Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
îlîg adj.
adj., mhd. îlec, nhd. eilig; mnd. îlich. — Graff I,232.
illigero: dat. sg. f. Gl 2,671,50.
ilig: Grdf. Nc 771,9 [119,3] (î-). Nk 461,5 [105,22] (îlîg); nom. sg. m. -]er Gl 1,471,11 (M). 2,664,23. Nk 461,2 [105,19] (îlîgêr); nom. sg. n. -]az Gl 2,471,43. 606,38 (M, 3 Hss.; acc.?); nom. sg. f. -]iu 42,18. 443,48 (2 Hss., -iv). 707,60; gen. oder dat. sg. n. (?) -]in 1,660,68 (M, Göttw. 103, 12. Jh.; ist adverb. gebraucht, s. u., vgl. auch Ansatz îligen im Ahd. Gl.-Wb. S. 299); gen. sg. f. -]ero Nc 838,5 [209,3] (î-); dat. sg. m. n. -]imo Gl 2,514,43. 544,6. 565,56; -]amo 526,21; -]omo 514,43; dat. sg. f. -]un Nc 771,8 [119,2] (î-); nom. pl. m. -]a Gl 1,700,21 (M, 5 Hss.). 2,756,40; -]i 1,700,22 (M); nom. pl. n. (?) -]iv 2,642,53 (s. u.); acc. pl. m. -]a 1,471,10 (M, 4 Hss.). 2,664,56.
ilag-: nom. pl. m. oder n. (? oder verschr.) -a Gl 2,417,45 (clm 14395, 11. Jh.); acc. pl. m. -a 1,471,11 (M). — ile-gomo: dat. sg. m. n. Gl 2,389,76. 1) eilig, hastig, schnell: ilaga [ibant praecipiti turbine] percita [fluctus per medios agmina regia (die Ägypter durch das Rote Meer), Prud., H. ad inc. luc. (V) 73] Gl 2,417,45 (zu heri, folc konstruiert?). iligaz maturum (2 Hss. -ū, 1 Hs. -us) [zu: quod offerem huic, qui] maturius [Basilium de nodo follis huius absolveret, Ruf., Hist. eccl. XI,9 p. 1016] 606,38. iligiv trepidae (Hs. trepide) [inter se coeunt pinnisque coruscant (die Bienen beim Kampf der Königinnen), Verg., G. IV,73] 642,53. iliga [primus Iulus accepit] trepidos [ac Nisum dicere iussit, ders., A. IX,233] 664,56. illigero [ille manu raptum] trepida [torquebat (den Felsblock) in hostem, ebda. XII,901] 671,50. iliga [interea episcopi, ...] trepidi [ad regem concurrunt, praedamnatos se conquerentes, Sulp. Sev., Dial. 3,12 p. 210] 756,40; — adverb. gebraucht: iligin [Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit] propere [Dan. 3,91] Gl 1,660,68 (5 Hss. îlîgo). []2) eifrig: a) allgem.: eifrig, emsig, sich mit Fleiß, Eifer bemühend: iliga studiosos (2 Hss. -us) [zu:] studiose [eme de hac pecunia vitulos (zum Opfer), 1. Esdr. 7,17] Gl 1,471,10. iliga [ita ut sacerdotes iam non circa altaris officia] dediti [essent, 2. Macc. 4,14] 700,21 (1 Hs. irgebini). iligiu [indignans sibimet, tardo quod] sedula (festina) [(die Schildkröte) gressu nil ageret toto proficeretque die, Avian 2,5] 2,42,18. so cham iz ouh tero iligun magede ze oron. Si uuas ilig ... alliu ding ze ergrundenne virginis ... trepidas perlabitur aures fama Nc 771,8. 9 [119,2. 3]. dannan fuoren sie iligero ferte ... halbes toni mer . danne tonum ... nah solichen arbeiten ... hirmdon sie dar inde maximis conatibus sescuplo itinere evehuntur 838,5 [209,3]. taz keskihet . taz tiu qualitas namen habet . unde doh iro quale uone iro genamot neist. Also iliger uone tugede ist . unde doh nah iro neheizet ut a virtute studiosus Nk 461,2 [105,19], ähnl. 5 [22] (studiosus); b) spez. (intensiviert): (leidenschaftlich) glühend, brennend vor Eifer: iligiv [rude pectus] anhela (Glosse: spirans) [deo, femina provocat arma virum, Prud., P. Eul. (III) 34] Gl 2,443,48. iligaz [stirpis Iuleae ductore exercitus] ardens [praevaluit, ders., Symm. II,533] 471,43 (zu heri konstruiert?). iliger [manum pinu flagranti] fervidus [implet (um das Lager der Feinde in Brand zu stecken), Verg., A. IX,72] 664,23; c) spez.: wetteifernd: ilegomo certante [voto discrepantes inmolant, fetum bidentis alter, ast alter scrobis, Prud., Ham., Praef. 6] Gl 2,389,76. 514,43. 526,21. 544,6. iligimo certante (festino) [ebda.] 565,56. iligiu [nec tota tamen ille prior praeeunte carina: parte prior, partim rostro premit] aemula [Pristis (das Schiff beim Wettrudern), Verg., A. V,187] 707,60.
Abl. îlîgo; îliglîh; îligî; -îligôn.