lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

anima

Lex. bis spez. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

anima f.

Bd. 1, Sp. 654
anima, -ae f. MLWscript.: ha-: MLWForm. extrav. II 35. anni-: MLWTrad. Welt. 62. MLWmetr. ān-: p. 657,54. etym.: MLWErmenr. ad Grim. 3 p. 538,22 -a ... ex eo, quod ad vivendum animet corpus, vocatur. MLWEmo chron. p. 519,6 hec, quoniam immortalis est, -a recte dicitur quasi amena. I spiritusAtem: MLWTract. de caus. mul. 91 ad moliere, cui -eanime defeccio ... est. MLWBerth. Zwif. chron. 22 p. 212,9 Adilbero ... vix -amanimam prae dentibus habens. II principium vitae et motus, ψυχήLebenskraft, Bewegungsprinzip, Seele: A de doctrina: 1 philos. et natur. (cf. A. Schneider, Psychologie Alberts d. Gr. I. 1903. II. 1906): a strictius de animantium incorporali vitae principio (fere de hominibus; expresse de animalibus: p. 656,43.48; de plantis: p. 655,14.656,48): α def.: MLWAlbert. [] M. summ. creat. II 1,1,2 p. 8b,4 impii errantes putabant -amanimam esse ventum respirationis et calorem naturalem. 1,4 p. 31,16 -aanima (Arist. p. 412a,27 ψυχή) est primus actus corporis physici potentia vitam habentis (cf. MLWsumm. theol. II 12,69,2,2 p. 15b, 16sqq. definitio Aristotelis inducta dicit, quid est -aanima secundum quod -aanima est forma et substantia animati corporis ..., et non est data de -aanima secundum quod est in seipsa). 1,4,5 p. 53a,17 -aanima est perfectio prima corporis naturalis instrumentalis habentis opera vitae (ex Avic. lib. MLWnatur. 6,1,1 f. 2 bv). 1,4,6 p. 54b,25 quare -aanima dicitur ab Aristotele (p. 412b,16) substantia secundum rationem sive ratio corporis physici habentis principium motus et status. MLWmot. proc. 2,11 p. 72,79 -amanimam dupliciter considerari, ut actum videlicet sive formam materiae et ut motorem. MLWveget. 1,62 erit -aanima plantae entelechia et perfectio corporis plantae talia opera vitae in ipsa principians et terminans. MLWmetaph. 7,3,4 p. 456b,42sqq. considerata ... -aanima hominis secundum quod ipsa est cum corpore constituens hominem sic est forma, considerata autem secundum quod ipsa est principium vitae ... est ipsa -aanima quidditas MLWeqs. MLWsumm. theol. II 12,69,1 p. 7b,26 -aanima est substantia incorporea regendo corpori accomodata. 12,69,2,2 p. 16a,25 dicit Isaac ..., quod -aanima rationalis substantia est in umbra intelligentiae creata. 12,69, 2,3 p. 18a,24 -aanima est principium et causa ... vitae, physici scilicet corporis organici (ex Arist. p. 415b,8). MLWibid. MLWal., cf. A. Schneider, op. cit. II. p. 365sqq. β de gradibus vel partibus -ae: MLWAlbert. M. incarn. 18 p. 189,34 in sanguine est virtus -aeanimae vegetabilis, scilicet virtus nutriendi et generandi (MLWnat. anim. 1,3 p. 8,95. cf. MLWanim. 1,2,15 p. 184a,45 cibativa -aanima prius inest quam sensitiva). 37 p. 208,70 constat, quod sensibilis et rationalis -aanima quantum ad distinctiones potentiarum diversificantur secundum naturam (MLWnat. anim. 1,4 p. 11,49 MLWs. -aanima imprimit in vegetabilem MLWeqs.). MLWresurr. 3 p. 239,25 erit -aanima intellectualis causa vitae perpetuae secundum suae substantiae proprietatem (MLWmetaph. 11,2,12 p. 631a,44 Democritus ... dicebat, quod omnia habent -asanimas intellectuales, sed sunt in quibusdam materiis oppressae). MLWnat. anim. 2,12 p. 37,40 -aanima rationalis fundamenta habet vegetativum et sensitivum MLWeqs. (MLWsumm. theol. II 2,9 p. 139a,20 cum vero dicitur -aanima r., sumitur pro ratione inquisitiva MLWeqs. v. et MLWl. 30.56). MLWmot. proc. 2,2 p. 59,31 -aanima cognitiva ... potius arbitrium proprium sequitur quam naturam rei. MLWpol. 7,14c p. 734b,23 ‘-aeanimae (p. 1334b,18 ψυχῆς) videmus duas partes’ ... irrationabile et rationem habens. MLWal. v. et p. 663,65. adde: MLWAlbert. M. epist. Dion. 9R p. 999a,4 utriusque partis -aeanimae, scilicet divisibilis et indivisibilis. γ de potentiis vel viribus -ae (cf. MLWAlbert. M. eth. 1,9,3 p. 142a,23 -aanima una est substantia, ex qua diversae fluunt potentiae. v. et p. 656,30): Honor. August. scal. I 5 (MLWPL 172, 1232B) -amanimam plures vires habere non ignoras, ex quibus ea, quae corpus vivificat, ... proprie -aanima cognominatur (MLWopp. spiritus, mens). MLWHildeg. div. op. 1,4,17 p. 816B in -aanima tres vires sunt, id est expiratio, scientia et sensus. MLWcaus. 1 p. 23,26 -aanima rationem, intellectum, scientiam et sensibilitatem in se continet. MLWAlbert. M. resurr. 3 p. 239,3 potentia movendi in -aanima est perpetua. 80 p. 287,73 alae ... -aeanimae sunt intellectus et affectus, pennae ... virtutes intellectuales et affectivae. MLWsumm. creat. II 1,17,3 p. 159b,16 -aanima rationalis, hoc est -aanima hominis cum omnibus potentiis suis vegetabilibus et sensibilibus et rationabilibus. MLWanim. 2,1,10 p. 208a,22 potentias ... vocamus -aeanimae partes ..., quae sunt vegetativum, sensitivum, motivum ... et intellectivum. MLWveget. 1,60 principium ..., quod plantis inest, per se ipsum movet corpus nutriendo et augendo et generando; oportet igitur illud principium esse -amanimam. MLWmot. proc. 2,1 p. 57,19 -aeanimae vires sive potentiae ... sunt intelligentia et phantasia et prohaeresis et voluntas et desiderium. 2,2 p. 59,21 -aanima ... libertatem habet ... eligendi. MLWeth. 1,7,17 p. 133a, 34 -aanima ... rationalis ... duas operationes habet, scilicet ad intellectuale lumen primae causae et ad corpus, ad quod comparatur per potentias vegetabilis et sensibilis. MLWsumm. theol. I 6,29,1,1 p. 292b,19 -aanima nobilis habet tres operationes, scilicet divinam, intellectualem et animalem. 9,41,2,3 p. 438a,45 mens, intelligentia et voluntas in -aanima non sunt personae, sed potentiae. MLWal. v. et MLWl. 27.30. δ de natura et proprietatibus -ae: [] MLWHildeg. fragm. 363 -aanima ignea est et cerebrum ingenio et sensualitate calefacit. MLWepist. I 47 p. 221C symphonialis est -aanima (cf. MLWAlbert. M. pol. 8,4o p. 787a,7 qualiter congruit -aeanimae musica). MLWphys. 6 praef. cum -aanima in corpore hominis aerea est MLWeqs. MLWOtto Frising. gest. 1,55 p. 79,24 -aanima, quae substantia est et rationalis naturae. MLWAlbert. M. bon. 78 p. 50,53 -aanima est instrumentum intelligentiae quantum ad conceptiones et non quantum ad operationes. MLWepist. Dion. 9R p. 999b,41 motus ... circularis -aeanimae est, secundum quod retrahit se in seipsam. MLWeth. 2,2,1 p. 169a,7 quae in -aanima fiunt, tria sunt, passiones, potentiae, habitus. MLWsumm. theol. I 3,13,3 p. 60a,6 -aanima ... humana nullius rei accipit scientiam nisi illius, cuius principia prima habet apud seipsam. MLWal. ε de ratione, quae intercedit inter -am et corpus: MLWErmenr. ad Grim. 3 p. 538,15 -aanima ... hominis cum ratione sua et cum sensibus suis substantialiter movet substantiam corporis. 23 p. 560,6 in eo, ... quod agit in homine, -aanima proprie nuncupatur, in eo, quod spiret in corpore, spiritus ... vocatur. MLWAlfan. premn. phys. 3,4 necesse est ... uniri -amanimam (MLWPG 40,592B ψυχήν) et corpus et commutari et corrumpi utraque ut elementa. MLWHildeg. scivias 1,4 p. 425C -aanima corpus vivificat ..., corpus autem -amanimam sibi attrahit. MLWAlbert. M. summ. creat. II 1,2,3 p. 16a,39 -aanima secundum quod est primus actus, conducit corpus ad esse, et secundum quod est actus secundus et motor corporis, conducit ipsum ad operationes. MLWcael. hier. 11,1 p. 308a,23 si ... non haberent individuationem nisi ex corpore, ex omnibus -abusanimabus non remaneret nisi una destructis corporibus. 13,9 p. 372a,5 -aanima non est in corpore sicut locatum in loco, ... sed sicut forma in materia. MLWeth. 1,9,3 p. 142b,6 -aanima ... secundum ... quod actus corporis est, diversimode immergitur in corpus et sic diversarum efficitur potentiarum. MLWmetaph. 8,2,5 p. 514b,29 -aanima coniungitur cum corpore mediante vita MLWeqs. summ. MLWtheol. II 13,77,2 p. 74b,25 media ... sunt duo, sensualitas ex parte corporis et phantasticus spiritus ex parte -aeanimae. MLWal. adde: MLWHildeg. caus. 2 p. 133,11 cum humores in eo veloces non sunt, sed tepidi, -aanima hoc sentiens ex natura sua totum corpus per sternutationem concutit. ζ de origine -ae: MLWErmenr. ad Grim. 23 p. 560,14 origo -ęanimę est flatus vitę ex spiritu Dei (cf. MLWHildeg. caus. 2 p. 108,24 spiraculum vitae, quod -aanima est). MLWGunzo epist. 9 p. 37,22 non putabam ... transitum -arumanimarum ... in diversa corpora fieri. MLWThietm. chron. 1,14 p. 20,18 tres ... sunt -aeanimae, non equaliter incipientes nec simul finientes; prima angelorum ..., iia hominum, ... tercia species est -aeanimae pecudum ac volatilium MLWeqs. MLWAlfan. premn. phys. 2,86 videtur ... Apolinario -asanimas ab -abusanimabus gigni. MLWAlbert. M. summ. creat. II 1,17,3 p. 159b,16 -aanima rationalis ... non est in semine sicut in effectivo neque per substantiam MLWeqs. MLWsent. II 18,8 p. 324b,15 nulla -aanima est ex traduce, nec plantae nec bruti neque hominis. MLWmot. proc. 2,13 p. 74,14 -aanima ... producitur a causa prima sub lumine intellectus caelestium substantiarum ex semine habente in se virtutem -aeanimae et corporis generantis MLWeqs. MLWIer. 1,5 p. 633,51 fuerunt ... haeretici, ... qui ... -asanimas ab aeterno esse dixerunt vel ab initio mundi simul esse creatas. MLWal. b latius de motus rerum principio (cf. MLWAlbert. M. cael. 2,1,5 p. 133a,31 caelum habet -amanimam, quae est in eo principium sui localis motus): MLWBovo Corb. Boeth. 13 philosophi unam totius mundi magnam videlicet -amanimam ducentes multa de eius divina ... natura ... dixerunt (MLWOtto Frising. gest. 1,51 quod spiritus sanctus sit -aanima m. MLWAlbert. M. caus. element. 1,2,9 p. 619a,22 intelligentiam, quae movet orbem lunae, a Platone dictam fuisse -amanimam m.). MLWAlbert. M. anim. 1,2,3 p. 143b,9 Melissus opinatus est -amanimam per motivum esse diffiniendam, quia dixit magnetem habere -amanimam (p. 405a,19 ψυχήν), per quam ferrum trahit. MLWcaus. univ. 2,1,2 p. 436b,18 -aanima ... nobilis ... non est -aanima animalium vel hominum, sed orbium. MLWmetaph. 11,2,10 p. 626a,9 dixerunt Peripatetici -asanimas has intellectu et imaginatione et desiderio ... distingui. 11,2,12 p. 631b,22 cum dicunt sic -amanimam inesse coelesti circulo, non dicunt eiusdem rationis esse -amanimam cum illa, quae est animalium inferiorum (p. 632a,39sq. aequivoce dicitur -aanima de superiori et inferiori -aanima). 11,3,1 p. 676b,16 quia ... animatum est ante inanimatum, dicunt quidam principium coeli esse -amanimam MLWeqs. MLWal. 2 theol.: MLWAgob. [] epist. 13,14 p. 217,38 ecclesiastici ... doctores ... docuerunt -amanimam non esse partem divinae substantiae vel naturae MLWeqs. MLWErmenr. ad Grim. 31 p. 571,24 neque augetur neque minuitur Deus, quod -aanima hominis patitur. MLWGodesc. Saxo theol. 23 p. 337, 22 in colorem carneum ... non revertitur istud corpus et sanguis Domini, quia ... in eo non est -aanima Christi. MLWgramm. 1 p. 426,11 quattuor ... sunt mortes -aeanimae, in corde, in opere, in consuetudine, in laudatione. MLWHildeg. Disib. prol. 6 corpus ... peccatum appetit, -aanima vero hoc ... prohibet, et tamen unum instrumentum Dei sunt. MLWAlbert. M. sacram. 244 p. 159,83 in sacramento primum movens est coniunctio -aeanimae cum Deo tamquam sponsae spiritalis cum sponso spiritali. MLWresurr. 42 p. 261,57 gloria -arumanimarum erit Deus perfecte implens eas plenitudine suae bonitatis. MLWsent. II 18,8 p. 324b,32 -aanima contrahit originale a carne. MLWsumm. theol. II 2,9 p. 139b,16 -aanima rationalis et angelus eiusdem finis sunt. MLWal. v. et p. 656,52. B de usu: 1 de humanae naturae spirituali et immortali parte: a strictius: MLWLex Ribv. 61,1 servum suum pro -aeanimae suae remedium ... liberare (MLWTrad. Frising. 3 ego Tassilo dux pro r. -ęanimę Oatilonis ... locum trado. MLWDipl. Karoli III. 21 p. 35,39 pro remedio -aeanimae nostrae vel genitoris nostri. saepe). MLWBeda hist. eccl. 3,19 p. 167,33 reliquit monasterii et -arumanimarum curam fratri (MLWRuotg. Brun. 23. MLWStatut. ord. Teut. p. 63,24. MLWal.). MLWTrad. Patav. 2 dedit pro -aanima sua ... servum et ancillam (cf. MLWThangm. Bernw. 51 p. 780,30 tradidi ... pro -abusanimabus ... seniorum meorum imperatorum omniumque successorum. MLWal.). MLWLex Baiuv. 1,1 pro redemptione -aeanimae suae. 8,21 diuturnam, postquam incarnationem suscepit -aanima, quamvis ad nativitatis lucem minime pervenisset, patitur poenam. MLWTrad. Frising. 2 cogitante vel tractante de -aanima mea seu de vita futura. MLWArbeo Emm. 13 propriam -amanimam martyrio Deo propinare. MLWCapit. reg. Franc. 117,6 commendationem -aeanimae (MLWThietm. chron. 7,32 p. 438, 6. MLWal.). MLWForm. Augiens. B 15 reliqua ... pro salute -aeanimae tuae donasti. MLWWalahfr. Mamm. 13,11 victuras sine fine -asanimas quia perdere nullis suppliciis possunt. MLWcarm. 70,4 parte ex -aeanimae cognitor est Dominus. MLWCand. Fuld. Eigil. II 24,9 undantem ... -amanimam superas proflabat ad auras. MLWRimb. Anscar. 23 p. 49,18 pro lucrandis -abusanimabus gentilium. MLWPoeta Saxo 5,97 exemplis -asanimas et dogmate sacro multas caelesti reddiderant patriae. MLWWaltharius867 caeligenas -asanimas Erebi fornace retrudunt. MLWDipl. Otton. I. 110 p. 193,24 reges ob edificacionem suarum -arumanimarum quasdam res ... concesserunt sancto Petro. 147 habeatque liberam potestatem donandi ..., hereditandi, pro -aanima iudicandi (MLWDipl. Heinr. III. 47. MLWChart. Tirol. 1034 pro -aanima et corpore iudicare. MLWal.). MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,166 Christi dignatio finxit terrigenam hac triplicis -ęanimę ratione politum (cf. MLWAdalbold. Boeth. 234). MLWGerh. August. Udalr. I 25 p. 410,7 orationis suffragia pro -aanima imperatoris poscentem. MLWBruno Querf. Adalb. A 21MLWin. fratrum -asanimas gladius pertransivit (cf. Vulg. Luc. 2,35). MLWThietm. chron. 3,19 corpus -amqueanimamque caelesti sacramento muniunt. 6,84 p. 376,7 transiit felix -aanima eius ... ad sponsi caelestis thalamum. 7,43 nisi resipiscant satisfacientes, perdiderunt -amanimam. MLWSigeb. Gembl. Theod. praef. p. 464, 11 adsis una trias -aeanimae, trina monas. MLWBerth. (?) annal. praef. p. 268,25 peccatricem -amanimam meam. MLWa. 1077 p. 304,29 exequialibus officiis, missarum sollemniis, elemosinis, vigiliis ... pro -aanima illius celebratis. MLWWibert. Gembl. Hildeg. 4 p. 412,37 dicitur ... quodam lumine ... -amanimam suam irradiari. MLWStatut. ord. Teut. p. 53,24 victus uni fratrum debitus pro -aanima defuncti vii diebus pauperibus erogetur. persaepe. dies -arumanimarum MLWi. q. commemoratio omnium defunctorumAllerseelen (cf. A. Thierbach, Benennung der Kirchenfeste in den rom. Sprachen. 1951. p. 121): Notae Gembl. (MLWMGScript. XIV p. 594, 4) in die -arumanimarum de parte ... decime ... x solidos dare. MLWChart. Raitenh. 243 in cena Domini et in die omnium -arumanimarum. de -abus corpore imaginario per se exsistentibus: MLWBeda hist. eccl. 5,12 p. 306,13 quinque -asanimas hominum merentes heiulantesque. MLWUdalsc. Conr. 8 in avium specie -asanimas nondum plene purgatas ... cruciari. Theod. Tuit. chron. (MLWMGScript. XIV p. 573,2) Theoderici -amanimam ... a Iohanne papa ... in olla Vulcani vidit iactari. MLWElis. Schon. vis. 2,7 -eanime sumus. MLWBernh. Geist. palp. 1,102 -asanimas superosque timentes. MLWal. b latius: [] α c. sensu conscientiae (fere de iuramento; cf. Waitz, Verf.- Gesch. VI. p. 479; H. Mitteis, Deutsches Privatrecht. 21953. p. 26): MLWWiduk. gest. 3,2 p. 104,18 Hugo missa legatione iurat per patris sui -amanimam. Const. I 238,7 super -amanimam eius, scilicet archiepiscopi, iuraverunt. 259,2 imperator faciet iurari in -aanima sua ... et consules Cremone ... in -abusanimabus populi ex mandato ipsius populi. MLWChart. Tirol. 557 p. 39,7 Drueholarus ... iuravit ad sancta Dei evangelia in -amanimam communitatis Tridenti ... dantis ei parabolam MLWeqs. 994 p. 49,42 iuravit ... tam supra eorum quam supra suam -amanimam. MLWTrad. Brixin. 562 super -amanimam suam dixit. al. periculumVerantwortung: MLWChart. Salem. 190 (a. 1237) portioni, que vos contingit, unum de conversis nostris in -amanimam suam preficiemus. MLWStatut. ord. Teut. p. 95,3 praeceptor nominabit in -amanimam suam, quemcunque iudicaverit magisterio digniorem. MLWChart. scrin. Col. B 796 illuminationem procurabit ... magister eorum et hoc super -amanimam suam, quanto melius poterit MLWeqs. β c. sensu intimae (et pretiosissimae) partis: MLWGesta Camer. cont. I A 12 episcopus usque ad -amanimam conturbatur. in imag.: MLWLeg. Wisig. 1,2,2 lex est ... magistra vite, -aanima totius corporis popularis. MLWEpist. Ratisb. 30 p. 363,29 extincta nanque memoria, quę est animi -aanima, patet sepulchrum eius. in allocutione blanda (cf. MLWOtto Frising. gest. 1,25 p. 42,20 principem, qui est cor nostrum et -aanima nostra): MLWHrotsv. Abr. 2,1 o adoptiva filia, o 〈meae〉 pars -aeanimae (cf. Hor. carm. 2,17,5). MLWThangm. Bernw. 23 vos, -aanima mi, quem vita cariorem habeo. c meton.: α homoMensch (cf. Vulg. gen. 46,26. MLWal.): MLWDipl. Karlom. (II.) 24 p. 321,26 quod modo habet aut in antea ... per fideles -asanimas adeptura est abbatia (MLWsim. MLWDipl. Otton. III. 363). MLWWiduk. gest. 3,26 absque -abusanimabus exercitus a nulla re abstinebat. MLWWalth. Spir. Christoph. I 9 erant ... promiscui sexus centum et quindecim -ęanimę. MLWOtto Frising. gest. 2,26 p. 131,33 -abusanimabus solum ex miseratione ... principis saluti et libertati datis. MLWHelm. chron. 109 p. 215,15 quod ... de captivitate Danorum septingentae numeratae sint -aeanimae, omnes venales. MLWChron. Albr. MLWa. 1204 p. 883,20. al. animans(lebendes) Wesen (cf. Vulg. gen. 1,21. MLWal.): MLWCaes. Heist. mirac. I 10,41 p. 246,22 ut ... omnem in eo (monasterio) -amanimam viventem, ab homine usque ad pecus, extingueret. β vitaLeben: MLWLeg. Wisig. 3,4,13 p. 153,23 (cod. V 4.8) salva tantum nefarii adulteri -aanima. 6,5,12 sepe presumtione crudelium dominorum extra discussionem publicam servorum -eanime perimuntur. MLWWalahfr. Mamm. 6,13 pro Christo ponere malens quam servare -amanimam. MLWWaltharius 1020 cor pulsans -amanimam liquit mox atque calorem. Const. I 60 quod aut tu morereris aut michi -amanimam regnumque tolleres (antea: vitae regnique ... hostis; sed cf. notam MLWed. p. 1091). MLWConr. Brunw. Wolfh. 30 p. 192,13 quoniam res pro -aanima fuerat illis ([cf. Vulg. I Macc. 12,51]. MLWTheod. Palid. annal. MLWa. 1155 p. 89,17. MLWal.). MLWal. 2 de animalium vitae principio: MLWPoeta Saxo 4,245 dulces -asanimas virides efflavit ad herbas pecus (cf. Verg. georg. 3,495). MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 36,25 tempora vero ventosa ... cognoscunt aves quadam vi -eanime presagia futuri. 3 de rebus: a alch.: α fermentum, tincturaFerment, Elixier (cf. E. Darmstaedter, Die Alchemie des Geber. 1922. p. 170sq.): MLWAlleg. sapient. 18 p. 475b,29 qui non albificaverit -amanimam, id est argentum vivum, et exaltaverit eam ... et diiudicaverit educere -amanimam ex corpore. p. 475b,56 non fit -aanima tinctoria nisi ex corporibus coniunctis, quae denominata est -aanima et vapor MLWeqs. MLWAnon. tab. p. 154,32 destillatio, tenuatio et extractio -aeanimae a corpore in aqua spiritali. p. 165,13 flores lapidis, qui sunt -aanima et -aeanimae tinctura et tinctura sulphuris. p. 167,35 qui dicit ex sapientibus -amanimam, intendit tincturam totaliter ab ipso lapide extractam. MLWPs. Avic. anim. 6,15 p. 292 -aanima est ignis et vivit de aere. MLWAnon. epist. p. 390 caput et cauda (draconis) est -aanima MLWeqs. MLWRosin. ad Sarr. 1 p. 285,19 cum ... aqua fermentum pone, quod philosophi -amanimam vocant, et hoc ideo, quia corpus humanum sine -aanima nihil est, imo est sicut terra immunda absque fermento, id est eius -aanima MLWeqs. MLWal. β spiritusflüchtige Substanz: MLWPs. Gerh. Crem. sal. I 11 p. 19,30 arsenicum quidem -aanima et est minerale. MLWGeber. clar. 2,44 mercurius est -aanima et spiritus solis. b techn. -aanima vini MLWi. q. aqua vitaeWeingeist (cf. E. O. v. Lippmann, Chemikerzeitung. 37. 1913. p. 1359sqq.; MLWHeyne, [] Hausalt. II. p. 381229): MLWThadd. Florent. cons. 180,3 aqua vite ... simplex est, que sine alicuius rei admistione simpliciter de vino ellicitur et dicitur -aanima vini. III animus, mens, corSinn, Gesinnung, Herz (cf. MLWGloss. I 441,55 St.-S. -aanima muoth. MLWal.): MLWTrad. Frising. 398a (a. 818) quodque ... indubitanti quave intitubanti -aanima peregit. MLWWett. Gall. 10 desiderio desideravit -aanima mea (Vulg. Luc. 22,15 desideravi). MLWCand. Fuld. Eigil. I p. 233,16 in oratione ipsorum delectabatur -aanima eius. MLWChron. Mont. Ser. MLWa. 1224 p. 213,41 idem cum Ottone ... in unam ut sic dicam -amanimam confluxerat. MLWChart. ord. Teut. 179 nos ob tam piam -amanimam ... eisdem condescendimus ... in nostrorum solacium peccatorum. MLWal. Payr
21076 Zeichen · 1105 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Anima

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Anima , lat., Seele.

  2. Latein
    animaf.

    Mittellateinisches Wb.

    anima , -ae f. MLW script. : ha-: MLW Form. extrav. II 35. anni-: MLW Trad. Welt. 62. MLW metr. ān-: p. 657,54. etym.: M…

  3. Spezial
    anima

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    anima [ạ·ni·ma] f. (-mes) 1 Seele f. 2 Wesen n . 3 (cör) Herz n. , Seele f. 4 (porsona) Seele f. , Mensch m . 5 ‹fig› Ke…

Verweisungsnetz

5 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit anima

49 Bildungen · 49 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

anima‑ als Erstglied (30 von 49)

animabilis

MLW

anima·bilis

animabilis , -e . qui animari potest — beseelbar : MLW Albert. M. summ. theol. II 13,77,2 p. 73 b ,38 quod corpus, quod -e animabile est, an…

animadëssa

LDWB1

animadëssa [a·ni·ma·dës·sa] f. (-sses) Animateurin f.

animadú

LDWB1

animadú [a·ni·ma·dú] m. (-dus) Animator m., Animateur m.

*animadversatio

MLW

* animadversatio (-cio) , -onis f. poena — Strafe : MLW Fund. Grat. Dei 10 p. 690,17 cum nullis precibus -cio animadversacio ... episcopi ci…

animadversio

GWB

animadversio Anmerkung zu einem Text [ Überschrift eines Briefes, der scherzhaft als paläograph Abh G-s u Riemers abgefaßt ist ] Höchst merk…

Animadversion

Herder

Animadversion , aus dem lat., Wahrnehmung, Bemerkung, Strafe.

*animadversitas

MLW

* animadversitas , -atis f. ( cf. animadversio) poena — Strafe : MLW Walahfr. Gall. 2,12 capit. p. 311,23 qua animadversione ( -e animadvers…

animadverto

MLW

animadverto , -verti, -versum , -ere animadvertere . MLW script. -mav-: MLW l. 62. MLW depon. : MLW l. 61.65sq. I de animi intentione: A att…

animaequus

MLW

anima·equus

animaequus (-meq-) , -a, -um . in schedulis nostris tantum extat MLW compar. praeter MLW l. 19. 1 tranquillus, moderatus, fiducialis — beruh…

Animale Organe

Meyers

animal·e·organe

Animale Organe , Organe, welche die spezifisch tierischen Funktionen des Körpers ausüben, also die Organe der Bewegung und Empfindung, beson…

ANIMALIEN

DWB2

anima·lien

DWB2 ANIMALIEN DWB2 nur pl. zu lat. animal. tiere, tierwelt: DWB2 1611 ein .. arcanum (geheimnis) .., mit welchem jhn (den menschen) .. die …

animalificans

MLW

subst. animalificans , -antis n. animal pullos viventes pariens — lebendige Junge gebärendes Lebewesen : MLW Albert. M. pol. 1,7 S p. 60 a ,…

*animalifico

MLW

* animalifico , -are animalificare . pullos viventes parere — lebendige Junge gebären : MLW Albert. M. pol. 1,6 i p. 46 a ,15 animalia ... o…

*animaliolum

MLW

* animaliolum , -i n. 1 bestiola — kleines Tier : MLW Frid. II. Imp. art. ven. 2 p. 158,14 mures, lacertos, grillos et huiusmodi -a animalio…

*animaliphagus

MLW

* animaliphagus , -a, -um . ( cf. ζωοφάγος) carnivorus — fleischfressend : MLW Albert. M. pol. 1,6 f p. 44 b ,7 animalium ‘quaedam’ sunt ‘ -…

animalis

MLW

anima·lis

animalis , -e . I adi. : A animae (sc. principii vivendi et cogitandi) proprius — der Seele (als Lebenskraft und Denkprinzip) eigen ( MLW de…

Animalisation

GWB

Animalisation Verwandlung in tierische Substanz Der wichtige Punct, wo das erste, im Wasser sich zeigende Leben durch Licht und Trockene geg…

animalisch

Pfeifer_etym

anima·lisch

animalisch Adj. ‘tierhaft, wild, ungebärdig’, gelehrte Bildung (1. Hälfte 16. Jh.) zu lat. animal ‘Lebewesen, Tier’, das von lat. anima ‘Luf…

ANIMALISIEREN

DWB2

animalis·ieren

DWB2 ANIMALISIEREN vb. DWB2 zu lat. animal. DWB2 DWB2 1 etwas in tierisch-organische substanzen umwandeln, dem tierischen organismus anpasse…

ANIMALISMUS

DWB2

animalis·mus

DWB2 ANIMALISMUS m. DWB2 zu lat. animal. DWB2 DWB2 1 tierische wesensart, tierhaftigkeit; oft abwertend (vgl. animalisch 2 ): ⟨v1801⟩ unsre …

ANIMALITÄT

DWB2

DWB2 ANIMALITÄT f. DWB2 aus lat. animalitas tierheit. DWB2 DWB2 1 tierisches wesen körperl. befindlichkeit von tier. lebewesen (vgl. animal …

animalitas

MLW

animalitas , -atis f. natura animantis propria — die für ein (tierisches) Lebewesen charakteristische Natur : MLW Honor. August. eluc. 2,13 …

animaliter

MLW

anima·liter

adv. animaliter . 1 animae (sc. principio vivendi et cogitandi) convenienter — der Seele (als Lebenskraft und Denkprinzip) gemäß : MLW Alber…

*animamen

MLW

anima·men

* animamen , -inis n. anima, vita — Seele, Leben : MLW Arnulf. delic. 152 agnitor est renis fingens -a animamina (H recte, cf. Voigt p. 383;…

animandus

MLW

anima·n·dus

animandus , -a, -um . qui incitari potest — erregbar : MLW Otto Frising. chron. 7,8 p. 318,23 Saxoniam, terram et gentem contra regnum facil…

animans

MLW

ani·mans

adi. 1. animans , -antis . vi animae praeditus, vigens — mit Seelen-, Lebenskraft ausgestattet : MLW Albert. M. princ. 3,1 p. 332 a ,3 bruta…