Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
kunnên sw. v.
sw. v., mhd. kunnen; ae. cunnian. — Graff IV,411.
chunn-: 1. sg. -em Gl 1,128,13 (Pa); 3. sg. -et 166,24 (Pa; -&; von Raven II,232 als part. prt. aufgefaßt, s. u. 1). 210,29 (vgl. Gl 5,88,26; Ra; -&). Nb 245,13 [195,5]. Np 89,11 (-ê-); 1. pl. -emes I 36,10; 2. sg. imp. -e Nb 149,5 [126,12]; 2. pl. imp. -et F 19,12; -ênt NpNpw Cant. Deut. 39 (Npw -e-); inf. -en Gl 1,94,5 (Pa). 95,5 (R). 128,11 (PaRa). Nc 795,27 [114,1] (-ê-). 836,2 [157,9] (-ê-). Nm 857,1 [339,18] (korr. aus chunn&); part. prs. -enti Gl 1,94,8 (Pa); -endi ebda. (K); 1. sg. prt. -eta Np 55,7; ki-: part. prt. -et Gl 1,52,15 (Ra; -&). 134,27 (vgl. Gl 5,88,7; Ra; -&; lat. adv.); ka-: part. prt. nom. pl. -ete 52,15 (Pa; c-, -&-). 53,15 (R); ki-: dass. 52,15 (K; -&-); chunnet: part. prt.? 134,27 (Pa; zum fehlenden gi- vgl. Splett, Stud. S. 203; -&; lat. adv.); khunn-: 1. sg. -em 128,13 (K); 3. sg. -et 166,24 (K; von Raven II,232 als part. prt. aufgefaßt, s. u. 1). 211,4 (K). 261,30 (vgl. Gl 5,88,41; KRa; -&); inf. -en 94,5 (K). 128,11 (K); part. prs. -endi 264,37 (K); ki-: part. prt. -et 134,27 (K; -&; lat. adv.).
Verschrieben (?), vielleicht mit fehlendem Nasalstrich oder Vereinfachung der Geminate: chunen: 3. sg.? Gl 1,166,24 (Ra; -n für t, oder inf.? Von Raven II,232 als part. prt. aufgefaßt); ka-chunet: part. prt. Mayer, Glossen S. 78,9 (vgl. Glaser, Griffelgl. S. 305,295 b; gadiunet Mayer a. a. O.; clm 6300, 8. Jh.; -ch- unsicher nach Glaser, die gikunnên ansetzt; folglich ist der Vermerk s. v. thunnen, Ahd. Wb. 2,737, zu streichen, ebenso der ungedeutete Ansatz gadiunet, Ahd. Wb. 4,3). — kunet: 3. sg. Gl 1,210,29 (K; -&). 1) etw. versuchen, kosten (auch eigentl.), (abwägend) prüfen: choron chunnen cilen conari temptari (temptare) contendere Gl 1,94,5. chunnen temptare 95,5. choronti chunnenti edo cahrurenti conatus temptatus sive motus 94,8. chunnen choron experire temptari 128,11. chunnet inpizzit haustu gustatu 166,24 (zur Wiedergabe von haustus ‘Schluck’ über gustare vgl. Splett, Stud. S. 241 f.). uuihhit dhenkit khunnet molitur excogitat temptat 211,4. khunnet faret scauuot uuanit edho mizzit trutinat rependit perpensat aestimat sive metitor 261,30. uuernendi sint khunnendi sint vexati sunt temptati sunt 264,37. ist kachunet [dumque hoc quod dulce est primo attactu] delibatur (Hs. delibetur) [, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur, Greg., Mor. in Job, PL 75,694 B] Mayer, Glossen S. 78,9 (vgl. Glaser, Griffelgl. S. 305,295 b); — im Part. Praet.: ausgesucht, gewählt: cachunnete cachorane al[l]ecti electi Gl 1,52,15 (PaK, kichunnet allectis Ra). 53,15; — hierher wohl auch: cachoranlihho chunnet eliganter urbane Gl 1,134,27 (zum lat. Lemma vgl. Splett, Stud. S. 203; oder im Sinne von ‘unterrichtet, gebildet’ zu 2 b?). 2) etw., jmdn. kennenlernen: a) erkennen, wahrnehmen, sehen, mit Akk.: souuer dien (Königen) abazihet . daz sie uzenan zieret . taz chit . ter sie innenan chunnet . ter gesihet sie herren mit chetennon in scalches uuis kebundene iam videbit intus dominos ferre catenas Nb 245,13 [195,5]. lebe dar in dero heiligun zorfti des himeles . dia du ze lone dinero arbeito chunnen solt . in uuaremo liehte utere sacro candore aetheris quem noscere vero lumine pretium est Nc 795,27 [114,1]; ferner: 836,2 [157,9] (noscere); — ohne Akk. in einem mit also eingeleiteten Adverbialsatz: so er (der zum Monochord Singende) erheuet ... so nehabet singendo nehein geuualt . nideror alde hohor . zefahenne . âne aba duplo in simplum . alde abe simplo in duplum . also er chunnen mag an demo monochordo Nm 857,1 [339,18]. die (Feinde) huotent minero fersenun ... also ih ouh êr chunneta . also mir ofto fone in gescehen ist [vgl. sicut ante praevidi, Cass.] Np 55,7; — etw. an etw. erkennen, sehen, mit Präp.verb./Adv. (u. Nebensatz): taz chunne darana . daz pretura iu uuas ein michel geuualt . unde iz nu ist echert upig namo Nb 149,5 [126,12]. (den Zorn Gottes) nieman nebechennet . âne derdir sliufet in sanctuarium . unde er dar chunnet an iro nouissimis . uuieo ferro si triffet ad perditionem [vgl. cum intraret in sanctuarium dei, et intellegeret in novissima, Aug., En.] Np 89,11; ferner: NpNpw Cant. Deut. 39 (videre); b) erfahren, lernen, mit Akk./Nebensatz: see chunnemes nu fona huueliihhemu ædhile Christ chiboran uuerdhan scoldi ecce ex qua tribu nasciturus esset Christus, docemur I 36,10. fona fiicbaume danne chunnet biuurti ab arbore autem fici discite parabolam F 19,12; c) Glosse: chunnem archanniu experiar cognoscam Gl 1,128,13 (R bifindan). 3) Unsicher ist: kunet simplum thrauuuid minitatur assidue min(it)atur Gl 1,210,29 (zum Ahd. vgl. Splett, Stud. S. 299; Verwechslung von minitari (-re) mit meminisse, so Splett a. a. O., oder minisci?; Zuordnung zu kunnên im Ahd. Gl.-Wb. S. 353 angefragt; vgl. noch inkunnan comminisci).
Vgl. unkunnênti; ?bekunnon aostndfrk.; kunnîg.