Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
fluz st. m.
st. m., mhd. vluz, nhd. fluß; as. fluti, mnd. vlote, mnl. vlote. — Graff III, 744.
fluz: nom. sg. Gl 1,623,49 (Würzb. Mp. th. f. 20, 9. Jh.). 2,503,49 (2 Hss.). T 60,4; dat. sg. Gl 4,115,10 (Sal. a 2, 2 Hss., 12. Jh.; das Kompositum influz nom. sg. anzusetzen, verbieten Vorlage u. Bedeutung); acc. sg. 2,275,29 (M, 2 Hss., lat. pl.). T 60,3; acc. pl. -]i Gl 1,226,30 (Ra); fluzz-: dat. sg. -e 2,17,55. 307,48 (Rb). 4,115,9 (Sal. a 2, 4 Hss.). Pw 1,3; -v Beitr. 73,215 (Sal. c, nach Gl 4,143,37; -v nach dem -u des lat. Lemmas?); nom. pl. -i T 129,5; dat. pl. -im Gl 1,166,9 (Pa K); -en 2,576,14 = Wa 90,32.
[fluti: nom. sg. as. Gl 2,588,68 = Wa 102,38 (Düsseld. F 1).] 1) Fluß, Strom, Strömung: a) eigentlich: in fluzze (in Hs. zusammengeschrieben) [quas prius exusti non audent urere torres: sed famulas Christi vectabant caerula] fluctu (Ausg. fluctus) [Aldh., De virg. 2335] Gl 2,17,55. 4,115,9. fluz aha [ad Jordanis enim] fluenta [positus (sc. Johannes der Täufer), quia ipse redemtor mundi esset, asseruit, Greg., Hom. I, 6 p. 1452] 2,275,29. Beitr. 73,215. inde uuesan sal also holz that gesazt uuart bi fluzze uuassere et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum Pw 1,3; hierher wohl auch die Abrogans-Belege: suepim fluzzim undeom gurgitibus (konjiz. nach Splett, Stud. S. 241) fluctibus undis Gl 1,166,9. durh fluzi per fluctus (konjiz. aus perfectus, Splett, a. a. O. S. 328) 226,30; b) bildlich, für die von der Lehre Christi ausgehenden Segensströme: ther in mih giloubit, so giscrib quidit, fluzzi fon sinero uuambu fliozent lebentes uuazares qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de ventre eius fluent aquae vivae T 129,5; c) übertragen auf das Flußbett: fluz [nudabitur] alveus (Hs. albeus) [rivi a fonte suo, et omnis sementis irrigua siccabitur, arescet, et non erit, Is. 19,7] Gl 1, 623,49. 2) das Fließen, Strömen: a) eigentlich: bezogen auf das Blut: senu tho uuib thaz thar bluotes fluz tholeta zuelif iar et ecce mulier quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis T 60,3; bezogen auf das Öl: fluzzen [et de languidulis fota] natatibus (Glosse: natatus dicitur olei, in quo papyrus natat) [lucem perspicuo flamma iacit vitro, Prud., H. a. inc. luc. (V) 143] Gl 2,576,14 = Wa 90,32; b) übertragen auf die innere Haltung des Menschen: Schwanken, Unbeständigkeit (vgl. Duc. III, 529 b s. v. fluxus): in fluzze (in Hs. zusammengeschr.) [nemo ergo existimet] in fluxu [atque studio vestium peccatum deesse: quia si hoc culpa non esset, nullo []modo Johannem dominus de vestimenti sui asperitate laudasset, Greg., Hom. I, 6 p. 1454] Gl 2,307,48. 3) Flüssigkeit: fluz [ambulat per stagna ponti, summa calcat fluctuum, mobilis] liquor [profundi pendulam praestat viam, nec fatiscit unda sanctis pressa sub vestigiis, Prud., H. o. horae (IX) 50] Gl 2,503,49. fluti [o nive candidius linguae genus, o novum saporem, ut] liquor [ambrosius cor mitigat, inbuit palatum, Prud., P. Cypr. (XIII) 12] 588,68 = Wa 102,38.
Komp. ana-, ûz-, uuidar-fluz.