lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

nezzila

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
33
Verweise raus
15

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

nezzila sw. f.

Bd. 6, Sp. 1200
nezzila
sw. f., mhd. neʒʒel (auch st., vgl. Findebuch S. 259), nhd. nessel; as. netila, mnd. net(t)el(e), mnl. netel(e) f. m.; ae. net(e)le, netel. — Graff II,1116.
nezz-il-: nom. sg. -a Gl 1,668,9 (M, 2 Hss.). 2,9,11. 3,106,66 (SH A, 2 Hss.). 493,33. 510,26. 573,51 (3 Hss., darunter clm 14747, 9. Jh.). 575,56. 603,25 (-i- u. -a undeutlich, Steinm.). 4,172,63 (Sal. d); dass. -] 1,668,10 (M). 3,291,52 (SH b). 549,23. 4,110,44 (Sal. a1); nom. pl. -un 2,767,16. 3,604,14; -on 1,617,31 = Wa 76,25; -el-: nom. sg. -a 4,455,18 (Sg 878, 9. Jh.); -e 3,534,27. 549,22. 568,24. 569,1; -] 518,7. 569,1. 4,235,40. Hbr. I,195,304 (SH A; Rasur von -a); -ul-: nom. pl. -un Gl 1,617,31; nez-il-: nom. sg. -a 668,8 (M, 3 Hss.). 3,106,67/107,1 (SH A). 199,42 (SH B). 235,59 (SH a2). 571,32. 573,51. 590,10. 4,141,13 (Sal. c). 366,27. Add. II,101,28; -] Gl 3,107,1 (SH A, 2 Hss.). 582,18; nom. pl. -un 1,537,47 (M, 4 Hss., in 1 Hs. -zi- aus u korr.). 609,10 (M); -n 537,48 (M); -el-: nom. sg. -a 107,1/2 (SH A). 3,571,32/33 (Wolf. Aug. 10. 3. 4°, Gll. 9. oder 10. Jh.). 4,230,38 (Zürich Rhein. 99a, Gll. 9. Jh.?); -e 3,235,59 (SH a2). 387,36 (Jd). 525,36. 534,27. 536,9. 545,47. 679,54; -] 532,40. 575,2. 4,194,29 (davor Ansatz von N). 365,17. Mayer, Glossen S. 127,4; nizila: dass. Gl 3,571,32; neszila: dass. 5,39,15; nesc-il-: dass. -a 1,668,8/9 (M, 2 Hss.). 3,347,52 (SH g, 3 Hss.); -el-: dass. -e 580,45; acc. sg. -on Beitr. (Halle) 81,429,11 (verbessert aus nesceron); nessel-: nom. sg. -a Gl 3,51,13. 52,2; -e 597,6; -] 106, 67 (SH A).
net-ile: nom. sg. Gl 3,598,10 (Melk K 8, Gll. 13./14. Jh.?); -ele: dass. 594,23 (Leiden Voss. lat. 8° 78, Hs. 13. Jh.; darauf netele von anderer Hand); nit-ila: dass. 4,283,7 (Leiden 191E, 12. Jh.); -ele: dass. 3,593,7 (Prag VII. G. 25, Hs. 12. u. 13. Jh.).
Verschrieben (?): nesle: nom. sg. Gl 3,524,18 (clm 615, Hs. 14. Jh.; vgl. sonst in der Hs. nez(z)el(e)). 1) Große Brennessel, Urtica dioica (vgl. Marzell, Wb. 4,913 ff.): nezzilun [per agrum hominis pigri transivi ... et ecce totum repleverant] urticae [Prov. 24,31] Gl 1,537,47. nezilun [orientur in domibus eius (Edoms) spinae, et] urticae [Is. 34,13] 609,10. 617,31 = Wa 76,25. nezila [desiderabile argentum eorum (Israels)] urtica [hereditabit, lappa in tabernaculis eorum, Os. 9,6] 668,8. 4,283,7. nezzila urtica [Aldh., Enigm. XLVI, Überschr. p. 117] 2,9,11. nezzilun [atriolum, quod pro foribus mihi parva patenti area vestibulo solis convertit ad ortum,] urticae [implerunt, Walahfr. 336,34] 767,16. nessela acaliphe urtica maior 3,51,13. 199,42. urtica 52,2. 291,52. 347,52. 387,36. 532,40. 545,47. 568,24. 571,32. 573,51 (1 Hs. nazza). 575,2. 575,56. 580,45. 582,18. 604,14. 679,54. 4,110,44. 172,63. 230,38. 235,40. acaliffa vel urtica quod tactus eius corpus adurat [Hbr. I,195,304] 106,66. Hbr. I,195,304. embanum Gl 3,235,59 (zum unklaren lat. eni-, embanum vgl. Mlat. Wb. III,1214). acaliffa [vgl. agaliphes . i. urtica, CGL III,549,13] 493,33. urtica maior 510,26. acalifa 518,7. acantum hygrida 524,18 (vgl. acaneum orminum, vel igrida, id est urtica, Alphita p. 201). acantum cuminum vel ygrida (Hss. ygri-, agriola) . i. urtica 534,27 (vgl. ignida ascalife . i. urtica graece gnidion, Matth. Silv.). hygrida (Hss. ygrida, -dia) 569,1 (zum lat. Lemma vgl. Stirling, Lex. 2,341). urtica [Macer Flor. IV, Überschr.] 590,10 (Hs. De urtica). 593,7 (Hs. De urtica). 597,6. 598,10. 4,365,17 (Hs. De urtica). 366,27 (Hs. De urtica). netele [dicimus] urticam [, quam Graecus acalyphe dicit, ebda. 1] 3,594,23. nezzila radix urticae 603,25. enibanum urtica 4,141,13 (zum unklaren lat. eni-, embanum vgl. Mlat. Wb. III,1214). urtica herba quod urit 194,29. Mayer, Glossen S. 127,4 (herba quae). urtica (Hs. or-) [vgl. agaliphes . i. urtica, CGL III,549,13] Gl 5,39,15. acalifa i. nezila maior Add. II,101,28; — hierher auch? (in Verbindung mit einem sonst nicht belegten Adj.; oder zum Komp. eitarnezzila (?) so Gl.-Wortsch. 2,412): heideren nescelon [tunc accipiat avenam cum stipula et purgatam et herbam quae vocattur ebulum ... et absinthium et] gregariam urticam [et inde faciat balneum, Contra Paralisin] Beitr. (Halle) 81,429,11; — hierher auch (der Übergang zum Komp. ist möglich, vgl. groz 2): groze nezele archangelica [vgl. archangelica . i. similis urticae, CGL III,553,10] Gl 3,525,36. archangelica 536,9. 549,22 (1 Hs. eitarnezzila; Marzell, Wb. 4,915 geht dagegen bei archangelica von einem Lippenblüttler wie Taubnessel (lamium) oder Andorn (marrubium vulgare) aus). 2) Kleine Brennessel, Urtica urens (vgl. Marzell, Wb. 4,921 ff.): nezzela urtica minor Gl 4,455,18 (in einem Rezeptbuch).
Komp. eitar-, ?eiz-, habarnezzila; Abl. nezzilî; vgl. nazza.
Vgl. Nordstrandh.
4842 Zeichen · 282 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    nezzilasw. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    nezzila sw. f. , mhd. neʒʒel ( auch st., vgl. Findebuch S. 259 ), nhd. nessel; as. netila, mnd. net(t)el(e), mnl. netel(…

Verweisungsnetz

37 Knoten, 41 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 2 Kompositum 32

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit nezzila

5 Bildungen · 0 Erstglied · 5 Zweitglied · 0 Ableitungen

nezzila als Zweitglied (5 von 5)

eitarnezzila

AWB

eitar·nezzila

eitarnezzila sw. f. , mhd. eiternezzel, nhd. eiternessel. — Graff I, 1116 s. v. heitirnezila. eit s -nezel: nom. sg. Gl 3,521,42 ( 14. Jh. )…

eittarnezzila

KöblerAhd

eittarnezzila , sw. F. (n) Vw.: s. eitarnezzila*

grōznezzila

KöblerAhd

grōznezzila , sw. F. (n) nhd. Taubnessel, Brennnessel? ne. stinging-nettle ÜG.: lat. archangelica Gl Q.: Gl (13. Jh.) I.: Lsch. lat. archang…

habarnezzila

AWB

habarnezzila sw. f. , mhd. habernezzele, nhd. ( älter ) habernessel. — Graff II,1116. Nur im Nom. Sing. vom 11. Jh. an belegt. haber-nezz-: …

heittarnezzila

KöblerAhd

heittarnezzila , sw. F. (n) Vw.: s. eitarnezzila*