lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

burgo

ahd. bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
5 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
26
Verweise raus
15

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

burgo sw. m.

Bd. 1, Sp. 1535
burgo
sw. m., mhd. bürge, borge, nhd. bürge; as. burgio, mnd. börge, borge, mnl. borge; afries. borga, burga; ae. byrgea; vgl. an. borganarmađr. — Graff III, 177.
purkeon: nom. pl. Gl 1,262,33 (K). — purg-: nom. sg. -io Gl 2,97,34 (M, 10./11. Jh.). 144,27 (Frankf. 64, 9. Jh.). S 50,29 (Exh. B); -eo ebda. (Exh. A); nom. pl. -eun Gl 1,262,33 (Ra). — burgeon: dat. pl. Beitr. (Halle) 85,128,219.
pur-: nom. sg. -io Gl 1,536,16 (M, 5 Hss.). 2,7,13 (clm 6404, 10. Jh.). 257,32 (M, 5 Hss.). 372,8 (clm 18 375, 10. Jh.). 376,10 (Wien 114, 10. Jh.); nom. pl. -iun 1,537,6 (M, 3 Hss.). — burion: dat. sg. Gl 4,297,25 = Wa 55,32 (Ess. Ev., 9. Jh.).
purig-: nom. sg. -o Gl 1,536,17 (3 Hss.). 540,22 (Sg 1395 p. 450, 9. Jh.). 2,6,10 (Fulda Aa 2, 10. Jh.). 97,35 (clm 14 747, 10. Jh.). 105,46 (3 Hss., 9. — 11. Jh.). 138,7 (Sg 299, 9./10. Jh.). 139,44 (Schlettst., 12. Jh.); gen. sg. -in 1,577,54 (M, 5 Hss., 1 -v-); -un 55 (M, 2 Hss.); acc. sg. (pl.?) -un 537,6/7 (3 Hss., 2 lat. pl.); acc. sg. -en 7 (2 Hss., 1 lat. abl.). — p~rige: nom. pl. Gl 4,106,7 (Sal. a 1). — burig-: nom. sg. -o Gl 1,540,18 = Wa 78,1. 562,4 (Sg 9, 9. Jh.). 2,354,8 = Wa 83,5. 372,7. 3,274,61 (SH b). 4,62,25 (Sal. a 1); -e 127,1 (Sal. b). 142,62 (Sal. c, 13. Jh.); acc. sg. -un S 306,13 (Cap.); (oder gen. sg.?) -en Gl 1,562,4 (S. Paul. XXV d/ 82, 9./10. Jh.); -n 537,9 (clm 6217, 13./14. Jh.); acc. pl. -un S 306,5 (Cap.).
purg-: nom. sg. -o Gl 3,427,3 (Florenz 16,5, 13. Jh.; Rasur von i zwischen r und g). 4,23,1 (Jc; lat. acc.); -a 1,536,18; -e ebda. (clm 6217, 13./14. Jh.); gen. sg. -in 577,56; -en ebda. (clm 17 403, 13. Jh.); acc. sg. -en 537,8. — burg-: nom. sg. -o Gl 1,782,27 (Wolf. Wiss. 47, 9. Jh.). 2,365,3. 3,137,26 (SH A, Trier 31, 13. Jh.; lat. pl.). 237,53 (SH a 2). 263,43 (ebda., 2 Hss.). 300,50 (SH d, 13. Jh.). 317,53 (SH e). 335,29 (SH g). 395,53 (Hildeg., 13. Jh.). 4,62,25 (Sal. a 1, 13. Jh.). 210,26 (sem. Trev.). 329,2 (clm 6411 f. 43a, 9. Jh.); -e 3,237,53 (SH a 2, 2 Hss.). 328,40 (SH f, 14. Jh.). 413,4 (Hd.). 4,276,21 (Goslar, 14. Jh.); acc. sg. -un 22 (ebda.); nom. pl. -un 3,137,26. 184,64 (SH B). 185,3 (ebda.); -en 1,537,8 (clm 14 745, 14. Jh.). 540,20 (Oxf. Jun. 83, 13. Jh.). 3,137,25 (SH A, 4 Hss.). 185,3/4; dat. pl. -un 4,334,9; -en 2,610,23 (Paris 10 195, Echternach 11. Jh.). — brge: nom. sg. Gl 5,7,45 (Carlsr. Oen. 1, 13. Jh.; lat. acc.).
Verschrieben ist buorgo: nom. sg. Gl 2,377,58 (Köln CCII, 11. Jh.); buorgo: dass. 3,274,62 (SH b, clm 3215, 13./14. Jh.). 1) Bürge: a) allgemein: purkeon vades Gl 1,262,33. 3,137,25. 263,43. burge vas -dis 328,40. burgo clizio vades 395, 53. purgo vadem [vadem fideiussorem, CGL IV, 576,37] 4,23,1. purige vades 106,7. burgo vas -dis 210,26. purio [tolle vestimentum eius, qui] fideiussor [exstitit alieni, Prov. 20,16] 1,536,16 (2 Hss. burgil). 540,18 = Wa 78,1. 20 (Hs. fideiussores). 22. 4,276,21. puriun [noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui] vades [se offerunt pro debitis, Prov. 22,26] 1,537,6 (2 Hss. gisal). 4,276,22. 5,7,45 (beide Hss. vadem). burigen [gratiam] fideiussoris (Hs. fideiussorem) [ne obliviscaris, Eccli. 29,20] 1,562,4. 577,54. fideiussor uuenipurg purgio [zu: clericus fideiussionibus inserviens abiciatur, Can. apost. XX] 2,97,34. quia libenter fideivssor extiterit .i. purigo [zu: ebda.] 105,46 (1 Hs. hantnemunga). fideiussor purigo [zu: ebda.] 138,7. 139,44. burgeon [zu: ebda.] (Hs. fideiussoribus) Beitr. (Halle) 85,128,219. purgio [clericum] fideiussorem [esse non posse, Can. apost. XX Überschr.] Gl 2,144,27. burgun vades vel fideiussores 3,185,3. burgo fideiussor 237,53. 413,4. 427,3. 4,62, 25 (3 Hss. burgil). 142,62. burige fideiussor satisdator 127,1. burigo fideiussor cuius fidei aliquid commendatur 3,274,61. 300,50. 317,53. 335,29; — als grammatisches Beispielwort: purigo [in as terminata feminini sunt generis, ut haec dignitas ... exceptis,] hic [...] vas, vadis [Alc., Gr. p. 864 D] Gl 2,6,10. 7,13. burgo [masculini generis ...] vas [vadis, Phocae Ars 411,34] 365,3. burigo vas, fideiussor [zu: hic vas vadis, Prisc., Inst. II, 239,2] 372,7. 376,10. buorgo [hic] vas [vadis, ebda.] 377,58. burgo [sunt et aliae clausulae nominum a praesenti verborum tempore venientes ..., ut vado ... hic] vas [huius] vadis [Eut., Ars 455,3] 4,329,2; b) speziell: α) in Rechts- und Erbsachen: burigo [tunc iudex] fideiussores (Hs. fideiussor) [ei (dem vor Gericht Geladenen) exigat, ut se ante regem repraesentit, Lex. Rib. XXXII, 4] Gl 2,354,8 = Wa 83,5. buorgun [ille (agricola), datis] vadibus [qui rure extractus in urbem est, solos felicis viventis clamat in urbe, Hor., Serm. I, 1, 11] 4,334,9. inde burigun theru geuueri geue, himo, ther thia sala infahit, geuueri gedue et fideiussores vestiturae donet, ei, qui illam traditionem accipit, vestituram faciat S 306,5. burigun gedue theru selueru geuueri fideiussionem faciat eiusdem vestiturae 13; β) für Gefangene: purio [fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio] fideiussor [remansit, Greg., Dial. 3,37 p. 364] Gl 2,257,32. burgen [Bomilcarem, qui Romae ... fuerat, et inde] vadibus [datis de Massivae nece iudicium fugerat ... multis pollicitationibus aggreditur, Sall., Iug. 302,6] 610,23; γ) in Glaubensdingen: burgo [in tantum melioris testamenti] sponsor [factus est Iesus, Hebr. 7,22] Gl 1,782,27. uue mac der furi andran dera calaupa purgeo sin (ado furi andran caheizan), der deo calaupa noh imo niuueiz? quomodo pro alio fidei sponsor existat, qui hanc fidem nescit? S 50,29. 2) Gläubiger, Geldgeber: burion [duo debitores erant cuidam] foeneratori [Luc. 7,41] Gl 4,297,25 = Wa 55,32. 3) Fehlübersetzung für das lat. Lemma burgarii ‘villici’ ist burgun Gl 3,184,64; vgl. Diefb. Gl. 84 c und Duc. s. v. burgarius.
Komp. heim-, muntburgo; Abl. burgôn2.
Vgl. burgil st. m.
5968 Zeichen · 367 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    burgosw. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    burgo sw. m. , mhd. bürge, borge, nhd. bürge; as. burgio, mnd. börge, borge, mnl. borge; afries. borga, burga; ae. byrge…

  2. Latein
    burgo

    Mittellateinisches Wb.

    burgo v. burgus .

Verweisungsnetz

38 Knoten, 37 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Wurzel 2 Kompositum 31 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit burgo

16 Bildungen · 12 Erstglied · 4 Zweitglied · 0 Ableitungen

burgo‑ als Erstglied (12 von 12)

Burgörner

Meyers

burgo·er·ner

Burgörner , Dorf im preuß. Regbez. Merseburg, Gebirgskreis Mansfeld, an der Wipper, hat 2 evangelische und eine kath. Kirche, Kupferschiefer…

burgois

MWB

burgois stM. ‘Bürger’ ze rehte man wol bieten sol / von der stat den burgoys, / der enpfahen wart so kurtoys TürlArabel *R 234,9 MWB 1 1147,…

burgôn1

AWB

burgôn 1 sw. v. ; nhd. burgen. — Graff III, 184. burgoton: 3. pl. prt. NpNpw 106,36. eine Siedlung, Stadt gründen: dar bi dien uuazzeren sta…

burgôn2

AWB

burgôn 2 sw. v. , mhd. nhd. bürgen; mnd. borgen, börgen; mnl. borgen; afries. borgia, burgia; vgl. ae. aborgian; an. ábyrgja. purgon: 1. sg.…

Burgonde

MWB

Burgonde swM. st. Pl. die Burgonde NibB 2244,4 (Nom.), in der Burgonde lant ebd. 531,4. Nur im Nibelungenlied. 1 ‘Burgunde’ (nicht im heutig…

Burgondenlant

MWB

burgonde·n·lant

Burgondenlant stN. ‘Land der Burgunden’ ez sint [...] an dem end in Burgundenland pei dem geperg etleich frawen, die sô grôz kröpf habent, d…

Burgonder

KöblerMhd

burg·onder

Burgonder , M. nhd. Burgunde, Burgunder Q.: Bit, Rol (um 1170), StrKarl E.: ahd. Burgunde*, ahd., M. (a)=PN: nhd. Burgunde, Burgunder; vgl. …

burgondisch

KöblerMnd

burgo·n·disch

burgondisch , Adj. nhd. „burgundisch“, eine burgundisch-luxemburgische Münze betreffend E.: s. borbōne L.: MndHwb 1, 317 (borbōnen)

Burgonyen

KöblerMnd

Burgonyen , Sb. Vw.: s. Borgondien

Burgonyer

MNWB

Burgonyer , Burgunger , Burgundier Geld (Soest 1424 „ ein alt B. = 7 ₰, eyn nye B. = 5​1⁄2 ₰” ).

Burgos, Francisco Javier de

Meyers

Burgos, Francisco Javier de , span. Staatsmann und Schriftsteller, geb. 22. Okt. 1778 in Motril (Provinz Granada), gest. 1845, ward unter Jo…

Burgoyne

Meyers

Burgoyne (spr. börgeun), 1) John , engl. General, geb. 1722, gest. 3. Juni 1792, trat 1740 in die Armee, kämpfte im Siebenjährigen Kriege, w…

burgo als Zweitglied (4 von 4)

foraburgo

AWB

fora·burgo

foraburgo sw. m. — Graff III,183. fore-burgo: nom. sg. Nc 735,27 [68,18]. einer, der außerhalb, vor der Stadt seinen Sitz hat, bezogen auf M…

heimburgo

AWB

heim·burgo

heimburgo sw. m. , mhd. nhd. heimbürge. — Graff III,177. heim-burg-: nom. sg. -o Gl 2,680,61. 3,262,20 ( SH a 2 ). Hbr. I,287,249 ( SH A ); …

inburgo

AWB

inburgo sw. m. — Graff III,183. in-burgo: nom. sg. Nc 735,27 [68,18]. einer, der innerhalb der Stadt seinen Sitz hat, von Mars als Kriegsgot…

muntburgo

KöblerAhd

munt·burgo

muntburgo , sw. M. (n) nhd. „Muntbürge“, Schutzbürge, Beschützer, Schutzherr, Vormund ne. warrantor, guardian ÜG.: lat. patronus Gl Q.: Gl (…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „burgo". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/burgo/awb?formid=B03483
MLA
Cotta, Marcel. „burgo". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/burgo/awb?formid=B03483. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „burgo". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/burgo/awb?formid=B03483.
BibTeX
@misc{lautwandel_burgo_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„burgo"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/burgo/awb?formid=B03483},
  urldate      = {2026-05-10},
}