lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

GRÔƷ

ahd. bis Dial. · 8 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
11 in 8 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
29

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

GRÔƷ adj.

Bd. 1, Sp. 579a
GRÔƷ (Gr. 1,744. Graff 4,335) adj.
1. groß. eʒ sî lützel oder grôʒ glaube 2587. du bist ze grôʒ, du bist ze kleine Walth. 10,6. beide michel unde grôʒ das. 27,5. was iender boum dâ sô grôʒ daʒ er stuont Iw. 33. sîn ros was starc, er selbe grôʒ das. 35. der wurm was starc unde grôʒ das. 146. die hirʒe kleine unde grôʒ Parz. 25,28. eine grôʒe erwachsene tochter myst. 1,90,20. — sîn reht wâre vile grôʒ pf. K. 299,1. der grôʒe sin zuversicht das. 217,26. vgl. 218,26. grôʒ arbeit Iw. 45. 78. grôʒe êre das. 31. 232. 246. grôʒ ungemach das. 45. a. Heinr. 271. grôʒ vreude Iw. 290. ir grôʒen danc si niht versweic Parz. 196,4. mit grôʒen triwen Nib. 1043,4.compar. grœʒer arbeit Iw. 152. ich wânde mich genieten grœʒers liebes das. 209. grœʒer leit Parz. 717,19. grôʒ leit lie si bî dem man unt truoc daʒ grœʒere dan Trist. 1333. superl. die aller grœʒisten nôt Nib. 230,4. 1044,4. mîn grœste gülte Walth. 100,26. der sælden grœsten teil U. Trist. 1213. ir grœsten rîcheit Barl. 6,5.mit genitiv des maßes (vgl. Gr. 4,730 ): niht hâres grôʒ a. Heinr. 1196. Wigal. 5430. bern grôʒ wie ein bär MS. 2,152. b. berlîn grôʒ Tit. 35, 186.
2. ungeschickt groß und dick, grob. der grôʒe rise Iw. 184. grôʒ gebûre Gregor. 2619. vgl. 3113. 3273. 1951. dar în stieʒ er (der wolf) sîn houbet grôʒ Reinh. 693. einen swæren stein, grôʒ und ungefüege Nib. 425,3. ein sactuoch swarz und grôʒ grob Iw. 185.
3. dick in folge der schwangerschaft. ich hân sie grôʒe funden Mar. 136. daʒ du wær grôʒ Suchenw. 41,321.
4. angesehen, vornehm. die boten grôʒ wâren und fürsten genôʒ Lanz. 8732. an sîner geburt was er grôʒ, vil wol der fürsten genôʒ Wigal. 5277. von grôʒeme geslechte myst. 1,60, 18. dô wart her gar grôʒ under deme volke das. 193,7. — landes unde liute grôʒiu frouwe Tit. 62,1.
1776 Zeichen · 111 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    grôzst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    ? grôz st. m. ; vgl. mnd. grôt. groz: nom. sg. Gl 4,202,37 ( sem. Trev., 11./12. Jh. ). geschrotenes Korn, Grützmehl: gr…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    GRÔƷadj.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege

    GRÔƷ ( Gr. 1,744. Graff 4,335 ) adj. 1. groß. eʒ sî lützel oder grôʒ glaube 2587. du bist ze grôʒ, du bist ze kleine Wal…

  3. modern
    Dialekt
    Groz

    Pfälzisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    Groz 'Schimmel', grozelig, grozeln, grozen, grozig s. PfWB Grauz , PfWB grauzelig , PfWB grauzeln , PfWB grauzen , PfWB …

Verweisungsnetz

25 Knoten, 30 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 7 Kompositum 14 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit groz

71 Bildungen · 65 Erstglied · 1 Zweitglied · 5 Ableitungen

groz‑ als Erstglied (30 von 65)

grozdia

AWB

groz·dia

grozdia Gl 4,202,37 s. grôz st. m. u. klîuua.

grôʒede

BMZ

grôʒede stf. größe. di grôʒede der stat myst. 1,25,31.

grôʒen

Lexer

gro·zen

grôʒen swv. ib. gross, dick ( schwanger ) werden, zunehmen Aneg. Wwh. Helbl. ( lies 8, 134). mîn herze grôʒet Lieht. 442,1. Wh. v. Öst. 2 a …

grôʒgæbic

LexerN

grôʒ-gæbic adj. magnificus Dfg. 343 c , n. gl. 243 b .

grôzgamandrê

EWA

groz·gamandre

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

grôʒheit

Lexer

groz·heit

grôʒ-heit stf. BMZ grösse Myst. (2. 537, 9). Evang. L. 44. magnificentia Jan. 7.

grôzhendîg

EWA

groz·hendig

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

grozich

LothWB

groz·ich

grozich [grôtsiχ Fo. u. s.] adj. schimmelig: das Brot isch schon ganz g. — lux. 157 grôzech; vgl. ElsWB els. 1, 287 grauzen, grozen nach Sch…

грозить

RDWB2

gro·zit

грозить, пригрозить , погрозить сов. drohen она грозит мне пальцем - sie droht mir mit dem Finger они пригрозили меня уволить - sie drohten …

grôʒkeller

Lexer

groz·keller

grôʒ-keller stm. kellermeister ( eines klosters ) S.Gall. chr. 10. Gr.w. 1,178. Öh. 55,25. ebenso

grôzleticha

EWA

grôzênAWB sw. v. III, Gl. 2,318,30 (10. Jh.): ‚dick werden, anschwellen; crassescere, grossescere‘ (mhd. grôzen, ält. nhd. großen; as. grōze…

groz als Zweitglied (1 von 1)

arangroz

AWB

aran·groz

arangroz alies (= alietus ) Gl 1,340,13 ( 2 Hss., 9. 10. Jh. ). 4,255,2 ( 4 Hss., 9.—13. Jh., 1 Hs. -onz) ist nach v. Kralik, GGA 176, 141 f…

Ableitungen von groz (5 von 5)

ergrôʒen

Lexer

er-grôʒen swv. BMZ mich ergrôʒet eines d., es ist mir zu viel Nicod.

grôʒe

Lexer

grôʒe stf. s. gruoʒe.

ungrôz

FindeB

* ungrôz adj. Mar.

urgrôz

FindeB

* urgrôz adj. sehr groß Apk.

vergrôzen

FindeB

* vergrôzen swv. groß werden Apk.