lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

groz

ahd. bis Dial. · 8 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

Lexer
Anchors
11 in 8 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
29

Eintrag · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

grôʒ adj.

Bd. 1, Sp. 1093
grôʒ adj. (BMZ sup. grœʒist (MWVQVZGen. D. 5, 29), grœst: gross, eigentl. u. bildl. allgem. (daʒ weder under in genas der grôʒe noch der kleine MWVQVZTroj. 12881. grôʒ sam der adlar MWVQVZMgb. 187,26. grôʒ vinster, arbait etc. 151, 27. 160,2. s. p. 625. ein grôʒiu tumpheit MWVQVZEngelh. 1520. drei grôʒe, erwachsene, töchter MWVQVZChr. 4. 222,13), mit gen. des masses MWVQVZa.Heinr. MWVQVZWig. MWVQVZMs. armes grôʒ MWVQVZLaur. Sch. 2009. des lîbes grôʒ MWVQVZPass. K. 42,60. der jâre gr. MWVQVZLoh. 2228. daʒ ich niht goldes sô grôʒ (viel) næme sô du bist MWVQVZKarl 5398. sîden grôʒ s. v. a. sîden breit so gross, breit als ein seidenfaden MWVQVZLoh. 545 u. anm.; dick, ungeschickt gross u. dick MWVQVZHartm. MWVQVZNib. MWVQVZReinh. daʒ niht der vaden würde grôʒ MWVQVZTroj. 15875. groʒe pfenninge, dickepfenn., groschen MWVQVZDür. chr. 82, MWVQVZSchm. Fr. 1,431; dick in folge der schwangerschaft MWVQVZMar. MWVQVZSuch. dô ich grôʒ mit kinde gienc MWVQVZBph. 5648. MWVQVZElis. 8264. eines kindes grôʒ sîn MWVQVZChr. 5. 137,10. gr. mit kindern gên MWVQVZZimr. chr. 2. 224. 9. sich grôʒ machen, sich das ansehen einer schwangern geben MWVQVZPass. 314,28. MWVQVZDür. chr. 80. zû unser lieben frowen der grôʒen MWVQVZib. 266; auffallend, bedeutsam, stark, viel: nieman sach sô grôʒen schuʒ MWVQVZEilh. 6579. grôʒe slege slân MWVQVZib. 5988. eine grôʒiu stunde MWVQVZib. 1935. des mohte in dunken grôʒiu zît MWVQVZEr. 2865. wâ mite machet irʒ sô grôʒ, wozu macht ihr so viel aufhebens MWVQVZib. 8033. grôʒe sinne, hohe weisheit MWVQVZBüchl. 1,1484. mîn herze ist grôʒ und wart nie swach MWVQVZMsh. 1,81a. ein grôʒiu (starke, laute) stimme MWVQVZRenn. 12254. MWVQVZMgb. 46,31. 116,17. ir stimme was süeʒ und niht ze grôʒ MWVQVZApoll. 16038. sô grôʒ (viel) der houbet MWVQVZj.Tit. 1810. slege sô grôʒ (viel) MWVQVZHerb. 5222. grôʒ volk MWVQVZDür. chr. 632; angesehen, vornehm MWVQVZLanz. MWVQVZWig. MWVQVZMyst. daʒ er kunftich werden solde grôʒ unde grôʒ MWVQVZPass. 347,54. grôʒe herren MWVQVZEr. 10059. — zu gruo, grüejen, vgl. MWVQVZCurt.3 333. 501; zu lat. grandis wird es gestellt bei MWVQVZKuhn 9,320. 11,179; )
1843 Zeichen · 115 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    grôzst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    ? grôz st. m. ; vgl. mnd. grôt. groz: nom. sg. Gl 4,202,37 ( sem. Trev., 11./12. Jh. ). geschrotenes Korn, Grützmehl: gr…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    GRÔƷadj.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege

    GRÔƷ ( Gr. 1,744. Graff 4,335 ) adj. 1. groß. eʒ sî lützel oder grôʒ glaube 2587. du bist ze grôʒ, du bist ze kleine Wal…

  3. modern
    Dialekt
    Groz

    Pfälzisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    Groz 'Schimmel', grozelig, grozeln, grozen, grozig s. PfWB Grauz , PfWB grauzelig , PfWB grauzeln , PfWB grauzen , PfWB …

Verweisungsnetz

25 Knoten, 30 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 7 Kompositum 14 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit groz

71 Bildungen · 65 Erstglied · 1 Zweitglied · 5 Ableitungen

groz‑ als Erstglied (30 von 65)

grozdia

AWB

groz·dia

grozdia Gl 4,202,37 s. grôz st. m. u. klîuua.

grôʒede

BMZ

grôʒede stf. größe. di grôʒede der stat myst. 1,25,31.

grôʒen

Lexer

gro·zen

grôʒen swv. ib. gross, dick ( schwanger ) werden, zunehmen Aneg. Wwh. Helbl. ( lies 8, 134). mîn herze grôʒet Lieht. 442,1. Wh. v. Öst. 2 a …

grôʒgæbic

LexerN

grôʒ-gæbic adj. magnificus Dfg. 343 c , n. gl. 243 b .

grôzgamandrê

EWA

groz·gamandre

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

grôʒheit

Lexer

groz·heit

grôʒ-heit stf. BMZ grösse Myst. (2. 537, 9). Evang. L. 44. magnificentia Jan. 7.

grôzhendîg

EWA

groz·hendig

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

grozich

LothWB

groz·ich

grozich [grôtsiχ Fo. u. s.] adj. schimmelig: das Brot isch schon ganz g. — lux. 157 grôzech; vgl. ElsWB els. 1, 287 grauzen, grozen nach Sch…

грозить

RDWB2

gro·zit

грозить, пригрозить , погрозить сов. drohen она грозит мне пальцем - sie droht mir mit dem Finger они пригрозили меня уволить - sie drohten …

grôʒkeller

Lexer

groz·keller

grôʒ-keller stm. kellermeister ( eines klosters ) S.Gall. chr. 10. Gr.w. 1,178. Öh. 55,25. ebenso

grôzleticha

EWA

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

groz als Zweitglied (1 von 1)

arangroz

AWB

aran·groz

arangroz alies (= alietus ) Gl 1,340,13 ( 2 Hss., 9. 10. Jh. ). 4,255,2 ( 4 Hss., 9.—13. Jh., 1 Hs. -onz) ist nach v. Kralik, GGA 176, 141 f…

Ableitungen von groz (5 von 5)

ergrôʒen

Lexer

er-grôʒen swv. BMZ mich ergrôʒet eines d., es ist mir zu viel Nicod.

grôʒe

Lexer

grôʒe stf. s. gruoʒe.

ungrôz

FindeB

* ungrôz adj. Mar.

urgrôz

FindeB

* urgrôz adj. sehr groß Apk.

vergrôzen

FindeB

* vergrôzen swv. groß werden Apk.