camera

camera (-ara), -ae f. (?n.: p. 112,11) (καμάρα) MLWscript.: ka-: MLWl. 41. p. 112,47. adde MLWDipl. Arnulfi 143 p. 218,35. MLWal. cha-: MLWl. 35sq. p. 111,36. camme-: MLWl. 70. p. 113,34. cambri(a): p. 113,12. -maer-: p. 113,9. -mir-: p. 112,50. ? -mor-: p. 112,16. de re v. MLWDt. Rechtswb. VI. p. 784sqq. I proprie: A strictius MLWi. q. fornix, rotunditas — Gewölbe, Rundung: 1 archit. (cf. MLWGloss. I 447,12 St.-S. totam -amcameram allan himil. II 691,38 -acamera obliqua suibogo. III 296,35 -acamera gewelbe absida vel arcus. MLWal. v. et MLWl. 39sq.): Vita Boniti 16 (MGMer. VI p. 128,9) more elatae mire -aecamerae. MLWMappae Clavic. 101 ut tantum parietis altitudo absque -acamera mensuretur. MLWAgnell. lib. pont. 23MLW^ex. in musivo -acamera tribunae ... nomen ... descriptus est (cf. A. Testi Rasponi ad MLWl.). 28 apostolorum imagines et nomina -acamera circumfinxit. MLWSigeh. Maxim. 29 in cryptae ... -acamera. MLWLeo Mars. chron. 3,33 p. 725,15 turrim ... ingenti -acamera confirmavit. Wibert. Gembl. comb. (MLWMGScript. VIII p. 564,34) -acamera testudinis ... ligatura cementi ... destituta. al. antepagmentum — (Wand- oder Decken-) Verkleidung (cf. M. Bonnet, Le Latin de Grégoire de Tours. 1890. p. 249⁶): MLWFlod. hist. 3,5 p. 479,9 templum pictis decoravit -iscameris. cf. p. 117, 48. 2 natur. de caelo, nubibus sim.: MLWCarm. Aldh. 1,16 sub aetherea convexi celi -aracamara (MLWRup. Tuit. off. 11,8 p. 301^B visibilem mundi huius architecturam, sphaericam MLWc. -amcameram). MLWVita Serv. 24 p. 93,12 deus ... protegens eos ... per nubis -amcameram. MLWal. B latius: 1 archit. MLWi. q. conclave — Raum, Kammer (MLWnom. propr.: MLWTrad. Frising. 665 [a. 844] in loco, qui dicitur Chamara [‘Hohenkammer’]. MLWChart. Stir. IV 235 [a. 1266] Otto de Ch-aChamera [‘Kammern’]): a cubiculum, habitaculum — Schlaf-, Wohnraum (interdum de domo, MLWe. g. MLWl. 41. 63sq.66; cf. MLWGloss. III 210,42 St.-S. -acamera kamera. 376,15 -acamera pro cubiculo poni solet, sed honestiori loquendi usu transvolutionem sive testudinem sonat. MLWalleg.: Anon. de MLWalleg. [Cod. Sangall. 230 p. 536; MLWs. VIII.²] de -aracamara Christi: ... kamara eius conversatio caelestis): α spectat ad domos honoratorum, aedificia publica: MLWLiber hist. Franc. 35 p. 302,25 caput suum abluens aqua in ipsa -aracamara. MLWVita Elig. 1,12 p. 679,30 Eligius noctu et maturius in regis -aracamara vocatus. MLWCapit. reg. Franc. 128,32 invenimus ... casam regalem cum -iscameris ii totidemque caminatis. MLWibid.: -ascameras ii cum totidem pisilibus. MLWOrd. coron. imp. 14,54 ducitur dominus papa ... usque ad -amcameram maioris palatii. MLWRyccard. chron. MLWa. 1214 p. 59^a,6 in secretiori -acamera sua, ubi ludit et dormit. MLWAnnal. Ianuens. IV p. 179,8 papa ..., cum in sua resideret -acamera, ipsius -ecamere sive domus ruina ... illum ... oppressit. MLWal. MLWc. sensu servitii, familiaritatis: MLWNotker. Balb. gest. 2,4 ad -amcameram meam servire debetis. MLWIoh. Canap. Adalb. 23 nocte pariter ac die ... imperiali -aecamerae adhaesit. MLWBurch. Ursb. chron. p. 75,20 in -acamera imperatoris extitit familiarissimus. de loco iudiciali: Const. I 341 (a. 1191) actum in -aracamara archiepiscopi Mediolanensis super palatium suum (MLWChart. Tirol. 482 p. 270,33 in -acamera turris. MLWChart. Stir. II 356. MLWal.). MLWChart. Ital. Ficker 247 p. 295,3 lata fuit hec sentencia ... in -aracamara communis. MLWal. β spectat ad monasteria: Vita Pard. 5 (MGMer. VII p. 27,25) in sua -acamera, ubi suus proprius fiebat stratus. MLWEpist. Hann. 98 p. 164,11 audieram te in -acamera tua. MLWLeo Mars. chron. 2,53 ecclesiam ... iuxta abbatis -amcameram ęcclesie ... adiunxit (MLWChron. Andag. 5 p. 16,10 edificavit -amcameram MLWa. cum palatina domo. MLWPetr. Cas. [?] chron. 4,56 MLWa. -amcameram cum capella et reliquis officinis ... construens). MLWChron. rhythm. Leod. 121 dum tertius frater scribit in -acamera. MLWCaes. Heist. mirac. I 4,49 p. 216,14 in ambitu claustri -amcameram aliquam mihi eligam, ubi ... vivam. MLWChart. Laus. 722 iusta casale, in quo fuerant cammere private claustri. MLWChart. Rhen. med. III 1377 p. 992,33 prebendarii, qui habent -ascameras speciales et foculatas. MLWal. γ usu communi: MLWEcbasis capt. 1185 qui hos vocat [] ad -ascameras, piperatas porrigit escas. MLWSumma dict. Saxon. 2 p. 211,5 plus affectans in -iscameris recitari quam in teatris coronari (cf. MLWSalimb. chron. p. 184,17 vox eius magis pertinebat ad -amcameram quam ad chorum). MLWAlbert. M. veget. 6,26 folia alni ... sparsa in lectis et -iscameris occidunt pulices. in -iscameris MLWi. q. domi — zu Hause: MLWVita Anselmi Luc. 30 in expeditionibus et in -iscameris. b conclave ad res condendas aptum — Aufbewahrungsraum: α cella dispensatoria — Vorrats-, Wirtschaftsraum: MLWCapit. reg. Franc. 32,42 ut unaquaeque villa intra -amcameram lectaria, culcitas, ... scalpros ... habeant. Conc. Karol. MLWapp. 7 p. 832,4 ut de communi -acamera canonicorum cuilibet distribueretur, prout in choro ... resideret. MLWChron. Pol. 6 p. 21,8 dona iussit ... in -amcameram imperatoris comportare. MLWGesta Trud. cont. I 10,13 p. 295,25 duae -aecamerae, una in qua vestimenta fratrum camerarius reponeret, alia in qua consuerentur. MLWGesta Trud. cont. II 4, 12 -amcameram ... exstruxit, in qua prepositus ... placitaret et, quae ... expendenda erant, reconderet. MLWActa imp. Winkelm. I 1001 p. 762,24 -acamera marestalle, utpote selle, frena et alia oportuna pro equis. MLWal. v. et MLWl. 56. β thesauraria — Schatzkammer: MLWEinh. Karol. 33 p. 38,5 (testam.) descriptio ... de thesauris suis atque pecunia, quae ... in -acamera eius inventa est (cf. p. 40,1 in -acamera atque vestiario). MLWIoh. Canap. Adalb. 13 argentum ... distribuens episcopalem -amcameram evacuat. MLWVita Burch. Worm. 22 p. 845,26 thesaurarium et -amcameram, ubi pecuniam putabant reconditam, ... perscrutati sunt. MLWCosmas chron. 1,38 p. 71,27 pecunia ... est in -acamera ducis. MLWChart. select. Keutgen 125,7 si quis aliquem infra monetam leserit ..., fregit -amcameram episcopi. MLWChart. civ. Hild. 136 officium -ecamere nostre, que thesauraria -acamera dicitur. al. ? sacrarium ecclesiae — ?Sakristei: MLWChart. Argent. I 271 p. 208,39 (a. 1240) sacrista ... portabit libros ad chorum et deportabit ad -amcameram. MLWc. emphasi de possessione potiore: MLWCosmas chron. 2,12 p. 99,26 nostra terra tua est -acamera. MLWPetr. Cas. (?) chron. 4,108 p. 821,9 cum Casinensis ecclesia ... specialis -acamera sit Romani imperii constituta (MLWWibald. epist. 11 p. 84,26. Const. II 15,2 civitatem Senensium ... habebit ... rex MLWs. suam ch-amchameram. MLWal.). MLWDipl. Loth. III. 121^a quia de -acamera nostra sitis. Pass. Karoli Boni 5 (MLWMGScript. XII p. 621,20) -acamera ... antiquorum comitum dictum est Bruggense oppidum. MLWal. γ bibliotheca, tabularium — Bibliothek, Archiv: MLWWilh. Hirs. const. 2,25 p. 1077^C in -acamera, ubi libri reconduntur. MLWVita Gebeh. Salisb. I 2 repertus ... erat talis codex in -acamera librorum Salzpurhc (MLWMagnus chron. MLWa. 1195 p. 521,46). MLWChart. Burgenl. I 333 quod litterae in -acamera ecclesie nostre sunt invente et deposite (cf. 527). c taberna, officina — Laden, Verkaufsstand, Werkstatt (cf. MLWGloss. I 435,52 St.-S. -amcameram werchadem): MLWChart. scrin. Col. A I p. 20,2 (c. 1135/42) emerunt -amcameram quandam, quę teutonice vocatur caste. MLWChart. Gosl. I 301 p. 320,39 ad quam (oblationem) pertinent ... fabrice ii, -ecamere iii. MLWChart. select. Keutgen 107^c xiii -ascameras sub domo pellificum ... conferimus. MLWRegistr. Mog. p. 36,18 -ecamere mercatorum solvunt MLWeqs. (MLWChart. civ. Erf. 179 redditus ... de -iscameris seu stationibus m. nostrorum). MLWChart. Port. 135 -acamera, in qua venduntur panni lanei. MLWChart. civ. Erf. 160 p. 92,30sq. emimus ... -ascameras pellificum ... super -ascameras sartorum sibi inherentes. MLWal. d latrina — Abtritt: MLWGesta Trud. cont. I 10,13 p. 295,27 domus infirmorum habens ... -amcameram dispensatoriam, -amcameram privatam aliamque privatiorem (MLWChart. scrin. Col. A 1 p. 349,31 qui ... in domo Marcmanni sunt, non ibunt ad p. -amcameram illius domus. MLWCaes. Heist. mirac. II 1,41 p. 70,15). cont. II 4,9 domum ... solario etiam et necessariis -iscameris ornavit. MLWChart. episc. Wirz. III 20,1 p. 34,23 secrete necessitatis -ascameras. MLWAlbert. M. animal. 8,178 quibus (casis) ... utuntur apes pro -iscameris, in quas stercorizant. e usu vario: MLWAethicus Ister 105 propter aedificium arcae ... et -arascamaras ac artificia illius (MLWBerth. Ratisb. serm. 18 p. 94,9 religio habet quinque -ascameras ut in arca). MLWChron. Salern. 17 super tumulum ... -amcameram instruere. MLWAdam gest. 2,69 p. 131,18 turris ... septem ornata -iscameris ad diversam oppidi necessitatem. MLWCasus Petrish. 3,18 p. 652,8 qui ... malos ... in quandam -amcameram ... recluderet. MLWAlbert. M. animal. 23,55 hoc falconum genus teneatur in -acamera obscurissima. MLWal. 2 natur.: a cavum in corpore animalium vel plantarum exsistens — Hohlraum im Körper von Tieren oder Pflanzen[]: MLWNivard. Ysengr. 3,148 farcirem ut -ascameras ventris. MLWAlbert. Stad. Troil. 3,834 Achilles pectoris in -acamera vulnus amoris habens. MLWAlbert. M. veget. 3,7 in quibus (pomis) ... siliqua interius est ... per quinque ... -ascameras divisa. MLWanimal. 1,453 matrix habet ... concavitates duas, quae sunt quasi duae -aecamerae ipsius. 3,6 propter duas -ascameras cellulae anterioris partis cerebri. 13,36 cor calidum et siccum habet magnas -ascameras. MLWal. b cella favi — Zelle der Bienenwabe: MLWEkkeh. IV. bened. I 24,37 apes vult ... in -iscameris (gloss.: foraminulis) cerę stirpem generis refovere. 3 astron. MLWi. q. domus planetarum — Planetenhaus: MLWCarm. de temp. rat. 568 quibus (temporibus) solis per diversa caeli -acamera (spatia MLWBeda temp. rat. 35 p. 246,2) corpus serpit. 4 techn.: a spatium interius campanae — Innenraum der Glocke: MLWCymbala XXI p. 56,27 debet tintinnabulum esse ... apertior in -acamera ad mensuram dimidiae unciae. p. 56,32 adiungitur ... dimidiam unciam in latitudinem camore (sic ?). MLWibid. MLWal. b vas contegens — darübergestülptesGefäß, ‘Glocke’: MLWHeraclius II 53 vasculus curva -acamera servatur. 5 pileus stramineus — Strohhut: MLWRather. Metr. 7 p. 461^A stipularis illa ritus Saxonici -acamera, quam vertici pro vitando solis imponunt ardore. II translate MLWi. q. dispensatio, res familiaris, fiscus — wirtschaftliche Verwaltung, Vermögen, Schatz, ‘Kammer’: A publ.: 1 de possessione, reditibus, servitiis: a in univ.: MLWGesta Dagob. 33 portam ... cum omnibus teloneis, quemadmodum ad suam -amcameram deserviri videbatur (MLWForm. imp. 37). MLWCapit. reg. Franc. 202,7 de singulis conditionibus, quae ad -amcameram nostram vel ad fiscum ... pertinent. MLWDipl. Loth. I. 25 (ed. Th. Schieffer. 1966) quod parafreda et carra ad nostram -amcameram deportandam iniuste dedissent. MLWDipl. Otton. I. 30 mancipia ... ad -amcameram regiam exquisita. MLWDipl. Otton. II. 308 teloneum, ... quod ... dux de -acamera nostra tenuerat. MLWDipl. Otton. III. 16 p. 414,28 quicquid -ecamere nostre provenire poterat ex comitatu. MLWHelm. chron. 32 p. 60,23 dignitates ... magnum questum -aecamerae nostrae referre poterant. MLWChart. Burgenl. I 102 p. 70,7 nec lucrum -ecamere nostre nobis sive exactoribus -ecamere nostre solvere tenebuntur. MLWChart. Gosl. II 12 p. 115,39 defendemus eos ... tamquam specialis -ecamere nostre servos. MLWal. b de statu Iudaeorum (cf. MLWSchröder-Künßberg, Rechtsgesch. p. 507): Const. I 163 p. 227,23 (a. 1157) presertim cum Iudaei ad -amcameram nostram attineant (cf. II 204 p. 274,29). MLWChart. Babenb. 430,29 quicumque ... Iudeo ... abstulerit pignus suum ..., ut dissipator -ecamere nostre (sc. ducis) ... puniatur. MLWChart. Dortm. 155 Rudolfus ... rex ... Iudeis Tremoniensibus, -ecamere sue servitoribus. c de poenis solvendis: MLWDipl. Loth. I. 11 p. 76,12 (ed. Th. Schieffer. 1966) sciat se compositurum mille mancusos ..., medietatem -ecamere nostrę (MLWDipl. Karoli III. 29 m. -ecamere palacii nostri. MLWDipl. Otton. II. 120 p. 135,29 m. kamarę nostrę. MLWal.). MLWChart. Sangall. A 599 ad -amcameram regis uncias auri iii ... persolvat. MLWDipl. Conr. II. 123 p. 169,5 sciat se ... centum libras ..., dimidietatem camirae nostrae ..., redditurum (MLWChart. Heinr. Leon. 37 p. 53,9 d. -ecamere imperiali et d. -ecamere nostre). MLWChart. Raitenh. 66 p. 64,17 quinquaginta libras argenti in -amcameram nostram (sc. ducis) ... appendat. saepe. 2 de expensis: MLWCapit. reg. Franc. 273,14 quatenus ... accipiant ... de -acamera nostra ... monetarii de mero argento MLWeqs. MLWLeo Mars. chron. 2,43 p. 656,21 ut de meamet -acamera illius debeam remunerare medelam. MLWAnnal. Mell. Claustr. I MLWa. 1114 p. 610, 23 ex propria -acamera ... datis ei stipendiis. MLWal. 3 de administratione: MLWVita Ludow. Pii 29 p. 623,16 Reginhardus, praepositus -aecamerae regalis. 63 p. 647,21 ministros -aecamerae. Const. II 52 feodum de -acamera non locatum nec denunciatum. 116,11 p. 152,31 navigia, in quibus -acamera nostra et familia ... recepte fuerant. MLWChart. Babenb. 328 p. 167,24 Chunrado ... concessimus in feudum officium -ecamere (MLWActa imp. Winkelm. I 903 posita ... racione de officio -ecamere Vallis Gracie). MLWActa imp. Winkelm. I 398 p. 346,34 cum ... sigillum regni nostri cum -acamera nostra perditum fuerit. MLWal. adde: MLWEkkeh. IV. cas. 11 -aecamerae, quos sic vocabant, nuntii (cf. notam MLWed.). de ministerio honorifico magnatium: MLWThietm. chron. 4,9 ubi quattuor ministrabant duces, ... Conrad ad -amcameram. MLWChron. Cosmae cont. I MLWa. 1130 p. 136,19 inter -amcameram et mensam et agazoniam quodcunque elegeris ..., possidebis. MLWOtto Sanblas. chron. 46 MLWadd. p. 74,29 [] palatinus dapifer ..., marchio prepositus -ecamere. B eccl.: 1 de possessione, reditibus, servitiis: MLWAdalh. brev. Corb. 3 (Corpus consuet. monast. I. 1963. p. 367,2) ad primam -aramcamaram sex laici: sutores tres, 〈ad〉 cavalos duo, fullo unus; ad secundam -amcameram MLWeqs. MLWChart. Rhen. med. I 135,23 p. 153,15 custuram faciunt ad -amcameram he femine. MLWDipl. Otton. I. 289 p. 405, 18 concedimus villam ... cum hominibus ... tantum -aecamerae ipsius episcopi appendentibus. MLWTrad. Ratisb. 266 ut ... census ... ad -amcameram fratrum ... persolvant (370 ad camaeram. 754 ad publicam -amcameram [MLWsc. fratrum]). MLWGesta Trud. cont. I 9,12 terra debet ... servitia ad utensilia -aecamerae abbatis MLWeqs. MLWChart. Mog. A 425 p. 333,5 duas curtes ..., qui ad nostram cambriam pertinent. MLWTrad. Teg. 296 predium ... ad obedientiam -ecamere detinuit. MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 15 p. 398,27 nemus -ecamere, de quo recipit ius suum archiepiscopus (cf. MLWChart. Merseb. 381 ea, que vocantur ligna -ecamere). MLWChart. Carinth. I 521 p. 404,41 censum -ecamere nostre (sc. episcopi), qui vulgo kamirsacz vocatur. MLWChart. Basil. C I 296 domum ... spectantem ad -amcameram nostram (sc. capituli). MLWal. v. et p. 114,1. spectat ad statum Iudaeorum: MLWChart. select. Keutgen 147 p. 170,15 (a. 1258) Iudei libere spectant ad -amcameram archiepiscopi. de poenis solvendis: MLWLex fam. Worm. 9 ut de weregeldo ... quinque libre ad -amcameram reddantur. 2 de expensis: MLWEkkeh. IV. cas. 87 quasi -acamera sua dispersiones eius ferre non posset. MLWChart. select. Keutgen 125,4 ex -acamera episcopi monetario x m. dabuntur (126,72 de -acamera e. ministrabuntur ei carbones). MLWChart. Solod. 269 p. 155,31 cellerarius tota portione sua -ęcamerę ... privabitur. p. 155,34 pene consimili, scilicet amissioni sue -ecamere subiacebit. MLWChron. reg. cont. V MLWa. 1246 p. 289,28 dominus papa de -acamera sua misit decem milia marcarum. MLWChart. Raitenh. 164 quas (possessiones) ... pro quadam summa pecunie de nostra -acamera noscimur comparasse. MLWal. 3 de administratione: Wala brev. memor. (Corpus consuet. monast. I. 1963. p. 422,21) camararius primus provideat ... curtes ad cammaram deputatas. MLWTrad. Ratisb. 868 censum ... ei tantum, qui -amcameram administrat, ... perslvant. MLWTrad. Teg. 392^b testes ... Gundelbertus pistor, ... lricus pellifex, ... omnes de -acamera. MLWChart. select. Keutgen 131,3 qui pertinentes ad -amcameram archiepiscopi vestes tenentur consuere. MLWChron. Ebersh. 39 adeptus est apud Honorium papam summe -ecamere dignitatem. MLWGreg. IX. registr. 833 p. 736,14 -ęcamerę domini papę scriniarius. MLWHeinr. Wirz. cur. 224 istorum labor est cartas ... grossas -iscameris restituisse suis. MLWal. Steinmann