Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
himilizzi st. n.
st. n., mhd. himelize, vgl. frühnhd. himel(i)z f.; mnd. hēmelte, mnl. hemelte; zur Bildung vgl. Wilm., Gr. 22 § 274,3. — Graff IV,943.
himil-azzi: acc. pl. Gl 1,443,12 (clm 9534, 9. Jh.; zu -azzi vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 103); -izz-: dat. pl. -un 434,49 (M); acc. pl. -i 2,576,13 = Wa 90,30 (Düsseld. F. 1, 9. oder 10. Jh. (?); nach Stührenberg, Prudentiusgl. S. 51 Anm. 108 möglicherweise himilitzi); -e Gl 1,429,29; -iz-: nom. sg. -i 2,606,56 (nom. sg.? lat. dat. pl.; M, clm 18140, 11. Jh.). 3,683,25; -e 2,369,68. 374,43/44; nom. pl. -e 1,549,3; dat. pl. -un 434,49 (M); acc. pl. -i 55 (M, clm 14745, 14. Jh.); -a 53 (M, clm 14584, Engelb. I,4/11, beide 12. Jh.; zu -a vgl. Schatz, Abair. Gr. § 114 b); -ezz-: nom. sg. -i 2,441,16 (2 Hss.); acc. pl. -a 662,11 (clm 18059, 11. Jh.; zu -a s. o.); -ez-: nom. sg. -i 369,69 (Randgl., zi undeutl., sieht wie n aus, Steinm., clm 18375, 11. Jh.). 647,68 (nom. sg.? lat. dat. pl.; clm 18059, 11. Jh.); -e 3,302,40 (SH d, nach -e Rasur eines Buchstabens); -] 2,444,64 (nom. sg.? lat. dat. pl.; 2 Hss., Paris Nouv. acqu. lat. 241. clm 14395, beide 11. Jh.); dat. pl. -in 1,434,47 (M, 3 Hss.); -ic-: nom. sg. -i 2,561,26 (Köln LXXXI, 11. Jh., nach -i Rasur eines Buchstabens); -] 572,47 (Brüssel 9987, 9. Jh.); acc. pl. -e 1,630,66 (M); -ec-: acc. pl. -e ebda. (M); -zz-: dat. pl. -en 434,48 (M); -z-: nom. sg. -e 3,244,33 (SH a 2); -] 697,24 (Schlettst., 12. Jh.); nom. pl. -e Hbr. I,266,243 (SH A); dat. pl. -in Gl 1,434,48 (M, 2 Hss.); acc. pl. -i 54 (M, clm 6217, 13./14. Jh.); -e 55 (M); -a 53/54 (M, clm 4606, 12. Jh.; zu -a s. o.); -c-: nom. sg. -e 3,278,23/24 (SH b). 359,4; -] 4,344,27 (Schlettst., 12. Jh.); himel-izz-: nom. sg. -e 3,244,32 (SH a 2); nom. pl. -i 129,5 (SH A); -iz-: nom. sg. -e 337,36 (SH g, 2 Hss.). 38 (SH g); -a 631,13 (clm 14689, 11./12. Jh.; zu -a vgl. Schatz, Abair. Gr. § 114 b); -ezz-: nom. sg. -e 244,33 (SH a 2); -ez-: dass. -e 2,377,42; acc. pl. -e 4,269,11 (M, Goslar 2, 14. Jh.); -z-: nom. sg. -e 3,278,23 (SH b, 2 Hss.). 319,41 (SH e). 337,36 (SH g, clm 17151, 12. Jh., zwischen lz Rasur eines Buchstabens). 39 (SH g, clm 17151, 12. Jh., Rasur zwischen im u. zwischen lz). Stricker I,199,7 (SH); gen. sg. -es Gl 3,417,62 (Hd.); nom. pl. -a 394,22 (Hildeg.; zu -a s. o.); acc. pl. -a 1,434,54 (M, Stuttg. Herm. 26, 12. Jh.; zu -a s. o.); -lizze: nom. sg. 3,244,32 (SH a 2, Wien 2400, 13. Jh.); -lizi: nom. pl. 129,5 (SH A, ebda.). — himelte: nom. sg. Thies, Kölner Hs. S. 173,8 (SH, zu -t- vgl. ebda. S. 55).
humelize: nom. sg. Gl 3,337,38 (SH g, clm 17153, 12. Jh.).
Wohl verschrieben: himilhe: nom. pl. Gl 3,180,77 (SH B, S. Blasien, 12. Jh. (?)).
Verstümmelt: ..leze (oder ..lezi): nom. sg. Gl 4,507,5 = 5,104,15 (clm 280 A, 10./11. Jh., l. himileze, Steinm.).
getäfelte (Zimmer-)Decke: himilizze [aedificavit parietes domus intrinsecus, tabulatis cedrinis, a pavimento domus ... usque ad] laquearia [3. Reg. 6,15] Gl 1,429,29. 434,53. 443,12. 4,269,11. himilezin [texit quoque domum] laquearibus [cedrinis, 3. Reg. 6,9] 1,434,47. himilize [tigna domorum nostrarum cedrina,] laquearia [nostra cypressina, Cant. 1,16] 549,3. himilice [aedificabo mihi domum latam, ... , et facit] laquearia [cedrina, Jer. 22,14] 630,66. himilize laquear et lacunar unum sunt [zu: Prisc., Inst. II,150,9] 2,369,68 (Randgl. himilezi flozzun, zum falschen Lemma geraten, Steinm.). 374,43/44. 4,507,5 = 5,104,15. himeleze laqueus autem laquear [Prisc., Inst. II,127,7] 2,377,42. himilezzi [cyaneusque latex umbram trahit inminentis ostri: credas moveri fluctibus] lacunar [Prud., P. Petri et Pauli (XII) 42] 441,16. 561,26 (1 Hs. himilizzîn). 572,47. himilez [tecta corusca super rutilant de] laquearibus [aureolis, Prud., P. Eul. (III) 197] 444,64. himilizzi [pendent mobilibus lumina funibus, quae suffixa micant per] laquearia (Glosse: laquearia, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicimus) [Prud., H. ad inc. luc. (V) 142] 576,13 = Wa 90,30. himilizi [(lapis) cuius naturam ferrum ad se trahere diximus, desuper in] laquearibus (Hs. laquearia) [fixus, Ruf., Hist. eccl. XI,23 p. 1028] 606,56. himilezi [dependent lychini] laquearibus [aureis incensi, Verg., A. I,726] 647,68. himilezza [(aquae tremulum labris) omnia pervolitat late loca iamque sub auras erigitur summique ferit] lacuaria (Hs. laquearia) [tecti, Verg., A. VIII,25] 662,11. himellizi laquearia vel lacunaria [Hbr. I,266,243] Gl 3,129,5 (im Abschn. De partibus aedificiorum). Hbr. I,266,243. himellizze laquear Gl 3,244,32. 278,23. 302,40. 337,36. 359,4. 631,13. 683,25. 697,24. 4,344,27 (zu Prisc., Inst. vgl. Steinm. Anm. 5). Stricker I,199,7. Thies, Kölner Hs. S. 173,8. laqueare Gl 3,319,41 (vgl. Diefb., Gl. 318c). lacunar 337,38. himelzes laquearis 417,62. himilhe la- quearia 180,77 (im Abschn. De sacriis aedificiis). himelza colinzko laquearia 394,22.
Vgl. himilizzîn.