eras (sc. [] Wettinus) ..., sed postquam propriis coepisti vivere votis, displicuit tua vita mihi (sc. angelo). 2 in affirmatione i. q. profecto, sane, re vera — wahrhaftig, tatsächlich, wirklich: a in univ.: MLWWaltharius 442 istius -oergo modi pisces mihi (sc. Gunthario) Francia numquam ostendit, reor externis a finibus illos. MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,62 -one supplicium pro voto in templa tulistis (sc. sorores)? haut impune quidem. MLWVita Erasmi 235 se ... hominem non invenisse fatentur famuli; audit ut hoc cęsar, valde est perterritus -oergo. b ecce, en — siehe, da: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,189 iam ... vaporiferę pulsabant aethera flammę ...: -oergo Nicea ... laeta ... scandebat culmina pyrę. MLWNadda Cyriac. I 3,2 Quintus Sestius ... presenciam ... cesaris ... alloquitur: ‘ -oergo’, inquit, ‘auguste, fateor me ... fidelem fuisse socium senatus’. 3 in adversatione: a sed, vero, at — aber, jedoch: MLWWillib. Bonif. 2 p. 11,1 plurimi virili sexus robore confortati ... ad eum (Bonifatium) confluxere ...; quibus -oergo sexus infirmioris inbecillitatis inerat MLWeqs. MLWLiutg. Greg. 2 p. 68,9 ipse ... coepit iterum legere velle sicut prius; egregius -oergo praeceptor paululum eum distulit et dixit: ‘Non ita, fili.’ MLWVita Bonif. II 5 precepit sibi ... escam ... deferri; dicente -oergo ministro ... se non habere cibum respondit: ‘eqs.’ saepius.MLWabund.: MLWChart. Carinth. V 419 p. 269,14 (a. 1278) verum erga ... lites conponere salutiferum estimantes ... universo iuri ... renunciamus. b immo, potius — dagegen, vielmehr: MLWWalahfr. carm. 49,12 naturam nostram mala non temptatio frangat ...; -oergo mali magnis tu (sc. Deus) nos defende periclis. MLWVita Erasmi 437 cesar depromit ... dicens: ‘facta ... sunt hec ... arte maleficiorum ...’; vir sanctus contra hec regi respondit ...: ‘filius -oergo Dei facit hec ... signa’. c in interr. adversativa i. q. tamen, nihilominus — dennoch, trotzdem: MLWRimb. Anscar. 27 p. 58,18 pluribus nostrum (sc. habitatorum vici) ... est cognitum, quod ... magnum possit Deus praestare subsidium ...; quare -oergo abicimus, quod ... nobis ... utile scimus? Vita Heinr. IV. 11 p. 36,27 respondebis (sc. filius) ... similem esse iumentis, qui ... humanis divina non praeferat; cur -oergo magis audis eos, qui tibi suggerunt: ‘eqs.’ MLWOtto Frising. gest. 1,60 p. 86,18 si ... coram ... patriarchis huiusmodi tractaretur negotium, nichil ... sine nostra (sc. Romanae curiae) diffiniri valeret auctoritate ...; quomodo -oergo isti (Galli) ... usurpare audent, quod MLWeqs. 4 in continuatione: a in adiectione i. q. etiam, praeterea, insuper — (dazu) auch, außerdem, darüber hinaus: MLWWett. Gall. 20 audivit diaconus ab eo (Gallo) honorem susceptionis principis; -oergo et additum est de ereptione puellae. MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 895 p. 126,16 Odo rex Galliae ... reversus est; Zwentibaldus -oergo filius regis ... rex creatus est. MLWDipl. Conr. II. 10 p. 12,21 statuerunt ... episcopi ..., ut dentur ad singulas ecclesias porci iiiior ...; statuit -oergo ... imperator liberam utrique loco concessionem eligendę ... congruę personae (inde MLWDipl. Heinr. III. 67 p. 86,40). MLWal.MLWabund.: MLWVita Liutb. 12 quod ... hoc (sc. macies Liutbirgae) esset ... immoderata corporis afflictio, insuper -oergo nocturnus ... ad ecclesias ... accessus (31). b in conexione: α notione particulae utcumque vigente i. q. et, autem, deinde, tum — und, aber, nun, (so)dann: MLWEigil Sturm. 25 (cod. W) fratribus valedicens dimisit eos; egressis -oergo (igitur B) fratribus MLWeqs. MLWHraban. epist. 28 p. 443,22 his -oergo omnibus consideratis unum opusculum condere disposui. MLWCarm. de Quint. 159 nos (sc. iuvenes) Romę geniti ...; bis seni venimus -oergo dicendi MLWeqs. (vix recte MLWed. in nota). MLWOtto Frising. gest. 1,12 quot et quanta -oergo Fridericus Suevorum dux ... gesserit, ... summatim dicemus. persaepe.pendet a MLWconi.: MLWWett. Gall. 29 p. 273,28 tametsi -oergo absens esset a cella, non minus tamen solito labori insistebat. MLWWalahfr. Wett. 206 -oergo (ego MLWa. corr. V) ubi membra suo componit languida lecto. MLWHraban. carm. 11,49 nominis -oergo mei si ulla te (sc. episcopum) cura momordit. MLWWalth. Spir. Christoph. I 20 quoniam -oergo regalis asperitas ... gubernaculo caruit profectionis. MLWBerth. chron. B MLWa. 1070 p. 209,12 illuc (sc. Augustam) -oergo fratres Constantienses ... cum venirent. persaepe. β notione particulae evanida plus minus abund.: MLWRegistr. Raet. Cur. p. 381,4sqq. est ... census regis de ministerio, quod dicitur ferraires ...; sunt -oergo ibi octo fornaces; sculthacio vero massas xxxvi ...; habentur -oergo in isto ministerio piscinae iii.in initio [] capitulorum, epistularum, chartarum: MLWHraban. epist. 16 p. 416,8 quam grata sit -oergo Deo ... modestia, plurimis ... locis demonstratur. MLWThietm. chron. 1,20 -oergo (ego MLWChron. Thietm. [var. MLWl.]) quaecumque ... vita deficiente indiscussa relinquam, successor karissime, compleas. MLWal.in poesi pro versuum complemento: MLWHraban. carm. 16,17sq. invidus -oergo necem frater iusto intulit olim, sic Iudas Christo invidus -oergo necem. MLWHrotsv. Mar. 178 qui (supernus rex) ... consolari dedit Annam per me (sc. angelum) ...; at nunc -oergo tui (sc. Ioachim) causa de cardine caeli ... veni. MLWEgbert. fec. rat. 2,267 angelus in Greco, quod nuntius -oergo latine. MLWal. II ?praep. (postposita) c. gen. i. q. ?pro — ?als: MLWWaltharius 598 a genitore meo ... puer obsidis (ni subest nom.) -oergo (in ... loco MLWvar. l.; in ... vicem 90) sum datus ad Hunos. Wellhausen