Eintrag · Köbler As. Wörterbuch
herta sw. N. (n)
herta , sw. N. (n)
- nhd.
- Herz, Gemüt
- ne.
- heart (N.), mind (N.)
- ÜG.:
- lat. (anima) H, cor H, PA, SPs, SPsWit
- Hw.:
- vgl. ahd. herza (st. N. a?, sw. N. n)
- Q.:
- Gen, H (830), PA, SPs, SPsWit
- E.:
- germ. *herta-, *hertam, st. N. (a), Herz; germ. *hertō-, *hertōn, *herta-, *hertan, sw. N. (a), Herz; idg. *k̑ered-, *k̑erd-, *k̑ērd-, *k̑r̥d-, *k̑red-, N., Herz, Pokorny 579
- W.:
- mnd. herte, harte, N., selten F., Herz; B.: H Nom. Sg. herta 2532 C, 4705 C, 1651 C, herte 1651 M, Dat. Sg. herton 500 M, 1804 M, 2372 M, 2467 M, 3160 M, 3376 M, herten 500 C, 1804 C, 2372 C, 2467 C, 3160 C, 3376 C, 5470 C, 5679 C, 5688 C, 1483 C, 2505 C, 2608 C, 4868 C, 4965 C, 4995 C, hertan 500 S, 1483 M, 2505 M, 2608 M, 4868 M, 4965 M, 4995 M, Akk. Sg. herta 55 C, 607 M C, 804 M C, 1315 M C V, 2524 C, 4589 M C, 1051 C, 1754 C, 1757 C, 1762 C, 3179 C, 3292 C, 3688 C, 4625 C, 4672 C, 5049 C, 4255 C, herte 1051 M, 1754 M, 1757 M, 1762 M, 3179 M, 3292 M, 3688 M, 4625 M, 4672 M, 5049 M, Akk. Pl. herton 746 M, hertun 746 C, hertan 4255 M, 21 C, Gen Akk. Sg. herta Gen 96, PA Gen. Sg. herton Wa 15, 25 = SAAT 313, 25, Wa 13, 16? = SAAT 311, 16?, Dat. Sg. herton Wa 15, 24 = SAAT 313, Gen. Pl. (he)rtono Wa 15, 20-21 = SAAT 313, 20-21, SPs Nom. Sg. herze cor Ps. 32/21 = Tiefenbach Ps. 32/21 = SAAT 322, 3 (Ps. 32/21) (z. T. ahd.), Ps. 111/7 = Tiefenbach Ps. 111/7 = SAAT 325, 17 (Ps. 111/7) (z. T. ahd.), Ps. 111/7 = Tiefenbach Ps. 111/8 = SAAT 325, 19 (Ps. 111/7) (z. T. ahd.), Gen. Sg. herzan cordis Ps. 32/11 = Tiefenbach Ps. 32/11 = SAAT 320, 21 (Ps. 32/11) (z. T. ahd.), Akk. Pl. herzan corda Ps. 32/15 = Tiefenbach Ps. 32/15 = SAAT 321, 4 (Ps. 32/15) (z. T. ahd.), SPsWit Dat. Sg. herzan cor Ps. 84/9; Kont.: H thie hebbiad iro herta gihrênod 1315, H uuel imu an innen hugi uuiđ is herte 3688
- Son.:
- vgl. Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, S. 25, 105, Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 77, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, S. 189, Sievers, E., Heliand, 1878, S. 437, 11, S. 446, 12f. (zu H 1051), zu Akk. Pl. H 21 vgl. Schlüter, W., Untersuchungen zur Geschichte der altsächsischen Sprache, 1892, S. 18 Anm., S. 73, nach Schmeller, J., Heliand oder die altsächsische Evangelien-Harmonie, 1830f. und Piper, P., Die altsächsische Bibeldichtung, 1897 Dat. Sg.