lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

fîra

ahd. bis spez. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
6
Verweise raus
5

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

fîra st. sw. f.

Bd. 3, Sp. 901
fîra
st. sw. f., mhd. vîre, nhd. feier; as. fîra (s. u.), mnd. vîre, mnl. viere; afries. fira. — Graff V, 664 f.
firr-: nom. sg. -a Gl 2,418,45; dat. sg. -u H 15,1,4; acc. sg. -a Gl 1,645,68 (M, 2 Hss.). Npgl 91,1; nom. PL. -a Gl 1,345,10. 3,317,33 (SH e); -o 1,279,66 (Jb-Rd); -un 3,274,25 (SH b); gen. pl. -anno 2,46,21 (Sg 299, 9./10. Jh.); -onno ebda. (Schlettst., 12. Jh.); acc. pl. -a 485,4 (Sg 136, 9. Jh.); -o 681,39 (Schlettst., s. o.); fir-: nom. sg. -a 418,45. O 3,4,33. 5,4,7. 12; gen. sg. -a 3,5,9; dat. sg. -u 15,18; nom. pl. -a Gl 3,236,68 (SH a 2). 300,30 (SH d); -o 1,345,10 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); -un 3,274,25 (SH a 2); acc. pl. -a O 1,22,7; fiere: nom. pl. Gl 3,236,69 (SH a 2).
uirr-: nom. sg. -a Gl 1,811,64 (M, 2 Hss.); gen. sg. -o 685,5 (M). Npgl 37,9. 10; -e S 146,27 (BB); dat. sg. -o Gl 1,467,1 (M, 2 Hss.); -e S 356,45; acc. sg. -a Gl 1,645,68 (M, 2 Hss.); acc. pl. -a 2,481,40; uir-: nom. sg. -a 1,811,65 (M); gen. sg. -o 685,5 (M); -e ebda.; dat. sg. -o 467,2 (M, 2 Hss.); acc. sg. -a 645,69 (M); nom. pl. -e 2,576,11 = Wa 90,27. 3,236,69 (SH a 2); uiera: nom. pl. 4,142,51 (Sal. c); virr-: nom. sg. -a 1,811,64 (M, 2 Hss.). 2,683,25; gen. sg. -o 1,685,4 (M, 3 Hss.); dat. sg. -o 467,1 (M); vir-: nom. sg. -e 3,406,13 (Hd.); gen. sg. -e 1,685,4 (M); dat. sg. -en 467,3 (M); nom. pl. -e 3,420,53 (Hd.); viere: nom. pl. 236,68 (SH a 2).
Verschrieben: firrah: nom. pl. Gl 1,345,10 (Sg 295, 9. Jh.); irra: acc. sg. 645,68 (M). 1) Ruhe, Ausruhen: a) allgem.: daz muade ruachom lihamun slaf intlaze firru ut fessa curis corpora somnum relaxet otio H 15,1,4. b) als Ruhe vor etw., Verschontsein von etw., Friede: firro [nec lupus insidias pecori, nec retia cervis ulla dolum mediantur; amat bonus] otia [Daphnis, Verg., E. V, 61] Gl 2,681,39; c) als Arbeitsruhe an Fest- und Feiertagen, Feiertagsruhe: des Sabbats: firra [sabbatorum] otium [imitans, Ez. 21,23] Gl 1,645,68. thes dages was in wara sambazdages fira [vgl. erat autem sabbatum in illo die, Joh. 5,9] O 3,4,33. er wialt thera fira, so iz gizam 5,9; des Sonntags, kirchlicher Feiertage: ih pin sculdic ... an der uirsumide ... gibetes, rehter wache, uirre, gotes dienestes S 146,27. die sunnuntage unte andire die tulttage, die ich bhaltin solti, die ngert ich nie mit ter uirre, mit ten kirchgangin, mit tem offere ... so ich uon reht solt 356,45. 2) Feiertag, Festtag als Tag des Ausruhens von etw., der Erholung, Schonung, Arbeitsruhe: a) nicht-religiös: firra [sunt et spiritibus saepe nocentibus paenarum celebres sub Styge] feriae [illa nocte, Prud., H. ad inc. luc. (V)126] Gl 2,418,45. 576,11 (neben uire lat. Glosse: otia, vgl. Stührenberg, Prudentiusgl. S. 50,37); als Schulferientag: uirra [non petimus toties te praeceptore negatas, avare doctor, iam scholarum] ferias [ders., P. Cass. (IX)76] 481,40. 485,4; Glossenwort: firrun feriae vacationes 3,274, 25, ähnl. 300,30. vire feriae 406,13 (vorher: iarmarket nundinis); b) religiös, kirchlich: allgem.: firro [hae sunt] feriae [domini, quas vocabitis sanctas, Lev. 23,2] Gl 1,279,66. 345,10 (3 Hss., 2 weitere fîrôd). firranno [oportebat Nonarum die populares, qui in agris essent, confluere in urbem, accepturos] causas feriarum [Beda, De rat. temp. 13 p. 353, vgl. PL 90,293 ff.] 2,46,21; als Tag religiöser Gebote und Verbote: virra [rivos deducere nulla] religio [vetuit, Verg., G. I, 270] 683,25; für einen bestimmten Feiertag, ein bestimmtes Fest: den Sabbat: zi virro [tertia pars vestrum qui veniunt ad] sabbatum [2. Paral. 23,5] 1,467,1. uirra sabbatum [est, Joh. 5,10] 811,64; auf Fehler beruht: virro [in die vigesima et quarta undecimi mensis] Sabath (d. i. der Monat Schebat, Hs. sabbati) [Zach. 1,7] 685,4 (7 Hss., 1 weitere Hs. fîrôd); das Passafest: so sie tho thar gibetotun, thie fira gientotun, so iltun sie heim sar [dies festus, vgl. Joh. 2,42] O 1,22,7; das Laubhüttenfest: thaz er zeru firu quami [dies festus Iudaeorum scenopegia, vgl. Joh. 7,2] 3,15,18; das Osterfest: in morgan was in wara thero ostorono fira 5,4,7. thaz thiu fira irdualta, thiu minna iz in irfulta 12; c) Glossenwort: fira feriae Gl 3,236,68. 317,33. 420,53. 4,142,51.
Abl. fîrôd; vgl. auch fîrlîc aostndfrk.
Vgl. Frings, Germ. Rom. I, 34. II, 251 ff.
4336 Zeichen · 198 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    fîrast. sw. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    fîra st. sw. f. , mhd. vîre, nhd. feier; as. fîra ( s. u. ), mnd. vîre, mnl. viere; afries. fira. — Graff V, 664 f. firr…

  2. Spezial
    fira

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    fira [fị·ra] f. (fires) 1 Faser f., Fiber f. 2 Scharpie f., Franse f. , Fädling m. ◆ fira artifiziala Kunstfaser f.; fir…

Verweisungsnetz

12 Knoten, 10 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 9 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit fira

18 Bildungen · 17 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

fira‑ als Erstglied (17 von 17)

Firabend

ElsWB

fira·bend

Firabe nd [Fírówə Ensish. Su. Logelnh. Rapp. Mutzig K. Z. ; Fíryowə M. Daneben auch Fírófə Geisp. K. Z. ; Fírówət Obbr. ] m. Feierabend, Ruh…

firadel

LDWB1

fira·del

firadel [fi·ra·dẹl] m. (-dí) ‹anat› Zungenband n. , Zungenbändchen n.

firadëssa1

LDWB1

firadëssa 1 [fi·ra·dës·sa] f. (-sses) Spinnerin f.

firadëssa2

LDWB1

firadëssa 2 [fi·ra·dës·sa] f. (-sses) (Falco tinnunculus) ‹ornit› Turmfalke m.

firadöra

LDWB1

firadöra [fi·ra·dö·ra] f. (-res) Faser f. ▬ cunté na storia por fira y firadöra eine Geschichte bis ins kleinste Detail erzählen.

fir(a)ha

AWB

fir·aha

fir(a)ha st. m. ( Plur. ) ; as. firihas; ae. firas. — Graff III, 683 s. v. ferh. firahim: dat. S 16,1 ( Wess., 9. Jh. ); fireo: gen. 2,10 ( …

firâhten

AWB

fir·ahten

fir- âhten sw. v. , mhd. veræhten, nhd. verächten; mnd. vorachten; mnl. verachten. — Graff 1, 110. uer-âhtent: 3. pl. Nb 244,22 [263,25]. ve…

fir altên

AWB

fir·alten

fir -altên sw. v. , mhd. nhd. veralten; mnd. vorōlden; mnl. verouden. — Graff I, 201. far- ( Pa ), fir- ( K ) alt&: part. prt. Gl 1,86,22. z…

firaltēn

KöblerAhd

firaltēn , sw. V. (3) nhd. veralten, altern, alt werden, schlecht werden, faul werden, morsch werden ne. become antiquated, become obsolete,…

firaltēt

KöblerAhd

firaltēt , (Part. Prät.=)Adj. Vw.: s. firaltēn*

firanda

LDWB1

fir·anda

firanda [fi·rạn·da] f. (-des) Gespinst n. , Geflecht n ., Gewebe n . ◆ firanda dla fantasia Hirngespinst n.

firantheizēn

KöblerAhd

firantheizēn , sw. V. (3) nhd. weihen? ne. dedicate ÜG.: lat. initiare Gl Q.: Gl (9. Jh.) E.: s. fir, ant, heizan L.: ChWdW9 407a (firanthei…

firaria

LDWB1

fira·ria

firaria [fi·ra·rī·a] f. (-ies) Spinnerei f .

firarmen

KöblerAhd

fir·armen

firarmen , sw. V. (1a) nhd. verarmen, in Armut bringen ne. become poor ÜG.: lat. attenuare Gl Q.: Gl (10. Jh.) I.: Lsch. lat. attenuare? E.:…

firarmit

AWB

firarmit Gl 1,473,6 s. fir- ermen.

fîr(a)tag

AWB

fira·tag

fîr(a)tag , -tago st. sw. m. , mhd. vîr(e)tag, nhd. feiertag; mnd. vîrdach, mnl. vierdach. — Graff V, 360. fîrro-tag: nom. sg. Npgl 92 Prooe…

Fīr-wend

WWB

fira·wend

Fīr-awend m. [verbr.] 1. Dienstschluß, Arbeitsschluß. Fi mait Fīerōamt māken ( Dor Wl ). Heu eß seo fluidig wesen, heu kann niun druist Fuie…

fira als Zweitglied (1 von 1)

kupfira?

KöblerAhd

*kupfira? , st. F. (ō)?, sw. F. (n)? Hw.: vgl. as. kupira