Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
gihengen sw. v.
sw. v., mhd. gehengen, frühnhd. gehängen; mnd. mnl. gehengen. — Graff IV,768 f.
ca-hang-: 3. sg. -it Gl 1,22,21 (PaK). 138,17 (Pa); gi-: part. prs. nom. sg. m. -ando 40,8 (PaK); ki-henk-: 3. sg. -it 138,17 (K). S 266,25 (B); ke-: 1. pl. -ames 246,19 (B); part. prs. acc. sg. m. -antan 275,1 (B); -heng-: part. prs. -inte Thoma, Glossen S. 17,29; gi-: 3. sg. -it Gl 1,22,21 (Ra). O 4,4,75; 1. pl. -en 3,19,7 (PV); 1. sg. conj. -e 4,11,30; 3. sg. conj. -e 4,11 (F). 5,23,249; inf. -en Gl 1,705,71 (M); -an Mayer, Griffelgl. S. 86 f., 387 (Vat. Ottob. lat. 3295, 9. Jh.); part. prs. nom. sg. m. -onter Gl 1,744,38 (M; -); 3. sg. prt. -ita T 212,3. — ka-hanc-: 1. sg. prt. -ta AJPh. 55,231 (clm 6293, 9. Jh.); ke-: 3. sg. prt. -ta Thoma, Glossen S. 8,29; 3. pl. prt. -ton ebda. S. 14,31; gi-: 1. sg. prt. -ta Gl 2,58,44 (2 Hss.). 63,47. 67,44. 4,47,20 (Sal. a 1, 2 Hss.); -te 22 (oder conj.?); 3. sg. prt. -ta 2,432,11 (2 Hss., 1 Hs. c oben zwischen n u. t eingefügt). 469,72 (2 Hss.); 1. sg. conj. prt. -ti 4,47,21 (Sal. a 1, 4 Hss.). Meineke, Ahd. S. 29,124 (Sal. a 1). S 327,4 (2 Hss.). 331,3; -di 329,4; ge-: 3. sg. prt. -ta Npw 1,1; 1. sg. conj. prt. -ti S 330,20; -hanchta: 1. sg. prt. Gl 4,137,1 (Sal. c); gi-hang-: 3. sg. prt. -ta Ol 41; ge-: dass. -ta Np 77,65; 1. sg. conj. prt. -ti Gl 4,47,22 (Sal. a 1). Unvollständig: ki.engemes: 1. pl. conj. Mayer, Glossen S. 14,24 (Bern 89, 9. Jh.); .. gent: 3. pl. F 11,19; verschr.: ka-henne: 3. sg. conj. H 16,3,3; gigen: (1. pl.) OF 3,19,7; fraglich: cạ: (inf.) Beitr. 52,160,18. 1) erlauben, gestatten, zulassen: concentenor dicitur quia consonat ... concambivm uuehsol. concesserim gihancta [Randgl. zu: magnisque tubam concentibus inflat, Prud., Symm. II,68] Gl 2,469,72; m. Akk. der Sache: ih uuilla ... bigihtdig uuerdan, ... so uuaz so ih unrehtes gisahi odo unrehtes gihancti S 331,3. 329,4, ähnl. 327,4. after imo (Christus) gengit, oba man thiz gihengit, bi einera stullu (‘alsbald, sogleich’) thisu worolt ellu O 4,4,75; m. thaz-Satz: (es kommt nicht vor) thaz got io thaz gihenge, thaz in themo riche (sc. im Himmelreich) iaman sar irsieche 5,23,249; m. Dat. der Pers.: ni suarrer slaf anapleste nec hostis unsih untarchriffe noh imo kahenge unsih dir sculdige kasezze ne gravis somnus inruat nec hostis []nos subripiat, nec illi consentiat, nos tibi reos statuat H 16,3,3; m. Akk. der Sache u. Dat. der Pers.: (thes ih uuidar got sculdic si) so ih iz selbo gefremidi oder anderemo gehancti oder anderen gespuoni S 330,20. ob iaman des biginne, daz er iz (sc. die Eselin u. das Füllen zu holen) iu ni gihenge OF 4,4,11 (PV henge). ouh io ni meg iz uuerdan, theiz io zi thiu gigange, theih thionost (sc. d. Fußwaschung) thir (Christus) gihenge 11,30. 2) von der Bed. ‘zulassen’ aus kann die Bed. verhängen erreicht werden: m. Akk. der Sache: manag leid er (König Ludwig) thulta, unz thaz tho got gihangta Ol 41; m. Akk. der Sache u. Dat. der Pers.: er (sc. Gott) geduohta allophilis dormire . do er in solih (d. Bestrafung Israels) gehangta . unde sie chaden vbi est devs eorvm? Np 77,65. 3) nachgeben, m. Dat. der Pers.: ... kespanentemv .. kihenkit .. si aliquando suadente diabolo consenserit ut egrediatur de monasterio S 266,25; m. Dat. der Sache: .. achustim sinem ... kehenkantan heit ebanemv kerate eruuellant quodsi etiam omnis congregatio vitiis suis ... consentientem personam pari consilio elegerint 275,1. er gehancta sinero kelusta Npw 1,1 (Np hangta). 4) (einem Ansinnen, einer Aufforderung) Folge leisten, nachkommen: daz kihengemes [initium vero salutis nostrae deo miserante habemus;] ut acquiescamus [salutiferae inspirationi, nostrae potestatis est, Genn., De eccles. dogm. XXI] Mayer, Glossen S. 14,24. kehancta [(Jakob)] acquievit [placito (sc. des Laban), Comm. in Gen. = Gen. 29,28] Thoma, Glossen S. 8,29. kehenginte [(Joseph) qui nequaquam] acquiescens [operi nefario (sc. dem Ehebruch), Comm. in Gen. = Gen. 39,8] ebda. S. 17,29. 5) beipflichten, zustimmen, billigen: gihengen [(Alcimus) venit ad Demetrium, et dicebat, Nicanorem rebus alienis] assentire [2. Macc. 14,26] Gl 1,705,71 (clm 22201 gegen gijâezzen der Parallelhss.). gihengonter [Saulus autem erat] consentiens [neci eius (sc. Stephani), Acta 7,59 = 60 Vulg.] 744,38 (clm 22201 gegen gijâezzen der Parallelhss.). annuit giiazta (von anderer Hand) consensit gihancta [(Laurentius) ut paratus obsequi obtemperanter] adnuit (Glosse: consentit) [Prud., P. Laur. (II) 112] 2,432,11 (Parallelhs. nur gihancta als Randgl.). kahancta [pro nulla alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum] sensi [Greg., Dial. 4,40 p. 445] AJPh. 55,231. kehancton adsensique sunt (consenserunt) [omnes (sc. dem Vorschlag des Hemor), Comm. in Gen. = Gen. 34,24] Thoma, Glossen S. 14,31; m. Dat. der Sache: ther selbo (sc. Joseph von Arimathia) ni gihengita themo unrehte inti iro tatin hic non consenserat concilio et actibus eorum T 212,3; hierher wohl auch: sliteo der limit edo cahangit fautor qui favit vel consentit Gl 1,138,17; substant. part. prs. nom. sg. m. (ther) gihengento Schmeichler (trotz Splett, Stud. S. 92 f. u. 456 b, Ahd. Gl.-Wb. S. 268 b, die ‘Anhänger, Helfer’ ansetzen): slihteo flehari gihangando limendo adulator blanditor assentator 40,8. 6) zugeben, einräumen: gihancta [(uxor Boethii) vivit inquam tibique tantum vitae huius exosa spiritum servat quoque uno felicitatem minui tuam vel ipsa] concesserim [, tui desiderio lacrimis ac dolore tabescit, Boeth., Cons. 2,4 p. 32,21] Gl 2,58,44. 63,47. 67,44, dazu: gihancta concesserim 4,47,20. Meineke, Ahd. S. 29,124. Gl 4,137,1; m. thaz-Satz: doh edo daz kehenkames daz nalles unzi ze setii .. uzzan sparalihhor .. saltim vel hoc consentiamus ut non usque ad satietatim bibamus sed parcius S 246,19. 7) ertragen, dulden: uns thunkit in giwissi, thaz iz honida si, thaz wir thes biginnen, wir honida gihengen O 3,19,7. 8) Glossenwort: cahangit consensit Gl 1,22,21. 9) Fragliches: cạ .. consentire Beitr. 52,160,18 (vom lat. Lemma aus bietet sich cahengen an; die []Glosse ist kontextlos); gihengan [incestos vero nullo coniugii nomine deputandos, quos etiam] designare [funestum est, Hrab., Poenit. 2 p. 1405 A] Mayer, Griffelgl. S. 86 f.,387 (von Mayer als „sehr unsicher“ bezeichnet, „Zusammenhang zwischen Glosse und Lemma nicht klar“); .. gent oba aerdu si duo ex vobis consenserint super terram de omni re F 11,19 (sollte es sich um gihengen handeln, wäre die Bed. ‘übereinstimmen’ anzusetzen).
Komp. ungihengenti; Abl. gihengento; gihengida; gihengîg.