lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

esil

ahd. bis spez. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
5 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
19
Verweise raus
9

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

esil st. m.

Bd. 3, Sp. 438
esil
st. m., mhd. nhd. esel; as. esil, mnd. ēsel, mnl. esel; ae. esol; got. asilus; vgl. an. asni. — Graff I,486 f.
esil: nom. sg. Gl 1,521,40 (M). 562,18 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). 608,32 (M, 8 Hss.). 3,17,8. 30. 78,27 (SH A, 4 Hss.). 442,43. 448,20 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 21 (ebda.). 450,9. 39. [Wa 108,15]. S 127,63. T 110,2. O 4,5,7; acc. sg. T 103,4. O 4,4,6; nom. pl. -]a Gl 1,521,39 (M, 2 Hss.). 2,362,43; esill: nom. sg. 1,501,17 (M, 9. Jh.); esel: dass. 3,78,28 (SH A, 2 Hss.). 201,14 (SH B). 367,53 (Jd). 443,27 (2 Hss.). 444,54; gen. sg. -]es Nb 251,22 [271,12].
eisel: nom. sg. Gl 3,444,54 (Würzb. Mp. th. 4° 60, 12. Jh.; vgl. Braune, Ahd. Gr.12 § 15,3); æsel: dass. 1,521,40 (M, 13./14. Jh.; vgl. Weinhold, Mhd. Gr. § 22). 1) Esel, Hausesel, Equus asinus L. (Brehm, Säugetiere 3,657): esil asinus Gl 3,17,8. 78,27. 201,14. 367,53. 443,27. 448,20. 450,9. 39. S 127,63. einero giuuelih iuuar in sambuztag ni losit sinan ohson odo esil fon crippu inti leitit inan zi trenku? unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio et ducit adaquare? T 103,4. uueliches iuuuer esil odo ohso in phuzzi fellit, inti thanne ni sliumo ziuhit inan uz in sambaztag? cuius vestrum asinus aut bos in puteum cadet, et non continuo extrahet illum die sabbati? 110,2. gistuant er tho gibiatan ..., thaz sie thes gizilotin, imo einan esil holetin [vgl. invenietis asinam alligatam et pullum cum ea, Matth. 21,2] O 4,4,6; — als Prototyp der Trägheit, Dummheit u. Geilheit (vgl. DWb. III,1144 ff.): esil, wizun wir thaz, theist fihu filu dumbaz; ni miduh mih thero worto: ist huarilinaz harto O 4,5,7. ferlegener unde lazer . unde der sih arbeite erchumet . lebet in eseles uuis segnis ac stupidus torpet . asinum vivit [vgl. asini vitam vivit i. ducit vel asini more vivit, X] Nb 251,22 [271,12]. 2) uuildêr esil: Wildesel (wahrscheinl. Equus onager Pall., Brehm, Säugetiere 3,674): uuildar esill [numquid rugiet] onager [cum habuerit herbam? Job 6,5] Gl 1,501,17. vuilda esila [potabunt omnes bestiae agri: expectabunt] onagri [in siti sua, Ps. 103,11] 521,39. uuildær esil [venatio leonis] onager [in eremo, Eccli. 13,23] 562,18. esil vuilder [(die verlassenen Wohnstätten sind) gaudium] onagrorum (Hs. onager) [pascua gregum, Is. 32,14] 608,32. vvilde esila [mugilant et] onagri [Carm. de phil. 53] 2,362,43. uuilder esil onager 3,17,30. 442,43. 444,54. 448,21. [uuildi esil [(homodubii) qui usque ad umbilicum hominis speciem tenent. reliquum corpus] onagro [simile, Ep. Premonis p. 197] Wa 108,15].
Komp. span-, tan-, uuald-, uuildesil; Abl. esilâri, esilikîn, esilin(na), esilinkilîn, esillîn; esillîh.
2701 Zeichen · 129 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    esilst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    esil st. m. , mhd. nhd. esel; as. esil, mnd. ēsel, mnl. esel; ae. esol; got. asilus; vgl. an. asni. — Graff I,486 f. esi…

  2. Spezial
    esil

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    esil [e·sīl] m. (esii) Exil n., Verbannung f. ◆ esil babilonich (prijonia babilonica) babylonische Gefangenschaft. ▬ jí …

Verweisungsnetz

23 Knoten, 23 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 1 Kompositum 17 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit esil

20 Bildungen · 14 Erstglied · 6 Zweitglied · 0 Ableitungen

esil‑ als Erstglied (14 von 14)

esilarî

AWB

esil·ari

esilarî (-eri ? ) st. m. , mhd. eselære, nhd. ( älter ) eseler; mnd. ēselêr(e). eselere: nom. sg. Gl 3,385,32 ( Jd ). Eseltreiber: asinarius…

esiliaziun

LDWB1

esiliaziun [e·si·lia·ziụŋ] f. (-s) Ächtung f., Ausweisung f.

esilié

LDWB1

esilié [e·si·li·ẹ́] I vb.tr. (esiliëia) 1 ächten, verbannen, ausweisen 2 ausschließen, ausstoßen II adj. (-iá, -iada) verbannt.

esilikîn

AWB

esilikîn mfrk. st. n. eselekin: nom. sg. Gl 3,367,55 ( Jd ). kleiner Esel: asellus.

esilin

EWA

esilariAWB m. ja-St., nur Gl. 3, 385, 32 (13. Jh., mhd.) eselere: ‚Eseltreiber, asinarius‘. S. esil, -ari. – esilikînAWB n. a-St., nur Gl. 3…

esilinkilîn

AWB

esilinkilîn st. n. — Graff I,487. esilinchilin: acc. sg. Gl 1,272,43 ( Jb—Rd; zur Häufung der Deminutiv-Suffixe vgl. Wilm., Gr. 2 § 250 ). k…

esilinkilīn

KöblerAhd

esilinkilīn , st. N. (a) nhd. Esellein, Eselchen, kleiner Esel ne. little donkey, colt (N.) ÜG.: lat. asellus Gl Q.: Gl (Anfang 9. Jh.) I.: …

esilin(na)

AWB

esil·inna

esilin ( na ) st. f. , mhd. eselinne, nhd. eselin; mnd. ēselinne, mnl. eselinne; vgl. ae. assa, asse, an. asna. — Graff I,487. esil-: nom. s…

esilkussīn

KöblerAhd

esilkussīn , st. N. (a) nhd. Saumsattel ne. pack-saddle ÜG.: lat. clitellae Gl Q.: Gl (10./11. Jh.) I.: Lsch. lat. clitella? E.: s. esil, ku…

esillîh

AWB

esillîh adj. , vgl. mhd. frühnhd. esellich ( DWb. III, 1149 ); mnd. ēselĩk, mnl. eselich. — Graff I,487. esil-lih: Grdf. Gl 1,818,38; nom. s…

esillîn

AWB

esil·lin

esillîn st. n. , mhd. esellîn, nhd. eselein. — Graff I, 487. esil-lin: nom. sg. Gl 3,78,33 ( SH A ); esel-: dass. 32 ( SH A, 3 Hss. ). 443,2…

esillīh

KöblerAhd

esillīh , Adj. nhd. Esel..., eselhaft, zum Esel gehörig ne. asinine ÜG.: lat. asinarius Gl Q.: Gl (2. Viertel 9. Jh.) I.: Lüs. lat. asinariu…

esillīn

KöblerAhd

esil·līn

esillīn , st. N. (a) nhd. Esellein, Eselchen, kleiner Esel ne. little donkey, colt (N.) ÜG.: lat. asellus Gl Q.: Gl (12. Jh.) I.: Lw. lat. a…

*esilos

MLW

* esilos v. MLW * assila .

esil als Zweitglied (6 von 6)

Bresil

BWB

Bresil Band 3, Spalte 3,80

tanesil

KöblerAhd

tan·esil

tanesil , st. M. (a) nhd. „Tannesel“, Waldesel, Wildesel ne. a sort of donkey ÜG.: lat. (onager) Ph Q.: Ph (2. Hälfte 11. Jh.) I.: Lsch. lat…

waldesil

KöblerAhd

wald·esil

waldesil , st. M. (a) nhd. „Waldesel“, Wildesel ne. forest donkey, African wild ass ÜG.: lat. onager Gl Q.: Gl (13. Jh.) I.: Lsch. lat. onag…

wildesil

KöblerAhd

wild·esil

wildesil , st. M. (a) nhd. Wildesel, wilder Esel ne. wild donkey ÜG.: lat. onager Gl Hw.: vgl. as. wildi, esil Q.: Gl (13. Jh.) I.: Lsch. la…