lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

carmen

nhd. bis lat. · 8 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
9 in 8 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
6
Verweise raus
5

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

carmen n.

Bd. 2, Sp. 289
carmen, -inis n. MLWscript.: ka-: MLWl. 53. ga-: p. 290,55. MLWform. MLWacc. MLWsg. -um, -ium: p. 290,45sq. MLWdef.: p. 189,3. I spectat ad id quod canitur vel recitatur: A proprie: 1 spectat ad voces anim. MLWi. q. canticum, cantilena, odeLied, Gesangsstück, Gesang (cf. MLWGloss. I 80,30 St.-S. -ncarmen leoden. MLWal.): a de canticis hominum: α gener. (cf. MLWGloss. IV 197,1 St.-S. arcum -ncarmen gart sanc. MLWal.): de canticis historicis, heroicis, militaribus MLWsim. (cf. MLWGloss. II 774,5 St.-S. -ecarmine keuuachte): MLWAlcuin. epist. 149 p. 242,14 ut puerorum saevitia ... -iscarminis dulcedine mitigaretur. MLWEinh. Karol. 29 barbara et antiquissima -acarmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit. MLWWalahfr. exord. 32 p. 516,15 habet mundus ... -umcarminum pompaticos relatores. Hildeg. Far. 78 (MGMer. V p. 193,3) ex ... victoria -ncarmen publicum iuxta rusticitatem per omnium ... volitabat ora. MLWFroum. carm. 14,13 dulcia laudantes resonemus -acarmina, fratres: ‘Dux benedictus eris’. MLWCarm. Cantabr. 11,1b,9 domini nomen -icarmini inponebant. MLWRahew. gest. 4,5 p. 239,14 qui ... facta imperatoris -buscarminibus favorabilibus celebrarent. MLWal. de canticis lamentationes exprimentibus, neniis: MLWTheodulf. carm. 21,108 frater, pro cuius -acarmina morte damus. MLWMirac. Genes. Hier. 2 p. 170,46 -ncarmen lugubre de morte domini sui ... audivit. MLWThietm. chron. 6,63 corpus ... usque ad locum sepulchri -ecarmine et planctu defertur. MLWal. usu vario: MLWHraban. hom. I 19 p. 38C inter ... pocula cantant -acarmina daemonum arte confecta. MLWVita Mathild. II 16 p. 294,27 neminem voluit audire -acarmina secularia cantantem. MLWal. MLWproverb.: MLWEgbert. fec. rat. 1,445 cuius enim panem manduco, -acarmina canto. β eccl.: MLWVita Gertr. A 2 p. 457,8 ad docendum divini legis -acarmina. Alcuin. Willibr. praef. (MGMer. VII p. 114,5) heleiacum -ncarmen de viro venerabili Wilgilso. MLWRhythm. 19,10,1 k-nkarmen Christo triumphale chorus cantat (MLWWalahfr. Wett. 279 cantantur septem lacrimantum -acarmina [gloss. RO: psalmos penitentiales]). MLWHraban. epist. 33 p. 466,47 eodem -ecarmine (sc. cantico deuteronomii) spiritualiter instruimur. MLWAurel. Reom. mus. 4 p. 33b,18 Ambrosiana -acarmina. MLWMus. Enchir. 18 p. 171b,29 pro ornatu ecclesiasticorum -umcarminum. MLWVita Mathild. II 16 p. 294,28 audivit sancta -acarmina de evangeliis ... sumpta. MLWBerno modul. psalm. 5 p. 94a psalmorum -acarmina. MLWMetell. Quir. 3,39 per -ncarmen vetus et novum. saepe. in imag. de Christo: MLWAlcuin. carm. 29,1,3 cordis tu (sc. Iesus) -ncarmen in ore (MLWHraban. carm. 23,6). b de canticis bestiarum: α avium: MLWAldh. ad Acirc. 58,4 garrula mox crepitat rubicundum -acarmina (-ecarmine MLWvar. l.) guttur. Arno ad Cuc. (MLWMGEpist. IV p. 110,21) mellifluum turdus variat de gutture -ncarmen. MLWCarm. Cantabr. 23,5,4 aves ... celebrant estivum undique -ncarmen. MLWal. gallorum: MLWNivard. Ysengr. 4,944 tuus ... parens ... -ncarmen herile dabat. 7,60. MLWal. β quadrupedum (in fabula): MLWEcbasis capt. 235 adfuit his (crabronibus) vitulus celso cum -ecarmine mixtus. MLWNivard. Ysengr. 7,103 Allobrogas pretium si speret sus -iscarminis omnes. 7,160. 2 spectat ad sonos instrumentorum MLWi. q. modusWeise: MLWHrotsv. Agn. 101 organa ... -ncarmen dulce mihi cantant. MLWFolcuin. Lob. 12 p. 60,28 nocte dieque vigil depromam (sc. campana) -acarmina Christo. MLWal. B translate: 1 poema, versusGedicht, Dichtung, Vers(e): a strictius: α gener.: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 94,5 pleraque -acarmina ... in honorem Priapi conscripta sunt. MLWCatal. biblioth. Lehm. I 53 p. 260,25 in ... libello continentur xii -acarmina Theodiscae linguae formata. MLWWalahfr. hort. 153 vili quam (segetem) -ecarmine pinxi. MLWcarm. 3,5 -acarmina Pigmei mittam simul atque gigantis. MLWThegan. Ludow. 19 p. 594,37 poetica -acarmina gentilia, quae in iuventute didicerat, respuit. MLWCarm. Cent. 81,5 -acarmina Pieria. MLWMilo carm. 3,4,2,1036 quodsi ... nequit -ncarmen iam iure vocari, sit satis ... censeri nomine rithmi. Transl. Iuven. 1 (MLWMGScript. XXX p. 977,34) -acarmina poetarum priorumque philosophorum, ... quae sunt fabulae MLWeqs. MLWFroum. carm. 19,6 versificum -ncarmen ... ponere stilo. MLWArchipoeta 6,41 tibi scribam -ncarmen et odas. MLWMirac. Otton. Bamb. II prol. in libello, quem dramatico -ecarmine vel etiam prosa decurrente ... Herbordus ... persudavit. saepissime. v. et p. 174,33. β eccl.: MLWArbeo Emm. 18 anelabat Daviticum -ncarmen. MLWHraban. carm. 39tit. de fide catholica rythmo -ncarmen compositum. MLWWandalb. martyr. concl. 1,2 haec ... tuo, Deus, conscripsi ... munere -acarmina. MLWWalth. Spir. Christoph. II 6,265 succinat omnis ‘amen’, quoniam subit ostia -ncarmen. MLWMetell. peripar. 1,35 p. 338 (ed. P. Chr. Jacobsen. 1965) commemorabo Quirini gesta, dabo sibi digna laudum -acarmina. saepe. remissius MLWi. q. textusText, Inhalt: MLWCand. Fuld. Eigil. II 2,27 iuvenis librorum -ecarmine ... pascitur. b latius: α metrumVersmaß: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 96,17 regula bucolici -iscarminis exigit, ut MLWeqs. MLWGodesc. Saxo theol. 7 p. 191,24 nisi -ncarmen impedisset. MLWRud. Fuld. mirac. 14 p. 339,47 elegiaco -ecarmine. p. 340,1 Asclepiadeo -ecarmine. β ars poeticaDichtkunst: MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,57 quę (sorores Euterpes) somno raptum docuerunt -acarmina gallum. MLWGunzo epist. 3 p. 23,9 poema emittit ignorans oeconomiam -iscarminis. MLWEcbasis capt. 20 consuescunt multi, quam qui sint -ecarmine docti, longos accentus ... vertere. ars bene dicendi et scribendirhetorische,höhere Bildung: Conc. Rem. MLWapp. (MLWMGScript. III p. 687,10; MLWa. 992) quia tali -ecarmine (sc. Platonis, Virgilii MLWeqs.) imbuti non sunt. 2 verbum, sententiaSpruch, Formel: a incantatio, canticumZauberspruch, Zauber-, Besprechungsformel (cf. MLWGloss. I 538,7 St.-S. -acarmina carminot. II 95,61 -acarmina zaubarchiscrip. III 496,2 -ncarmen galster. MLWal.): MLWAldh. virg. I 47 p. 301,17 quas (aspides) Marsi incantationum -buscarminibus irritabant (MLWAlbert. M. animal. 7,115 mulieres incantatrices ... faciunt quaedam -acarmina [p. 605a,6 τὰς ἐπωδάς] MLWi. ...; haec -acarmina vocat Aristoteles corrupte proverbia). MLWPirmin. scar. 22 p. 55,14 nullus -umcarminum (-iumcarminium A) diabolicum credire nec super se mittere ... non presumat (MLWDecret. Burch. 19,5 p. 961A dicunt nefarii homines diabolica -acarmina super panem). MLWSermo de sacril. 15 -acarmina vel incantationes ... haec sunt: ad fascinum MLWeqs. MLWConc. Karol. 16A,4 de pugna duorum ..., ne forte -buscarminibus ... insidiantur. MLWLiutpr. antap. 5,32 p. 150,31 Willa ... coepit aruspices ... inquirere, quo eorum -buscarminibus iuvaretur. MLWLamb. Leod. Matth. IV 34 mater ... medicinam et anilia adhibuit -acarmina. MLWal. expressius de scientia incantationum: MLWCosmas chron. 1,4 p. 10,1 que (Kazi) Medee Cholchice herbis et -ecarmine (ga-garmen A 3a) nec Peonio magistro arte medicinali cessit. de incantationibus sepulturae (cf. H. Bächtold-Stäubli, Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens. III. 1929/30. p. 134sq. MLWs. v.Dadsisas): MLWRather. epist. 25 p. 133,24 (admon. synod.) -acarmina diabolica, quae super mortuos ... vulgus cantare solet, ... vetate. MLWDecret. Burch. 19,5 p. 964B observasti excubias funeris ... et cantasti ibi diabolica -acarmina. b formula iuridicaRechtsformel: MLWForm. Marculfi 1,1 p. 39,12 nova decernere -acarmina. MLWEgino epist. 31 p. 446,39 pater universalis ... in palatium, ut moris est, iudicum legali perducitur -ecarmine. MLWal. II spectat ad actionem vel modum canendi MLWi. q. cantio, cantusSingen, Gesangsart, Gesang: MLWEigil Sturm. 15a p. 373, 14 corpus ... spiritali -ecarmine ad flumen portatum (19 p. 375,19). MLWEpist. var. I 5 p. 499,4 psalmorum cum -ecarmine precamur. MLWEpist. pont. Rom. sel. II B 33 p. 603,16 dulcedinem Gregoriani -iscarminis. Erb
7736 Zeichen · 474 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    carmenn.

    Grimm (DWB, 1854–1961) · +2 Parallelbelege

    carmen , n. als wenn eine hochzeit ohne ein carmen vor sich gehen könnte. Lessing 2, 396 ; ein carmen machen, versum fac…

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Carmen

    Goethe-Wörterbuch

    Carmen für G-s Hochzeitsgedicht ‘Dem Passavant- uSchüblerischen Brautpaare’ 5 2 ,125 Plp → Leichencarmen vgl Festgedicht…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Carmen

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +2 Parallelbelege

    Carmen , lat., Gedicht.

  4. Latein
    carmen

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    carmen -inis n. A. Lied, Gesang B. (instrumentale) Weise C. Oberstimme (einer mehrstimmigen Komposition) — A. song B. (i…

Verweisungsnetz

17 Knoten, 10 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 8 Sackgasse 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit carmen

7 Bildungen · 7 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von carmen 2 Komponenten

car+men

carmen setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

carmen‑ als Erstglied (7 von 7)

CARMÉNAE

Hederich

carme·nae

CARMÉNAE , arum , waren Göttinnen der Römer, welche es zuerst wissen sollten, wenn ein Mensch gebohren würde, dem sie daher auch sogleich se…

Carmen de Arēco

Meyers

Carmen de Arēco , Distriktshauptort in der argentin. Provinz Buenos Aires, nordwestlich von Lujan, mit (1890) 3311 Einw.

Carmen de Patagones

Meyers

Carmen de Patagones , Stadt in der argentin. Provinz Buenos Aires, links am 300 m breiten Rio Negro, 28 km oberhalb dessen Mündung, mit Zoll…

Carmen Sylva

Meyers

Carmen Sylva , Dichtername der Königin Elisabeth von Rumänien (s. Elisabeth ).

CARMENTA

Hederich

car·menta

CARMENTA , æ . 1 §. Namen . Diese vermeynte Göttinn hieß auch Carmentis, Virgil. Aen. VIII. v. 336 . und hat solchen Namen, er werde ausgesp…

Carmentālis porta

Meyers

Carmentālis porta , ein Tor der Servianischen Mauer Roms, zwischen dem Tiber und dem Kapitol. Durch den rechten Bogen desselben zogen 477 v.…

carmenum

MLW

* carmenum , -i n. (orig. inc. , nisi subest arab. kammūn vel karawijā', cf. Lokotsch, Etym. Wb. d. Wörter orient. Urspr. nr. 1046. 1087) sp…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „carmen". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 16. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/carmen/mlw
MLA
Cotta, Marcel. „carmen". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/carmen/mlw. Abgerufen 16. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „carmen". lautwandel.de. Zugegriffen 16. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/carmen/mlw.
BibTeX
@misc{lautwandel_carmen_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„carmen"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/carmen/mlw},
  urldate      = {2026-05-16},
}