Eintrag · Westfälisches Wb.
- Anchors
- 11 in 8 Wb.
- Sprachstufen
- 5 von 16
- Verweise rein
- 7
- Verweise raus
- 9
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
1050–1350
MittelhochdeutschTÛSstn. stm. stn.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +1 Parallelbeleg
TÛS , DÛS stn. die zwei auf dem würfel; aus gr. δυάς. vgl. dûs, wo stm. in stn. zu bessern ist. binio dûs voc. o. 27,17.…
-
1200–1600
MittelniederdeutschtusInterj.
Köbler Mnd. Wörterbuch · +2 Parallelbelege
tus , Interj. nhd. ? E.: zu einer Interj. tusch! „still“, letztlich eine Lautgebärde, Kluge s. u. tuscheln L.: Lü 420b (…
- 18./19. Jh.
-
19./20. Jh.
Konversationslex.Tus
Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg
Tus (türk.), in zusammengesetzten Ortsnamen vorkommend, bedeutet »Salz«.
-
modern
DialektTusf.
Lothringisches Wb. · +2 Parallelbelege
Tus [tuəs Si. ] f. Klafter: en T. Holz. — lux. 446 Tu e s; frz. toise.
Verweisungsnetz
18 Knoten, 14 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit tus
3.046 Bildungen · 246 Erstglied · 2.795 Zweitglied · 5 Ableitungen
tus‑ als Erstglied (30 von 246)
tus(s)lig
Idiotikon
tus(s)lig Band 13, Spalte 1844 tus(s)lig 13,1844
Tus(s)ëtteⁿ
Idiotikon
Tus(s)ëtteⁿ Band 13, Spalte 1850 Tus(s)ëtteⁿ 13,1850
tusack
DWB
tusack , m., f. , dolch, schwert, s. unter disak teil 2, sp. 1189 und dusack ebda 1756.
tus(am)
DWB
tus(am) , adj. , leise, schüchtern, s. u. dus teil 2, sp. 1756 und dusem ebda 1759.
Tusamharz
Meyers
Tusamharz , ein auf Sumatra aus Pinus Merkusii gewonnenes Harz.
tusbukken
WWB
tus-bukken V. tusse - (von Kindern) absichtlich mit den Köpfen zusammenstoßen ( Kr. Warburg Wbg Nh).
Tuscaloosa
Herder
Tuscaloosa (Töskäluhsä), Stadt im nordamerikan. Staate Alabama, bis 1847 Hauptstadt, am Blackwarriorfluß, hat 3000 E, Universität.
Tuscani
KöblerAhd
Tuscani , st. M. Pl. (i)?=PN Vw.: s. Tuskani*
Tuscanisc
KöblerAhd
Tuscanisc , Adj. Vw.: s. Tuskanisk*
Tuscarora
Herder
Tuscarora (Töskärorä), s. Irokesen.
Tuscarora-Expedition
Meyers
Tuscarora-Expedition 1873–78, s. Maritime wissenschaftliche Expeditionen , S. 315.
Tuscarorareis
Meyers
Tuscarorareis , s. Zizania .
Tuscaroratiefe
Meyers
Tuscaroratiefe , s. Stiller Ozean , S. 37.
tusch
DWB
tusch , m. , fanfarenartiger, musikalischer festgrusz; rückbildung des 18. jhs. aus 3 tuschen (2) ' dröhnend stoszen ', wohl unter einwirkun…
Tusch I
Idiotikon
Tusch I Band 13, Spalte 1952 Tusch I 13,1952
Tusch II
Idiotikon
Tusch II Band 13, Spalte 1952 Tusch II 13,1952
Tusch III
Idiotikon
Tusch III Band 13, Spalte 1961 Tusch III 13,1961
Tusch IV
Idiotikon
Tusch IV Band 13, Spalte 1961 Tusch IV 13,1961
Tuschfeder
SHW
Tusch-feder Band 1, Spalte 1913-1914
Tuschglas
SHW
Tusch-glas Band 1, Spalte 1913-1914
Tusch1
MeckWB
Wossidia Tusch 1 m. in der Zs. MeckWB Nahtusch .
Tusch2
MeckWB
Wossidia Tusch 2 m. Kuß: eenen söten Tusch (: Hollerbusch) Nds. 14, 432 b ; Dim. , zum Kinde: giff mi mal 'n Tüsche Ha Hagenow@Belsch Belsch…
tûschære
BMZ
tûschære , tiuschære stm. täuscher, betrüger. tiuschære livl. chron. 815. der hellewirt, der arge valsche tiuscher Mart. 108.
tuscharbeit
DWB
tuscharbeit , f. , kompositum zu 1 tuschen. a a) die tätigkeit des ( tusch- ) malens; ( tusch- ) malerei: hierauf kan man zur tusch und pins…
tuschbad
DWB
tuschbad , n. , vereinzelt in älterer sprache statt des jetzt üblichen dusche ( s. auch die belege bei Schulz dt. fremdwb. 1, 160 u. über di…
tuschbild
DWB
tuschbild , n. , wie tuscharbeit (b): schwarze kupferstiche und tuschbilder entsprechen einem edleren ... geschmack als kolorirte kupfer Sch…
tuschblasen
DWB
tuschblasen , n. , substantivierte zusammenrückung der verbalen wendung tusch blasen ( s. unter 1 tusch): die musik fiel mit schmetterndem t…
tuschblau
DWB
tuschblau , adj. , vereinzelt gebuchte adjektivkomposition: tuschblau le bleu de lavis Schaffer dt.-frz. 2, 3 (1838) 392; tuschblau ... blue…
Tuschblume
BWB
Tuschblume Band 2, Spalte 2,1388
tuschbockerln
BWB
tuschbockerln Band 2, Spalte 2,1540
‑tus als Zweitglied (30 von 2.795)
*bergiltus?
KöblerAhd
*bergiltus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. bergildus*?
*burgwartus?
KöblerAhd
*burgwartus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. burgwardus*
*crusinatus?
KöblerAhd
*crusinatus? , Adj. Hw.: vgl. lat.-as. *crusinatus?
*dotus
KöblerAs
*dotus , Adj. Vw.: s. mord-* Hw.: vgl. lat.-ahd.? *totus? E.: s. dōth*
*gardingatus?
KöblerGot
*gardingatus? , M. nhd. Hofamt ne. appointment at court Hw.: s. gardingus E.: s. garda
*giltus?
KöblerAhd
*giltus? , M. Vw.: s. *ber- Hw.: vgl. lat.-as. *gildus?
*g̑ustus
KöblerIdg
*g̑ustus , Sb., V. nhd. Prüfung, genießen ne. taste (V.), probation; RB.: Pokorny 399 Hw.: s. *g̑eus- E.: s. *g̑eus-
*kreitus?
KöblerGot
*kreitus? , st. M. (u) nhd. Kreis ne. circle (N.) Vw.: s. mari- E.: germ. *kraita-, *kraitaz, *kraitja-, *kraitjaz, *krīta-, *krītaz, st. M.…
*Kristus
KöblerGerm
*Kristus , M. Vw.: s. *Krist
*k̑leitus
KöblerIdg
*k̑leitus , F. nhd. Abhang, Hang ne. slope (N.); RB.: Pokorny 601 Vw.: s. *k̑lei- E.: s. *k̑lei-<o:p></o:p>
*latus?
KöblerAhd
*latus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. latus*
*liugapraufētus?
KöblerGot
*liugapraufētus? , st. M. (u/i) Vw.: s. ga- Hw.: s. liugnapraufetus E.: s. liug, praufetus
*liugaxristus?
KöblerGot
*liugaxristus? , st. M. (u) Vw.: s. ga- E.: s. liug, xristus
*pertus
KöblerIdg
*pertus , Sb. nhd. Zugang ne. access; RB.: Pokorny 816 Hw.: s. *per- (2B), *portus E.: s. *per- (2B)<o:p></o:p>
*pl̥tus
KöblerIdg
*pl̥tus , Adj. nhd. breit ne. broad; RB.: Pokorny 833 Hw.: s. *plā̆t-, *pelə- E.: s. *plā̆t-<o:p></o:p>
*portus
KöblerIdg
*portus , Sb. nhd. Zugang ne. access; RB.: Pokorny 816 Hw.: s. *per- (2B), *pertus E.: s. *per- (2B)<o:p></o:p>
*Ropertus
KöblerMnd
*Ropertus , PN nhd. Robert Hw.: s. ropertusblank, ropertusgülden, ropertusmālge E.: s. germ. Hrod-berht, PN, Robert („von glänzendem Ruhm“);…
*saltus?
KöblerAhd
*saltus? , M. Vw.: s. niu-
*spitus?
KöblerGot
*spitus? , st. M. (a, u)? nhd. Bratspieß ne. spit (N.) Q.: mlat. spitus, span. espeto, sard. ispidu, tosk. spiedo, afrz. espois, nfrz. époi,…
*totus?
KöblerAhd
*totus? , Adj.? Hw.: vgl. lat.-as. *dotus?
*wartus?
KöblerAhd
*wartus? , M. Vw.: s. *burg- Hw.: vgl. lat.-as. *wardus?
1. cupitus
MLW
] 1. cupitus v. MLW cupio . Niederer
2. constructus
MLW
[2. constructus v. MLW constringo . ] Müller-Glauser
2. consutus
MLW
[2. consutus v. 1. consero . ] Sroder
2. cortus
MLW
[2. cortus v. MLW coitus . adde ad p. 820,44sqq.: MLW Antidot. Augiens . p. 65,6 mittis pessum in orificium matricis in die et nocte tollis …
2. crepatus
MLW
[2. crepatus v. MLW crepatura MLW l. 57. ] Leithe-Jasper
2. cuneatus
MLW
[2. cuneatus v. tumefacio : MLW Theod. Trev. mirac. Celsi 9. ]
2. egestus
MLW
[2. egestus v. MLW egestas p. 1143, 49 . ] Antony
3. contactus
MLW
[3. contactus v. MLW contraho . ] Sroder
3. cubitus
MLW
[3. cubitus v. MLW cubicus . ] Niederer
Ableitungen von tus (5 von 5)
emptus
MLW
1. emptus , -us m. MLW abl. MLW sg. -ui: MLW l. 24. 27 . adde MLW Chart. Lux. III 285. 348. 1 emptio — Kauf : MLW Gesta Camer. 1,101 aeccles…
Getus
PfWB
Ge-tus s. Getue(s) .
tuse
DWB
tuse , adj. , still, schüchtern, vereinzelt für dus(e) ( s. teil 2, sp. 1756): was mein Hanepich, gott hab ihn selig, zu forsch war, das ist…
Vertus
Meyers
Vertus (spr. wertü), Stadt im franz. Depart. Marne, Arrond. Châlons, am Fuße bewaldeter Hügel, an der Ostbahn gelegen, hat eine Kirche aus d…
vertusen
KöblerMhd
vertusen , sw. V. Vw.: s. vertuzzen