Eintrag · Mittellateinisches Wb.
color m.
1. color, -oris m. (f.: MLWl. 46) MLWscript.: quo-quolor: MLWCompos. Luc. U 13. MLWal. cal-calor: MLWHeraclius II 13 MLWcod. R. -ll-collor: MLWCompos. Luc. G 18 MLWcod. L. -lerumcolerum: p. 888,15. MLWform. MLWsing.: gen. -icolori: MLWChart. Tirol. notar. II 275.285. MLWabl. -ocoloro: MLWl. 51. chroma — Farbe, Färbung: I proprie: A strictius de qualitate: 1 spectat ad res: a gener.: MLWBeda hist. eccl. 1,1 p. 10,9 margaritam omnis quidem -iscoloris. MLWHraban. epist. 5 p. 390,8 quos (ordines capitulorum) ... -buscoloribus ... distinguere curavi MLWeqs. MLWChart. Hersf. 35 p. 63,11 velamen cana -ecolore. MLWEpist. var. II MLWsuppl. 7 p. 628,6 qui ... -buscoloribus picturae inhereat. Annal. Cas. MLWa. 938 (MLWMGScript. III p. 172,13) videbamus ... coelum et mutatum (sic) erat -rcolor illius. MLWThietm. chron. 7,3 p. 402,4 vivarium ... apparuit sanguineum et post ⌊viridi -ecolore⌋ (⌊ ⌋ virido -ocoloro 1 MLWa. corr.) est variatum. MLWHildeg. scivias 3,1 p. 565B splendorem ... lapidei, calybei igneique -iscoloris. MLWCarm. Bur. B 139,2,4 tellus ... pro diversis floribus variat -escolores; variis -buscoloribus prata dant odores. MLWChart. Tirol. notar. II 421 pro panno -iscoloris. saepe. v. et p. 888,39. b spec.: α natur. et philos.: MLWOtto Frising. gest. 1,5 ut corpus corporeitate esse, -ecolore aliquid esse dicitur. MLWAlbert. M. anim. 2,3,7 p. 110,6 (ed. C. Stroick. 1968) -rcolor lumen est ligatum materiae. MLWanimal. 19,12 quitransferunturex -buscoloribus (p. 780a,9 χρωμάτων) fortioribus multum illuminatis ... ad loca opaca. MLWAlbert. M. (?) animal. quaest. 1,29/31 p. 98,23sq. susceptivum -iscoloris debet esse nonsaepe. -color MLWeqs. 4,14 p. 151,56 -umcolorum alii sunt medii, alii sunt extremi. v. et p. 890,72. β bot.: MLWAlbert. M. veget. 2,88 particulares -escolores plantarum plurimi sunt. 4,118 communiores ... -escolores arborum sunt viridis et albus. MLWibid. saepe. γ techn. et alch.: MLWCompos. Luc. A 9 tinctio lactis -iscoloris. Z 31 defrica[d] illud (vas), donec elimpida〈s〉 -emcolorem. MLWMappae Clavic. 1 auripigmenti -iscoloris aurei. MLWTheoph. sched. 2,20 sitque species picturae composita -umcolorum varietate. MLWAnon. tab. p. 161,2 pater auri et mater -umcolorum. MLWPs. Calid. lap. p. 401 dicitur mercurius ... -rcolor vivus et rectificativus. MLWal. δ eccl.: MLWChart. Fuld. B 264a p. 377,26 (a. 799) casulae ... diversi -iscoloris. MLWStatut. ord. Teut. p. [] 38,23 vestes ... sint religiosi -iscoloris. p. 46,30 scuta ... -ecolore seculari depicta ... non gerant. MLWibid. MLWal. MLWElias Sal. mus. 30 p. 61a gerunt cantores cappas eiusdem -iscoloris. ε mus. in schedulis neumatum: MLWGuido Aret. reg. rhythm. 199 lineas signamus variis -buscoloribus. MLWIoh. Afflig. mus. 21,59 secundum quinque semitonia in quinque locis -escolores disponuntur. al. expressius MLWi. q. linea colorata — farbige Linie: MLWIoh. Afflig. mus. 21,63 si his neumis -escolores vel notae non aderunt. 2 spectat ad anim., partes corporis sim.: a de hominibus: α gener.: MLWArbeo Corb. 38 corporis. MLWHrotsv. Pafn. 3,5 cur contremiscis mutato -ecolore (sc. faciei)? MLWal. β natur. et medic.: MLWAesculapius 29 p. 44,24 designat lethargos ... vultus attestante ... plumbeo -ecolore. MLWPs. Galen. febr. 368 urina non consuetudinis habens -emcolorem. MLWPs. Hippocr. phleb. 36 mensura fleutomię ... secundum inmutationes -lerumcolerum MLWeqs. MLWHildeg. caus. 3 p. 171,4 de oculis diversi -iscoloris. MLWAlbert. M. animal. 1,621 -rcolor sanguinis apparet per ipsam (cutem) MLWeqs. MLWal. v. et p. 890,14. b de bestiis: MLWAldh. ad Acirc. 33,3 spurca -ecolore (-liorecoliore R m.1) acalantida. MLWHugeb. Willib. 4 p. 96,11 omnes (sc. armenta) sunt unius -iscoloris, ostreae. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 95,9 plumagiorum. MLWAlbert. M. animal. 6,7 ova diversantur in -ecolore (p. 559a,22 χρώματα) testarum. 22,53 -rcolor ... naturalis equi. ibid. saepe. remissius MLWi. q. gradus — Nuance: MLWNivard. Ysengr. 6,460 deterit hic nullo forma -ecolore prior. B latius de materia MLWi. q. pigmentum, fucus — Farbstoff, Schminke: 1 gener.: MLWAldh. ad Acirc. 2 p. 64,19 curtinae ... purpureis ostri et cocci -buscoloribus fucatae. MLWConc. Karol. 44A p. 479,7 -escolores de imaginibus radentes inmiscuerunt ... vino. MLWFroth. epist. 24 ut ... mittas ad decorandos parietes -escolores diversos. Vita Heinr. IV. 8 p. 28,20 quam (vestem) natura suo -ecolore tinxisset. MLWChart. episc. Misn. 115 vultibus -umcolorum positione varia deformatis. MLWal. 2 techn.: Mappae Clavic. praef. p. 188,16 semper movebis ipsum -emcolorem MLWeqs. MLWHeraclius I 2,1 flores in varios qui vult mutare -escolores. 2,10 siccatos ... servare -escolores. MLWTheoph. sched. 1,1 -rcolor ..., quo pinguntur facies et nuda corpora, sic componitur MLWeqs. MLWHeraclius II 52. saepe. II A in imag.: MLWGunzo epist. 12 p. 44,11 hęc (rhetorica) uno ductu diversos pingit -escolores (MLWConr. Hirs. mund. cont. 774 [Anal. Mediaev. Namurc. XIX. 1966] propriis ... me pingis -buscoloribus). MLWEpist. Teg. I 2 -ecolore deterso simulationis. MLWal. B alleg. vel symbolice: MLWHraban. cruc. 1,16 p. 214C descripsi ... crucem quatuor -buscoloribus praecipuis. MLWSedul. Scot. carm. 2,32,15 aureus ac viridis, croceus -rcolor aereusque conveniunt ... Deo. MLWCarm. cod. Vat. (5330) 15,19 limphali et rubeo signantur bina -ecolore iudicia. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,138 rethoricam duplicis vestitam flore -iscoloris (cf. P. Vossen, Der Libellus Scolasticus des Walther von Speyer. 1962. p. 117sqq.). MLWal. C meton.: 1 de vestimento: MLWAlcuin. epist. 284 p. 443,20 corpus ... pompaticis ornare -buscoloribus. MLWRicher. Rem. hist. 3,38 ut dignitatis merita -buscoloribus comparent monachi. MLWal. 2 de imagine: MLWAethicus Ister 66 p. 47,3 tragoedias ... narravere antiqui tot scriptis atque picto -ecolore transformatis. III translate: A ornatus, exornatio — Schmuck, Verzierung, Kolorit: 1 rhet.: MLWEpist. Ratisb. 7 p. 300,15 verba ... rethoricis -buscoloribus colorata (MLWConr. Mur. summ. p. 81,9 [ed. W. Kronbichler. 1968]. MLWal.). MLWConr. Mur. summ. p. 81,12sq. (ed. W. Kronbichler. 1968) explicare ... -escolores verborum ... et ... -escolores sententiarum. MLWAnon. mus. Sowa praef. p. 4,9 innuit auctor, quibus -buscoloribus sui libri seriem purpurabit. MLWal. spectat ad figuram permixtionis: MLWConr. Mur. summ. p. 87,104 (ed. W. Kronbichler. 1968). 2 mus.: MLWIoh. Garl. mus. mens. I p. 106b nunquam ponitur discordantia ... nisi causa -iscoloris musice (MLWAnon. mus. Sowa 1c p. 65,22 propter -escolores m. decentius purpurande ac ... variande. MLWal.). p. 115b -rcolor est pulchritudo soni ... et fit ... in florificatione soni. MLWAnon. IV mus. Coussemaker 2 p. 342a cum abundantia -umcolorum armonice artis. MLWal. B genus, species, habitus — Art, äußere Erscheinung, Aussehen: 1 gener.: MLWEpist. Hann. 25 eidem fortunę -icolori ... subiacere. MLWEpist. Ratisb. MLWapp. 1 p. 368,16 -ecolore consacerdos, non officio. MLWGodesc. Gembl. gest. 84 p. 554,37 spectate (sc. abbas) -ecolore, statu, re MLWeqs. de eucharistia: MLWGodesc. Saxo theol. 23 p. 337,20 in -emcolorem carneum seu sanguineum non revertitur ... corpus et sanguis Domini. 2 alch.: MLWAnon. secret. p. 40,28 [] (cod. R) -escolores boracium. MLWPs. Arist. lap. I p. 187,5sq. -escolores appropinquantes huius (rubini) -buscoloribus preciosiores sunt. MLWal. C praetextus, simulatio — Vorwand, Vorspiegelung (cf. MLWGloss. II 196,26 St.-S. -ecolore terchineti. MLWal.): 1 gener.: MLWIoh. Canap. Adalb. A 26 p. 39,8 (ed. J. Karwasińska. 1962) sub -ecolore piętatis. per prosop. MLWi. q. imago — Trugbild: MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 794 -rcolor ille pii (sc. Pilatus) iubet innocuum crucifigi. 2 iur.: Const. I 148,1 (a. 1154) quasi sub -ecolore investiture ... feuda vendunt. II 252,2 civitatem ... sub -ecolore oppressionum comitis ... a nostro dominio revocavit. titulus fictus — unberechtigter Anspruch: MLWDipl. Otton. III. 226 p. 641,21 si quis ... quibusvis ingenio seu -ecolore quesitis contraierit. D ratio, ius — (Rechts-)Titel: MLWChart. episc. Hild. II 284 (a. 1230) si quid nobis ... per ... iuris -emcolorem competere videbatur. Const. III 49,3 nec potestatem ... recipiet rex sub quocumque -ecolore. MLWChart. Bern. III 292 quod ipsum ... nunquam impetam ullo iuris ... adminiculo vel -ecolore. MLWal. Pape