Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
burgo sw. m.
sw. m., mhd. bürge, borge, nhd. bürge; as. burgio, mnd. börge, borge, mnl. borge; afries. borga, burga; ae. byrgea; vgl. an. borganarmađr. — Graff III, 177.
purkeon: nom. pl. Gl 1,262,33 (K). — purg-: nom. sg. -io Gl 2,97,34 (M, 10./11. Jh.). 144,27 (Frankf. 64, 9. Jh.). S 50,29 (Exh. B); -eo ebda. (Exh. A); nom. pl. -eun Gl 1,262,33 (Ra). — burgeon: dat. pl. Beitr. (Halle) 85,128,219.
pur-: nom. sg. -io Gl 1,536,16 (M, 5 Hss.). 2,7,13 (clm 6404, 10. Jh.). 257,32 (M, 5 Hss.). 372,8 (clm 18 375, 10. Jh.). 376,10 (Wien 114, 10. Jh.); nom. pl. -iun 1,537,6 (M, 3 Hss.). — burion: dat. sg. Gl 4,297,25 = Wa 55,32 (Ess. Ev., 9. Jh.).
purig-: nom. sg. -o Gl 1,536,17 (3 Hss.). 540,22 (Sg 1395 p. 450, 9. Jh.). 2,6,10 (Fulda Aa 2, 10. Jh.). 97,35 (clm 14 747, 10. Jh.). 105,46 (3 Hss., 9. — 11. Jh.). 138,7 (Sg 299, 9./10. Jh.). 139,44 (Schlettst., 12. Jh.); gen. sg. -in 1,577,54 (M, 5 Hss., 1 -v-); -un 55 (M, 2 Hss.); acc. sg. (pl.?) -un 537,6/7 (3 Hss., 2 lat. pl.); acc. sg. -en 7 (2 Hss., 1 lat. abl.). — p~rige: nom. pl. Gl 4,106,7 (Sal. a 1). — burig-: nom. sg. -o Gl 1,540,18 = Wa 78,1. 562,4 (Sg 9, 9. Jh.). 2,354,8 = Wa 83,5. 372,7. 3,274,61 (SH b). 4,62,25 (Sal. a 1); -e 127,1 (Sal. b). 142,62 (Sal. c, 13. Jh.); acc. sg. -un S 306,13 (Cap.); (oder gen. sg.?) -en Gl 1,562,4 (S. Paul. XXV d/ 82, 9./10. Jh.); -n 537,9 (clm 6217, 13./14. Jh.); acc. pl. -un S 306,5 (Cap.).
purg-: nom. sg. -o Gl 3,427,3 (Florenz 16,5, 13. Jh.; Rasur von i zwischen r und g). 4,23,1 (Jc; lat. acc.); -a 1,536,18; -e ebda. (clm 6217, 13./14. Jh.); gen. sg. -in 577,56; -en ebda. (clm 17 403, 13. Jh.); acc. sg. -en 537,8. — burg-: nom. sg. -o Gl 1,782,27 (Wolf. Wiss. 47, 9. Jh.). 2,365,3. 3,137,26 (SH A, Trier 31, 13. Jh.; lat. pl.). 237,53 (SH a 2). 263,43 (ebda., 2 Hss.). 300,50 (SH d, 13. Jh.). 317,53 (SH e). 335,29 (SH g). 395,53 (Hildeg., 13. Jh.). 4,62,25 (Sal. a 1, 13. Jh.). 210,26 (sem. Trev.). 329,2 (clm 6411 f. 43a, 9. Jh.); -e 3,237,53 (SH a 2, 2 Hss.). 328,40 (SH f, 14. Jh.). 413,4 (Hd.). 4,276,21 (Goslar, 14. Jh.); acc. sg. -un 22 (ebda.); nom. pl. -un 3,137,26. 184,64 (SH B). 185,3 (ebda.); -en 1,537,8 (clm 14 745, 14. Jh.). 540,20 (Oxf. Jun. 83, 13. Jh.). 3,137,25 (SH A, 4 Hss.). 185,3/4; dat. pl. -un 4,334,9; -en 2,610,23 (Paris 10 195, Echternach 11. Jh.). — brge: nom. sg. Gl 5,7,45 (Carlsr. Oen. 1, 13. Jh.; lat. acc.).
Verschrieben ist buorgo: nom. sg. Gl 2,377,58 (Köln CCII, 11. Jh.); buorgo: dass. 3,274,62 (SH b, clm 3215, 13./14. Jh.). 1) Bürge: a) allgemein: purkeon vades Gl 1,262,33. 3,137,25. 263,43. burge vas -dis 328,40. burgo clizio vades 395, 53. purgo vadem [vadem fideiussorem, CGL IV, 576,37] 4,23,1. purige vades 106,7. burgo vas -dis 210,26. purio [tolle vestimentum eius, qui] fideiussor [exstitit alieni, Prov. 20,16] 1,536,16 (2 Hss. burgil). 540,18 = Wa 78,1. 20 (Hs. fideiussores). 22. 4,276,21. puriun [noli esse cum his, qui defigunt manus suas, et qui] vades [se offerunt pro debitis, Prov. 22,26] 1,537,6 (2 Hss. gisal). 4,276,22. 5,7,45 (beide Hss. vadem). burigen [gratiam] fideiussoris (Hs. fideiussorem) [ne obliviscaris, Eccli. 29,20] 1,562,4. 577,54. fideiussor uuenipurg purgio [zu: clericus fideiussionibus inserviens abiciatur, Can. apost. XX] 2,97,34. quia libenter fideivssor extiterit .i. purigo [zu: ebda.] 105,46 (1 Hs. hantnemunga). fideiussor purigo [zu: ebda.] 138,7. 139,44. burgeon [zu: ebda.] (Hs. fideiussoribus) Beitr. (Halle) 85,128,219. purgio [clericum] fideiussorem [esse non posse, Can. apost. XX Überschr.] Gl 2,144,27. burgun vades vel fideiussores 3,185,3. burgo fideiussor 237,53. 413,4. 427,3. 4,62, 25 (3 Hss. burgil). 142,62. burige fideiussor satisdator 127,1. burigo fideiussor cuius fidei aliquid commendatur 3,274,61. 300,50. 317,53. 335,29; — als grammatisches Beispielwort: purigo [in as terminata feminini sunt generis, ut haec dignitas ... exceptis,] hic [...] vas, vadis [Alc., Gr. p. 864 D] Gl 2,6,10. 7,13. burgo [masculini generis ...] vas [vadis, Phocae Ars 411,34] 365,3. burigo vas, fideiussor [zu: hic vas vadis, Prisc., Inst. II, 239,2] 372,7. 376,10. buorgo [hic] vas [vadis, ebda.] 377,58. burgo [sunt et aliae clausulae nominum a praesenti verborum tempore venientes ..., ut vado ... hic] vas [huius] vadis [Eut., Ars 455,3] 4,329,2; b) speziell: α) in Rechts- und Erbsachen: burigo [tunc iudex] fideiussores (Hs. fideiussor) [ei (dem vor Gericht Geladenen) exigat, ut se ante regem repraesentit, Lex. Rib. XXXII, 4] Gl 2,354,8 = Wa 83,5. buorgun [ille (agricola), datis] vadibus [qui rure extractus in urbem est, solos felicis viventis clamat in urbe, Hor., Serm. I, 1, 11] 4,334,9. inde burigun theru geuueri geue, himo, ther thia sala infahit, geuueri gedue et fideiussores vestiturae donet, ei, qui illam traditionem accipit, vestituram faciat S 306,5. burigun gedue theru selueru geuueri fideiussionem faciat eiusdem vestiturae 13; β) für Gefangene: purio [fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio] fideiussor [remansit, Greg., Dial. 3,37 p. 364] Gl 2,257,32. burgen [Bomilcarem, qui Romae ... fuerat, et inde] vadibus [datis de Massivae nece iudicium fugerat ... multis pollicitationibus aggreditur, Sall., Iug. 302,6] 610,23; γ) in Glaubensdingen: burgo [in tantum melioris testamenti] sponsor [factus est Iesus, Hebr. 7,22] Gl 1,782,27. uue mac der furi andran dera calaupa purgeo sin (ado furi andran caheizan), der deo calaupa noh imo niuueiz? quomodo pro alio fidei sponsor existat, qui hanc fidem nescit? S 50,29. 2) Gläubiger, Geldgeber: burion [duo debitores erant cuidam] foeneratori [Luc. 7,41] Gl 4,297,25 = Wa 55,32. 3) Fehlübersetzung für das lat. Lemma burgarii ‘villici’ ist burgun Gl 3,184,64; vgl. Diefb. Gl. 84 c und Duc. s. v. burgarius.
Komp. heim-, muntburgo; Abl. burgôn2.
Vgl. burgil st. m.