dispergo

dispergo (-par-), -rsi, -rsum, -eredispergere.MLWscript.: -ri(o): MLWl. 44. -rx(i): p. 774, 6. adde MLWChron. Ven. Alt. p. 54,23. -ssisse: MLWl. 58.MLWdepon.: MLWl. 54.usu MLWmedial.: MLWl. 67. 68. p. 774, 15. 22. 23; MLWrefl.: MLWl. 71. p. 774, 28; MLWintrans.: p. 774, 40.MLWpartic. MLWperf. usu MLWadi.: p. 774, 24. 27. 47. MLWal.; MLWsubst.: MLWl. 23. 25. 29. 30. p. 774, 30. saepius.confunditur MLWc.:dispertire: MLWl. 45. p. 774, 12.disperdere: MLWl. 46. dissipare, diffundere — verteilen, zerstreuen: I obi. res: A proprie vel in imag.: 1 strictius: a in univ.: MLWWillib. Bonif. 8 p. 51,18 codices ... per campi planitiem -arserunt (-erunt MLWvar. l.; MLWsc. gentiles). MLWDipl. Loth. II. 9 p. 396,31 -sa colligere (Cod. Lauresh. 133 [dipl. MLWHeinr. V.]. MLWsim. MLWDipl. Arnulfi 50 p. 72,23 [spur.] -sa recolligenda. MLWal.). MLWPs. Boeth. geom. 465 apices ita varie ceu pulverem -eredispergere in multiplicando ... consuerunt Pythagorici. MLWChart. Turg. II 51 p. 194,18 prepositus ... cartam ipsam scissam ... -sit. MLWAlbert. M. div. nom. 4,55 p. 162,-64 dicit ... de ‘bonitate divina’ ..., quod ‘ -sa congregat’. 4,56 p. 163,45 ‘congregatrix -sorum’ (MLWPG 3,700^A τῶν ἐσκεδασμένων). saepe. b (pro)fundere, spargere — verströmen, verspritzen, vergießen: MLWWalahfr. hort. 87 attactu ... graves leni -itdispergit ruta odores. MLWRuotg. Brun. 24 antiqua pestis non cessavit invidię suę virus per opera pii doctoris ... -eredispergere. MLWRuodlieb V 117 quam (urinam) dum non poterit -eredispergere lynx, vivere claudit. 2 latius: a divulgare, dilatare — ver-, ausbreiten: MLWEinh. Karol. 19 p. 25,11 acsi ... nulla ... fama -sa fuisset (MLWThietm. chron. 1,9. MLWThangm. Bernw. 17 p. 766,2). MLWHraban. epist. 14 p. 402,25 sanctorum patrum dicta, quae ... in pluribus exemplaribus -sa (corr. ex -se A) sunt. MLWRuotg. Brun. 46 cum ... exequie Coloniam adventarent et hoc per omnem regni ... populum fama nimis odiosa -ret. MLWal. b largiri, distribuere — (großzügig, reichlich) geben, austeilen: MLWIoh. Canap. Adalb. A 6 p. 11,3 pauperibus ..., que habuit, large -ens (-iens, distribuens, dispart[c]iens MLWvar. l.) se ... Domino commendavit (B 6 -ens [disperdens MLWvar. l.]. cf. C 6 p. 74,4 dispensans; spectat ad Vulg. psalm. 111,9). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 303,36 quicquid ... de suis habere poterat imperatrix patrimoniis ..., cottidie ... studiose -erat. MLWOtto Frising. gest. 1,62 p. 89,24 multa large -sa pecunia militem, quem ... poterat, collegit rex. MLWActa civ. Kil. 165 nullus sine licentia heredum potest -eredispergere suam hereditatem, cui vult. MLWal. c dilapidare — verschleudern, verschwenden: MLWConc. Karol. A 56^A,48 res eclesie ... nulli contra fas ... licet -i. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1070 omnem aecclesiasticum thesaurum in suos ... usus ... praesumptuose -erat electus simoniacus. MLWDipl. Heinr. IV. 282 (spur.) pervenit ... ad nos quosdam patrum ... monasterii ... hereditatem ... in beneficiorum iura -ssisse. B translate: 1 dissolvere — auflösen, zerteilen: MLWGloss. med. p. 69,15 humectat raphanos et -argit flegmam austeritate sua (MLWDynamid. Hippocr. 2,4 phlegma). MLWAntidot. Augiens. p. 61,5sq. implastrum diarsinico ... ad omnem apostomam superpositum -arget, ... carbunculos malos -argit. MLWAlbert. M. meteor. 1,2,6 p. 497^b,41 si ... luceret ignis in sua sphaera, tunc -argeret umbram terrae et impediret, quod non veniret ad orbem lunae.MLWmedial.: MLWConstant. Afric. coit. prol. 13 ne ex aliqua parte possit semen diffundi et -i. 3,15 si ... ceciderit semen in locum non proprium, spiritus ab eo evanescit et liquor diminuitur et -iturdispergitur. 2 dividere, separare — (zer)trennen, (auf)teilen: a in univ.: MLWEpist. Worm. I 52 p. 92,14 cum virtus satis magna se huc et illuc in corpore -erit, quasi nulla sit, apparebit. MLWAlfan. premn. phys. 2,88 p. 44 fatentur Manichaei ... eam (animam) immortalem et incorpoream atque unam solam esse omnium animam, -sam (MLWPG 40,577^A κατακερματιζομένην) ac divisam per singula corpora. 2,89 p. 45 ut aqua -sa (MLWPG 40,577^B ὕδωρ μεριζόμενον) iterumque collecta.MLWmath.: MLWPs. Boeth. geom. 764 quod (sc. lxx) per basim -sum quinquies ipsam in se retinet. 905 summam si in ==!dccc -eris (-rxeris MLWvar. l.). b subdividere, disponere — ein-, unterteilen: MLWWalth. Spir. Christoph. I epist. ad Haz. in sex ... libellos -sum (sc. opus) ... in theca reposui. II 1,172 oppositum redigens corpus numerorum in digitos ... -erat Geometrica articulosque. MLWPs. Boeth. geom. 932 cum ... agros per actus ..., per semipedes et per palmos -issent (dispertissent MLWvar. l.) Pythagorici. c medial. i. q. findi, (ramorum more) dividi — sich verzweigen: MLWAlbert. M. animal. 1,410 a panniculo subtili ad cerebrum descendit vena et in ipso -iturdispergitur, sicut arteriae -unturdisperguntur (ex Avic.). 3 derivare, deducere — ab-, umleiten: MLWOtto Frising. gest. 1 prol. p. 10,33 tuum (sc. Ludovici regis) ... L vertetur in C (i. Cyrum), qui -sit aquas fluminis, donec pertransirent illud, qui MLWeqs. II obi. anim.: A proprie: 1 in univ.: MLWLex Baiuv. 4,26 de porcis -sis; si quis liberi porcos ... sonu ... -erit (-sis, dispererit MLWvar. l.). MLWEinh. Karol. 9 p. 12,18 noctis beneficio ... protecti ... in diversa -unturdisperguntur Wascones. MLWWaltharius 51 ad praedandum cuneus -iturdispergitur omnis. MLWThietm. chron. 4,50 quoad exercitus undique tum -sus per internuntios colligeretur. MLWWipo gest. 36 imperator -so exercitu per regiones ipse ... secessit propter refrigerium. MLWOtto Frising. gest. 2,40 p. 149,27 qui per decliva montium -si iacebant, ut ... transeuntibus temeritatis suae preberent documenta. 2,41 multis se ad propria -entibus domicilia. MLWVita Meinw. 6 p. 9,9 intendens commisso gregi in collectione -sorum. saepe. v. et p. 772, 60. 775, 39. 66. 2 de-, dispellere — vertreiben: MLWChart. Sangall. A 727 p. 330,23 (a. 908) si evenerit, ut ... nostra congregatio ... ab eodem loco -sa fuerit et ad alium locum subtracta erit. MLWAnnal. Frising. MLWa. 1098 Meginwardus episcopus obiit in iv. kal. Mai, in qua ... die prius nos (sc. abbatem) -sit. Annal. Ven. (MLWMGScript. XIV p. 70,2) Dominicus Silvius dux ducavit annos xii et fecit bellum cum Ruberto Viscardo, unde fuit -sus Petrus Ursiulus. B translate: 1 intrans. i. q. conversari — leben, ‘wandeln’: MLWAnscar. pigm. pag. 39 Deus, concede nobis te diligere ... et sic -eredispergere in hoc seculo (cf. Alcuin. officia per ferias [PL 101,514^D] despicere hoc saeculum), ut ab auditu malo non timeamus in futuro. 2 perdere, confundere — verderben, zunichte machen: MLWThietm. chron. 8,3 destruat illos (supplantatores) adiutor noster Christus ..., nisi resipiscant, et -et magna illustracione secundi adventus sui. 3 segregare — spalten, trennen: MLWDipl. Heinr. IV. 402 p. 532,19 ut ... per eum (marchionem) regni principes -sos in unitatem cogeremus.