lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

thār

as. bis ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

KöblerAs
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
7
Verweise raus
6

Eintrag · Köbler As. Wörterbuch

thār Adv., Konj.

thār , Adv., Konj.

nhd.
da, dort, dahin, nun, wo, während (Konj.), als (Adv. bzw. Konj.), wenn
ne.
there (Adv.), now (Adv. bzw. Konj.), while (Konj.), when (Adv. bzw. Konj.)
ÜG.:
lat. ibi H, illic H, inde GlG, GlPW, (quo) GlVO, ubi GlEe
Vw.:
s. -inne*, -od, *-withar
Hw.:
vgl. ahd. dār; anfrk. thā
Q.:
BPr, FK, FM, Gen, GlEe, GlG, GlPW, GlVO, H (830), PA
E.:
germ. *þar, *þer-, Adv., dort, da; idg. *tor, *tēr, Adv., dort, Pokorny 1087; s. idg. *to- (1), *tā-, *ti̯o-, Pron., der, die, Pokorny 1086; B.: H thar 88 M C, 97 M C, 113 M C, 176 M C, 179 M C, 201 M C, 256 M C, 361 M C, 363 M C, 383 M C S, 392 M C, 394 M C S, 403 M C, 406 M C, 433 M C, 461 M C, 463 M C, 466 M C, 503 M C S, 515 M C S, 516 M C S, 541 M C S, 548 M C S, 566 M C S, 643 M C, 675 M C S, 679 M C S, 760 M C, 768 M C, 782 M C, 788 M C, 791 M C, 792 M C, 797 M C, 798 M C, 812 M C, 818 M C, 836 M C, 860 M C, 861 M C, 951 M C, 952 M C, 981 M C P, 989 M C P, 996 M C P, 1027 M C, 1030 M C, 1096 M C, 1112 M C, 1115 M C, 1127 M C, 1156 M C, 1173 M C, 1185 M C, 1194 M C, 1212 M C, 1219 M C, 1221 M C, 1223 C, 1224 M C, 1225 M C, 1228 M C, 1326 M C, 1333 M C V, 1352 M C V, 1419 M C, 1476 M C, 1498 M C, 1510 M C, 1512 M C, 1528 M C, 1605 M C, 1778 M C, 1811 M C, 1889 M C, 1892 M C, 1894 M C, 1918 M C, 1973 M C, 1980 M C, 1996 M C, 1997 M C, 2003 M C, 2006 M C, 2009 M C, 2010 M C, 2012 M C, 2036 M C, 2054 M C, 2075 M C, 2083 M C, 2085 M C, 2101 M C, 2134 M C, 2144 M C, 2222 C, 2230 C, 2268 M C, 2295 M C, 2296 M C, 2306 M C, 2375 M C, 2392 M C, 2394 M, 2401 M, 2408 M C, 2409 M C, 2450 M C, 2464 M C, 2467 M C, 2497 M C, 2519 C, 2520 C, 2543 C, 2544 C, 2558 C, 2567 C, 2570 C, 2573 C, 2603 M C, 2647 M C, 2665 M C, 2737 M C, 2741 M C, 2749 M C, 2783 M C, 2822 M C, 2826 M C, 2840 M C, 2867 M C, 2873 M C, 2984 M C, 3070 M C, 3113 M C, 3123 M C, 3130 M C, 3135 M C, 3147 M C, 3172 M C, 3184 M C, 3204 M C, 3228 M C, 3250 M C, 3316 M C, 3319 M C, 3340 M C, 3340 M C, 3343 M C, 3346 M C, 3353 M C, 3377 M C, 3380 M C, 3385 M C, 3390 M C, 3392 C, 3394 M C, 3396 M C, 3398 M C, 3418 C, 3419 C, 3420 C, 3421 C, 3447 C, 3464 C, 3505 M C, 3548 C, 3511 M C, 3522 M C, 3525 M C, 3526 M C, 3527 M C, 3527 M C, 3554 M C, 3579 M C, 3619 M C, 3669 M C, 3672 M C, 3734 M C, 3736 M C, 3737 M C, 3752 M C, 3764 M C, 3780 M C, 3877 M C, 3878 M C, 3880 M C, 3940 M C, 3960 M C, 3964 M C, 3980 M C, 3991 M C, 3998 M C, 4012 M C, 4015 M C, 4021 M C, 4065 M, 4075 M C, 4084 M C, 4162 M C, 4200 M C, 4204 M C, 4216 M C, 4224 M C, 4231 M C, 4237 M C, 4239 M C, 4239 M C, 4266 C, 4273 M C, 4382 M C, 4386 M C, 4450 M C, 4469 M C, 4505 M C, 4534 M C, 4535 M C, 4543 M C, 4544 M C, 4546 M C, 4549 M C, 4555 M C, 4603 M C, 4632 M C, 4701 C, 4719 C, 4722 C, 4732 C, 4788 M C, 4817 M C, 4818 M C, 4843 M C, 4907 M C, 4942 M C, 4943 M C, 4945 M C, 4947 M C, 4951 M C, 4954 M C, 5044 M C, 5109 M C, 5124 M C, 5125 M C, 5128 M C, 5139 M C, 5250 M C, 5258 M C, 5273 M C, 5463 C, 5475 C, 5502 C, 5514 C, 5532 C, 5534 C, 5598 C, 5609 C, 5738 C, 5793 C, 5810 C, 5875 C, 5877 C, 5884 C, 5898 C, 5899 C, 5900 C, 5919 C, 5950 C, 5955 C, 5976 M, 5981 M, 5983 M, 367 M C, 1179 M C, 1883 C, 2074 M C, 2192 M C, 2424 M C, 2702 M C, 3036 M C, 3177 M C, 3519 M C, 3840 M C, 4205 M C, 4456 M C, 5485 C, 5613 C, 5973 M, 72 C, 96 M C, 208 M C, 451 M C, 569 M C S, 733 M C, 790 M C, 844 M C, 1244 M C, 1266 M C, 2041 M C, 2066 M C, 2180 M C, 2216 C, 2231 C, 2302 M C, 2409 M, 2557 C, 2660 M C, 2866 M C, 3122 M C, 3128 M C, 3215 M C, 3256 M C, 3334 M C, 3422 C, 3709 M, 3978 C, 4118 M C, 4144 M C, 4234 M C, 4256 M C, 4426 M C, 4428 M C, 4487 M C, 4601 M C, 4967 M C, 5070 M C, 5080 M C, 5175 C, 5397 C, 5401 C, 5513 C, 5560 C, 5580 C, 5607 C, 5611 C, 5621 C, 5761 C, 5796 C, 5961 C, 5400 C, 94 M C, 225 M C, 228 M C, 308 M C, 388 M C, 632 M C, 731 M C, 769 M C, 814 M C, 918 M C, 1071 M C, 1131 M C, 1408 M C, 1522 M C, 1733 M C, 1833 M C, 1993 M C, 2033 M C, 2047 M C, 2215 C, 2223 C, 2270 M C, 2358 M C, 2405 M C, 2453 M C, 2582 M C, 2586 M C, 2640 M C, 2643 M C, 2768 M C, 2862 M C, 3202 M C, 3264 M C, 3268 M C, 3327 M C, 3342 M C, 3430 C, 3435 C, 3491 M C, 3502 M C, 3625 M C, 3655 M C, 3658 M C, 3682 M C, 3794 M C, 3864 M C, 3912 M C, 4246 M C, 4363 M C, 4392 M C, 4393 M C, 4421 M C, 4636 M C, 5431 C, 5454 C, 5472 C, 5552 C, 5683 C, 5685 C, 5725 C, 171 M C, 178 M C, 188 M C, 303 M C, 316 M C, 410 M C, 510 M C S, 537 M C S, 592 M C, 609 M C, 1054 M C, 1277 M C, 1479 M C, 1886 M C, 2038 M C, 2068 M C, 2073 M C, 2207 C, 2223 C, 2289 M C, 2483 M C, 2555 C, 2729 M C, 2832 M C, 2837 M C, 2865 M C, 3188 M C, 3557 M C, 3714 M C, 3716 M C, 3742 M C, 3769 M C, 3832 M C, 3889 M C, 4369 M C, 4461 M C, 4592 M C, 4868 M C, 4987 M C, 5047 M C, 5253 M C, 5272 M C, 5293 C, 5477 C, 5486 C, 5673 C, 5675 C, 5679 C, 5717 C, 5757 C, 5770 C, 5841 C L, 98 M C, 251 M C, 359 M C, 483 M C, 663 M C, 716 M C, 758 M C, 965 M C P, 1136 M C, 1213 M C, 1273 M C, 1312 M C V, 1546 M C, 1550 M C, 1558 M C, 1693 M C, 1700 M C, 1735 M C, 1745 M C, 1777 M C, 1809 M C, 1878 M C, 1995 M C, 2001 M C, 2159 M C, 2177 M C, 2292 M C, 2310 M C, 2314 M C, 2386 M C, 2399 M C, 2406 M C, 2476 M C, 2683 M C, 2694 M C, 2746 M C, 2825 M C, 2894 M C, 3118 M C, 3337 M C, 3360 M C, 4013 M C, 4074 M C, 4126 M C, 4214 M C, 4215 M C, 4551 M C, 4612 M C, 4769 M C, 4826 M C, 4958 M C, 4991 M, 5053 M C, 5123 M C, 5177 M C, 5269 M C, 5304 C, 5370 C, 5441 C, 5462 C, 5474 C, 5510 C, 5589 C, 5693 C, 5730 C, 5736 C, 5737 C, 5763 C, 5776 C, 5827 C L, 5838 C L, 5866 C L, 5817 C, 3315 M C, 1978 M C, 2191 M C, 4814 M C, 5210 M C, 5218 M C, 5299 C, 5410 C, 5572 C, 5872 C, 5960 C, 4030 M C, 5185 M C, 5365 C, 3296 M C, 3281 M C, 5682 C, 571 M C S, 863 M C, 2870 M C, 3753 M C, 5058 M C, 4393 M, 1235 C, 2716 M, 3459 M, 5251 M, 1820 M, 2511 M, 5034 C, 1672 C, 2093 C, thár 1326 V, (.)h(.)r 359 S, ther 4578 M, tharod 4578 C, that (= thar) 3427 C, thar ... thar 807-808 M C, 826-826-827 M C, 1152-1154 M C, 1217-1218 M C, 1653-1654 M C, 2077-2078 M C, 2129-2130 M C, 2142-2143 M C, 2224-2225 C, 2733-2735 M C, 3131-3132 M C, 3344-3345 M C, 3588-3589 M C, 4463-4465 M C, 4941-4942 M C, 4982-4983 M C, 5487-5489 M C, 4479 C, thar thar 1151 M, thar thie 1152 C, thar ... that 4479 M, Gen thar Gen 78, Gen 93, Gen 158, Gen 162, Gen 256, Gen 260, Gen 282, Gen 295, Gen 313, Gen 81, Gen 311, Gen 330, Gen 289, Gen 196, Gen 199, Gen 203, Gen 207, Gen 214, Gen 219, Gen 234, Gen 240, Gen 291, Gen 327, Gen 335, Gen 7, thar ... thar Gen 137, huuattar (= huuat thar) Gen 251, BPr thar Wa 18, 5 = SAAT 5, 5, Wa 18, 8 = SAAT 5, 8, Wa 18, 9 = SAAT 5, 9, Wa 18, 12 = SAAT 5, 12, GlEe thar Wa 50, 17b = Gl 98, 17b = Gl 4, 289, 57, Wa 53, 25a = SAGA 101, 25a = Gl 4, 293, 33, Wa 55, 30b = Gl 103, 30b = Gl 4, 297, 62, Wa 56, 27b = Gl 104, 27b = Gl 4, 299, 3, Wa 57, 13b = Gl 105, 13b = Gl 4, 299, 46, Wa 61, 11b = Gl 109, 11b = Gl 4, 304, 8, thar ubi Wa 56, 26b = Gl 104, 26b = Gl 4, 299, 2, thár Wa 51, 5b = Gl 99, 5b = Gl 4, 291, 4, thá(r) (rel.?) Wa 51, 33b = SAGA 99, 33b = Gl 4, 291, 39, FK thar Wa 33, 25 = SAAT 33, 25, FM thar Wa 33, 5 = SAAT 33, 5 (fehlt im Glossenwörterbuch), GlG thar (nach rel.) Wa 64, 9a = SAGA 72, 9a = Gl (nicht bei Steinmeyer), Wa 64, 14b = SAGA 72, 14b = Gl (nicht bei Steinmeyer), thar Wa 65, 2b = SAGA 73, 2b = Gl (nicht bei Steinmeyer), Wa 65, 11b = SAGA 73, 11b = Gl (nicht bei Steinmeyer), Wa 65, 19a = SAGA 73, 19a = Gl (nicht bei Steinmeyer), PA thar (nach rel.) (Wa 12, 5 = SAAT 310, 5), (Wa 12, 7 = SAAT 310, 7), Wa 12, 9 = SAAT 310, 9, Wa 12, 16 = SAAT 310, 16, Wa 14, 7 = SAAT 312, 7, (Wa 14, 8 = SAAT 312, 8), (Wa 15, 2 = SAAT 313, 2), ther Wa 12, 13 = SAAT 310, 13, Wa 12, 18 = SAAT 310, 18, Wa 13, 6 = SAAT 311, 6, Wa 14, 5 = SAAT 312, 5, GlPW thár Wa 96, 33a = SAGA 84, 33a = Gl 2, 582, 25, thár inde Wa 98, 10b = SAGA 86, 10b = Gl 2, 584, 49, Wa 98, 17b = SAGA 86, 17b = Gl 2, 584, 57, Wa 98, 35a = SAGA 86, 35a = Gl 2, 584, 31, Wa 101, 26b = SAGA 89, 26b = Gl 2, 587, 67, Wa 102, 13b = SAGA 90, 13b = Gl 2, 588, 46, GlVO thar quo Wa 114, 17a = SAGA 196, 17a = Gl 2, 718, 55; Kont.: H uuerpan it an bitar fiur lâton it thar haloian hêta lō̆gna 2573
L.:
Seebold, Chronologisches Wörterbuch des deutschen Wortschatzes 2, 208a (dār), Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 175, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, S. 403
Son.:
Sievers, E., Zum Heliand, Z. f. d. A. 19 (1876), S. 65, S. 68 (zu H 4393), S. 45 (zu H 1235), S. 66, 69, 70 (zu H 4479), Behaghel, O., Zum Heliand, Germania 21 (1876), S. 140, 140 (zu H 1235), Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, § 167 (zu H 388, thar ûta), Sievers, E., Heliand, 1878, Anm. z. H 251, Steitmann, R., Über Raumanschauung im Heliand, 1894, S. 43 (zu H 251), Behaghel, O., Die Modi im Heliand, 1876, § 26 (zu H 1546), Klinghardt, Die relative Satzverbindung im Heliand, S. 14f. (zu H 4393), Ries, J., Die Stellung von Subjekt und Prädikatsverbeum im Heliand, 1880, S. 70, Bartsch, K., Zum Kodex Cottonianus des Heliand, Germania 23 (1878), S. 404 (zu H 2511), Kock, E., Zum Heliand, Z. f. d. A. 48 (1906) S. 202 (zu H 3427), vielleicht ist der Heliandbeleg S. 556 Z 13 eine Zusammensetzung thar-inne und der Glossenbeleg Wadstein S. 65, 19a eine Zusammensetzung von thar-withar, die Glossenstelle Wadstein, E., Kleinere altsächsische Sprachdenkmäler, 1899, S. 64, 9a ist im Glossenwörterbuch unter der, dār, Relat. Part. aufgenommen, tharod (in Handschrift M) für thar (in Handschrift C) in Vers 1235, thar (in Handschrift M) für hierr (in Handschrift C) in Vers 4393, thar (in Handschrift M) für that (in Handschrift C) in Vers 2716, thar (in Handschrift M) für that (in Handschrift C) in Vers 3459, thar (in Handschrift M) für that (in Handschrift C) in Vers 5251, thar (in Handschrift M) für that (in Handschrift C) in Vers 1820, thar (in Handschrift M) für that (in Handschrift C) in Vers 2511, that (in Handschrift M) für thar (in Handschrift M) in Vers 5034, thar (= that) (in Handschrift C) in den Vers 5660 und 4084, than (in Handschrift M) für thar (in Handschrift M) in Vers 2093
10060 Zeichen · 98 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    thārAdv., Konj., Pron.

    Köbler Anfrk. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    thār , Adv., Konj., Pron. Vw.: s. thā-

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    thārAdv.

    Köbler Ahd. Wörterbuch

    thār , Adv. Vw.: s. dār

Verweisungsnetz

14 Knoten, 13 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Wurzel 2 Kompositum 9 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit thār

38 Bildungen · 29 Erstglied · 8 Zweitglied · 1 Ableitungen

thār‑ als Erstglied (29 von 29)

thārbī

KöblerAhd

thārbī , Adv. Vw.: s. dārbī

thārin

KöblerAhd

thārin , Adv. Vw.: s. dārin

thārod

KöblerAs

thārod , Adv. nhd. dorthin ne. there (Adv.) Hw.: vgl. ahd. dārot* Q.: H (830) E.: s. thār; B.: H tharod 62 C, 544 M C S, 909 M C, 1296 C V, …

thārot

KöblerAhd

thārot , Adv. Vw.: s. dārot*

thārtō

KöblerAs

thārtō , Adv. nhd. dazu ne. in addition (Adv.) Hw.: vgl. ahd. *darzuo? Q.: FM (1100) E.: s. thār, tō (1); B.: FM tharto Wa 41, 32 = SAAT 41,…

thārubari

KöblerAhd

thārubari , Adv. Vw.: s. dārubari

thārumbi

KöblerAhd

thārumbi , Adv. Vw.: s. dārumbi*

thāruntar

KöblerAhd

thāruntar , Adv. Vw.: s. dārumbi*

thāruntari

KöblerAhd

thāruntari , Adv. Vw.: s. dārumbi*

thārwidari

KöblerAhd

thārwidari , Adv. Vw.: s. dārwidari*

thārūfe

KöblerAhd

thārūfe , Adv. Vw.: s. dārūfe*

thārūz

KöblerAhd

thārūz , Adv. Vw.: s. dārūz

thārūzana

KöblerAhd

thārūzana , Adv. Vw.: s. dārūz

thārūze

KöblerAhd

thārūze , Adv. Vw.: s. dārūz

thār als Zweitglied (8 von 8)

houbithār?

KöblerAhd

*houbithār? , st. N.? (a) Hw.: vgl. as. hōvidhār*

barthār

KöblerMhd

bart·hār

barthār , st. N. nhd. Bart, Barthaar Q.: Barth, Erinn (nach 1160), Martina E.: s. bart, hār W.: nhd. Barthaar, N., Barthaar, DW 1, 1144, DW2…

branthār

KöblerAhd

bran·thār

branthār , st. N. (a) nhd. Brennen?, Brand an Halmen?, Rost (M.) (2) an Gräsern ne. burning (N.) (?) ÜG.: lat. uredo (?) Gl Hw.: vgl. as. br…

grinthār

KöblerMhd

grin·thār

grinthār , st. N. nhd. Kopfhaar E.: s. grint, hār W.: nhd. DW- L.: Lexer 76c (grinthār)

houbethār

KöblerMhd

hoube·thār

houbethār , st. N. nhd. „Haupthaar“, Kopfhaar Hw.: vgl. mnl. hovethaerm mnd. hȫvethār Q.: ReinFu (Ende 13. Jh.), WvRh (Ende 13. Jh.) E.: s. …

thā 175 thār

KöblerAnfrk

thā 175 thār , Adv., Konj., Pron. nhd. da, dort, als, wo ne. there, when, where ÜG.: lat. cum LW, ibi MNPs Hw.: vgl. as. thār, ahd. dār Q.: …

Ableitungen von thār (1 von 1)

thāre

KöblerAhd

thāre , Adv. Vw.: s. dāre

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „thār". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 9. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/th%C4%81r/k%C3%B6bleras
MLA
Cotta, Marcel. „thār". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/th%C4%81r/k%C3%B6bleras. Abgerufen 9. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „thār". lautwandel.de. Zugegriffen 9. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/th%C4%81r/k%C3%B6bleras.
BibTeX
@misc{lautwandel_thr_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„thār"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/th%C4%81r/k%C3%B6bleras},
  urldate      = {2026-05-09},
}