lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

tus

mhd. bis Dial. · 8 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
11 in 8 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
7
Verweise raus
9

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

TÛS stn. stm. stn.

Bd. 4, Sp. 153b
TÛS , DÛS stn. die zwei auf dem würfel; aus gr. δυάς. vgl. dûs, wo stm. in stn. zu bessern ist. binio dûs voc. o. 27,17. dane viel daʒ esse noch daʒ tûs (: hûs) Am. 2484. vgl. MS. 2,124. b. ein tûs Eracl. 2467. von zinken, quater, tûs hât manger ein unberâten hûs Renner 11410.
277 Zeichen · 19 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    TÛSstn. stm. stn.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +1 Parallelbeleg

    TÛS , DÛS stn. die zwei auf dem würfel; aus gr. δυάς. vgl. dûs, wo stm. in stn. zu bessern ist. binio dûs voc. o. 27,17.…

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    tusInterj.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    tus , Interj. nhd. ? E.: zu einer Interj. tusch! „still“, letztlich eine Lautgebärde, Kluge s. u. tuscheln L.: Lü 420b (…

  3. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    Tus

    Goethe-Wörterbuch

    Tus [bisher nicht publizierter Wortartikel]

  4. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Tus

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg

    Tus (türk.), in zusammengesetzten Ortsnamen vorkommend, bedeutet »Salz«.

  5. modern
    Dialekt
    Tusf.

    Lothringisches Wb. · +2 Parallelbelege

    Tus [tuəs Si. ] f. Klafter: en T. Holz. — lux. 446 Tu e s; frz. toise.

Verweisungsnetz

18 Knoten, 14 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 7 Sackgasse 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit tus

3.046 Bildungen · 246 Erstglied · 2.795 Zweitglied · 5 Ableitungen

tus‑ als Erstglied (30 von 246)

tus(s)lig

Idiotikon

tus(s)lig Band 13, Spalte 1844 tus(s)lig 13,1844

Tus(s)ëtteⁿ

Idiotikon

Tus(s)ëtteⁿ Band 13, Spalte 1850 Tus(s)ëtteⁿ 13,1850

tusack

DWB

tus·ack

tusack , m., f. , dolch, schwert, s. unter disak teil 2, sp. 1189 und dusack ebda 1756.

tus(am)

DWB

tus(am) , adj. , leise, schüchtern, s. u. dus teil 2, sp. 1756 und dusem ebda 1759.

Tusamharz

Meyers

tusam·harz

Tusamharz , ein auf Sumatra aus Pinus Merkusii gewonnenes Harz.

tusbukken

WWB

tus·bukken

tus-bukken V. tusse - (von Kindern) absichtlich mit den Köpfen zusammenstoßen ( Kr. Warburg Wbg Nh).

Tuscaloosa

Herder

Tuscaloosa (Töskäluhsä), Stadt im nordamerikan. Staate Alabama, bis 1847 Hauptstadt, am Blackwarriorfluß, hat 3000 E, Universität.

Tuscani

KöblerAhd

Tuscani , st. M. Pl. (i)?=PN Vw.: s. Tuskani*

Tuscanisc

KöblerAhd

Tuscanisc , Adj. Vw.: s. Tuskanisk*

Tuscarora

Herder

Tuscarora (Töskärorä), s. Irokesen.

tusch

DWB

tusch , m. , fanfarenartiger, musikalischer festgrusz; rückbildung des 18. jhs. aus 3 tuschen (2) ' dröhnend stoszen ', wohl unter einwirkun…

Tusch I

Idiotikon

Tusch I Band 13, Spalte 1952 Tusch I 13,1952

Tusch II

Idiotikon

Tusch II Band 13, Spalte 1952 Tusch II 13,1952

Tusch III

Idiotikon

Tusch III Band 13, Spalte 1961 Tusch III 13,1961

Tusch IV

Idiotikon

Tusch IV Band 13, Spalte 1961 Tusch IV 13,1961

Tuschfeder

SHW

Tusch-feder Band 1, Spalte 1913-1914

Tuschglas

SHW

Tusch-glas Band 1, Spalte 1913-1914

Tusch1

MeckWB

Wossidia Tusch 1 m. in der Zs. MeckWB Nahtusch .

Tusch2

MeckWB

Wossidia Tusch 2 m. Kuß: eenen söten Tusch (: Hollerbusch) Nds. 14, 432 b ; Dim. , zum Kinde: giff mi mal 'n Tüsche Ha Hagenow@Belsch Belsch…

tûschære

BMZ

tusch·aere

tûschære , tiuschære stm. täuscher, betrüger. tiuschære livl. chron. 815. der hellewirt, der arge valsche tiuscher Mart. 108.

tuscharbeit

DWB

tusch·arbeit

tuscharbeit , f. , kompositum zu 1 tuschen. a a) die tätigkeit des ( tusch- ) malens; ( tusch- ) malerei: hierauf kan man zur tusch und pins…

tuschbad

DWB

tusch·bad

tuschbad , n. , vereinzelt in älterer sprache statt des jetzt üblichen dusche ( s. auch die belege bei Schulz dt. fremdwb. 1, 160 u. über di…

tuschbild

DWB

tusch·bild

tuschbild , n. , wie tuscharbeit (b): schwarze kupferstiche und tuschbilder entsprechen einem edleren ... geschmack als kolorirte kupfer Sch…

tuschblasen

DWB

tusch·blasen

tuschblasen , n. , substantivierte zusammenrückung der verbalen wendung tusch blasen ( s. unter 1 tusch): die musik fiel mit schmetterndem t…

tuschblau

DWB

tusch·blau

tuschblau , adj. , vereinzelt gebuchte adjektivkomposition: tuschblau le bleu de lavis Schaffer dt.-frz. 2, 3 (1838) 392; tuschblau ... blue…

tus als Zweitglied (30 von 2.795)

*bergiltus?

KöblerAhd

*bergiltus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. bergildus*?

*burgwartus?

KöblerAhd

*burgwartus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. burgwardus*

*crusinatus?

KöblerAhd

*crusinatus? , Adj. Hw.: vgl. lat.-as. *crusinatus?

*dotus

KöblerAs

*dotus , Adj. Vw.: s. mord-* Hw.: vgl. lat.-ahd.? *totus? E.: s. dōth*

*gardingatus?

KöblerGot

*gardingatus? , M. nhd. Hofamt ne. appointment at court Hw.: s. gardingus E.: s. garda

*giltus?

KöblerAhd

*giltus? , M. Vw.: s. *ber- Hw.: vgl. lat.-as. *gildus?

*g̑ustus

KöblerIdg

*g̑ustus , Sb., V. nhd. Prüfung, genießen ne. taste (V.), probation; RB.: Pokorny 399 Hw.: s. *g̑eus- E.: s. *g̑eus-

*kreitus?

KöblerGot

*kreitus? , st. M. (u) nhd. Kreis ne. circle (N.) Vw.: s. mari- E.: germ. *kraita-, *kraitaz, *kraitja-, *kraitjaz, *krīta-, *krītaz, st. M.…

*Kristus

KöblerGerm

*Kristus , M. Vw.: s. *Krist

*k̑leitus

KöblerIdg

*k̑leitus , F. nhd. Abhang, Hang ne. slope (N.); RB.: Pokorny 601 Vw.: s. *k̑lei- E.: s. *k̑lei-<o:p></o:p>

*latus?

KöblerAhd

*latus? , M. Hw.: vgl. lat.-as. latus*

*liugapraufētus?

KöblerGot

*liugapraufētus? , st. M. (u/i) Vw.: s. ga- Hw.: s. liugnapraufetus E.: s. liug, praufetus

*liugaxristus?

KöblerGot

*liugaxristus? , st. M. (u) Vw.: s. ga- E.: s. liug, xristus

*pertus

KöblerIdg

*pertus , Sb. nhd. Zugang ne. access; RB.: Pokorny 816 Hw.: s. *per- (2B), *portus E.: s. *per- (2B)<o:p></o:p>

*pl̥tus

KöblerIdg

*pl̥tus , Adj. nhd. breit ne. broad; RB.: Pokorny 833 Hw.: s. *plā̆t-, *pelə- E.: s. *plā̆t-<o:p></o:p>

*portus

KöblerIdg

*portus , Sb. nhd. Zugang ne. access; RB.: Pokorny 816 Hw.: s. *per- (2B), *pertus E.: s. *per- (2B)<o:p></o:p>

*Ropertus

KöblerMnd

*Ropertus , PN nhd. Robert Hw.: s. ropertusblank, ropertusgülden, ropertusmālge E.: s. germ. Hrod-berht, PN, Robert („von glänzendem Ruhm“);…

*saltus?

KöblerAhd

*saltus? , M. Vw.: s. niu-

*spitus?

KöblerGot

*spitus? , st. M. (a, u)? nhd. Bratspieß ne. spit (N.) Q.: mlat. spitus, span. espeto, sard. ispidu, tosk. spiedo, afrz. espois, nfrz. époi,…

*totus?

KöblerAhd

*totus? , Adj.? Hw.: vgl. lat.-as. *dotus?

*wartus?

KöblerAhd

*war·tus

*wartus? , M. Vw.: s. *burg- Hw.: vgl. lat.-as. *wardus?

1. cupitus

MLW

] 1. cupitus v. MLW cupio . Niederer

2. constructus

MLW

[2. constructus v. MLW constringo . ] Müller-Glauser

2. consutus

MLW

[2. consutus v. 1. consero . ] Sroder

2. cortus

MLW

[2. cortus v. MLW coitus . adde ad p. 820,44sqq.: MLW Antidot. Augiens . p. 65,6 mittis pessum in orificium matricis in die et nocte tollis …

2. crepatus

MLW

[2. crepatus v. MLW crepatura MLW l. 57. ] Leithe-Jasper

2. cuneatus

MLW

[2. cuneatus v. tumefacio : MLW Theod. Trev. mirac. Celsi 9. ]

2. egestus

MLW

[2. egestus v. MLW egestas p. 1143, 49 . ] Antony

3. cubitus

MLW

[3. cubitus v. MLW cubicus . ] Niederer

Ableitungen von tus (5 von 5)

emptus

MLW

1. emptus , -us m. MLW abl. MLW sg. -ui: MLW l. 24. 27 . adde MLW Chart. Lux. III 285. 348. 1 emptio — Kauf : MLW Gesta Camer. 1,101 aeccles…

Getus

PfWB

Ge-tus s. Getue(s) .

tuse

DWB

tuse , adj. , still, schüchtern, vereinzelt für dus(e) ( s. teil 2, sp. 1756): was mein Hanepich, gott hab ihn selig, zu forsch war, das ist…

Vertus

Meyers

Vertus (spr. wertü), Stadt im franz. Depart. Marne, Arrond. Châlons, am Fuße bewaldeter Hügel, an der Ostbahn gelegen, hat eine Kirche aus d…

vertusen

KöblerMhd

vertusen , sw. V. Vw.: s. vertuzzen