lyra

lyra -ae f. 1. Lyra (harfenartiges Saiteninstrument) 2. Laute, Lauteninstrument — 1. lyre (harp-like stringed instrument) 2. lute, instrument of the lute family 1 Lyra (harfenartiges Saiteninstrument) — lyre (harp-shaped stringed instrument) [s.IV] LmLCalc. 73. LmLMacrob. 2, 3, 4: Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra vel cithara, apud nonnullos tibiis aliisve musicis instrumentis fieri solebant. LmLMart. Cap. 9, 926: Graecarum quippe urbium multae ad lyram leges decretaque publica recitabant. al. LmLCassiod. var. 2, 40, 11: pepulit Davitica lyra diabolum. al. LmLCassiod. inst. 2, 5, 9. LmLIsid. etym. 3, 16, 3: In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur (inde LmLIac. Leod. spec. 4, 8, 5. LmLIac. Leod. spec. 6, 74, 2. LmLIoh. Olom. 1 p. 3. LmLFr. Gafur. extr. exord. 26. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. LmLNicol. Burt. 1, 2, 8. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. LmLHerb. Tr. 2, 3 p. 48). LmLIsid. etym. 3, 22, 8: Lyra dicta ἀπὸ το ληρεῖν, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. ibid.: Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit (inde LmLRemig. Aut. 492, 8. LmLIoh. Aegid. 17, 77. LmLHier. Mor. 4 p. 21, 7). LmLIsid. etym. 3, 71, 36: Sic lyra pro Mercurio in caelum locata. al. [s.IX-XII] LmLGloss. Boeth. mus. 1, 34, 52. [s.IX] LmLGloss. Mart. Cap. 11/6, 17-9: sicut mese in lira medio posita tetracordum facit, sic sol in medio planetarum. al.[] LmLIoh. Scot. annot. 5, 8: Sed si epica lyrico adiungantur sono, hoc est cum lyra cantentur, non solum epica verum, sed etiam lyrica poete vocant. LmLIoh. Scot. annot. 19, 17: enneaptongon chelin, hoc est novem sonorum liram. al. LmLRemig. Aut. 30, 21: ‚Chelis‘ Grece ‚lyra‘ a brachiis, quae Greci ‚chelas‘ dicunt. al. LmLAurelian. 1, 3: quomodo scilicet Orpheus coniugem suam Euridicen ab inferis lire modulamine pellectis, qui apud inferos erant, ad superos revocaverit. al. LmLReg. Prum. 5, 95: Tensibile (sc. genus artificalis musicae) fit intentione cordarum, ut puta in lira, cythara, arpa et huiusmodi. al. [s.XI] LmLPs.-Berno mon. 6, 1 (inde LmLFrut. brev. 4 p. 38). LmLAribo 14 p. 47. LmLVocab. mus. p. 139: Lyra: genus cytharae, dicta ‚apo tu lirin‘, id est varietate carminum. ibid. al. LmLVers. Fer tuba 6. [s.XII] LmLTrad. Guid. pr.: quod in instrumentis est constitutum, ut in cymbalis, organis, lyris et monochordo. LmLAnon. La Fage I pr. 11 (cf. LmLReg. Prum. 18, 29). LmLTheinr. Dov. 2, 10 p. 222, 12. [s.XIII] LmLHier. Mor. 4 p. 20, 8 (cf. LmLIsid. etym. 3, 22, 3). LmLIoh. Aegid. 17, 50. al. LmLTrad. Garl. plan. I 14: Instrumentorum quaedam procedunt a pulsu, ut est in cimbalis benesonantibus eiusdem. Quaedam a contactu in chordis, ut in lyra et cithara (sim. LmLTrad. Garl. plan. III 12-13). LmLAugust. min. C 11: Artificialia (sc. instrumenta) sunt, ex quibus sonus per industriam elicitur, ut lyra, tympanum, simphonia et cetera. LmLIoh. Groch. 135: instrumenta cum chordis principatum obtinent, cuiusmodi sunt psalterium, cithara, lyra, quitarra sarracenica et viella. LmLEngelb. Adm. 1, 3, 4. al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 1, 17, 10. al. LmLHugo Spechtsh. comm. p. 59: illud instrumentum musicum, scilicet monochordum, plures habet pueros, scilicet lyram, cytharam, cymbalum et organum et sic de aliis. al. LmLComm. Boeth. II p. 30, 17. al. LmLAnon. Ellsworth 3 p. 196, 6. LmLAnon. Vratisl. p. 336a: Sed trumpetum et stampania possunt habere duas vel tres partes et delyrant frequenter ad quintam notam vel ad dyapason, idest ad octavam, ad modum tube vel lyre (sim. LmLMens. Si ille p. 508, 18). [s.XV] LmLIoh. Cicon. mus. 1, 15 p. 76, 4. LmLIac. Theat. 34: ita per septem licteras constat omnis melodia, que per vocem humanam efficitur vel per ingenium invenitur, sicut est in citharis, in liris (ms. et ed.: linis), in fistulis, in cimbalis et in cunctis generibus (ms.; ed: gravibus) musicorum. LmLGeorg. Ans. 1, 9. al. LmLAnon. Carthus. theor. pr. 4. LmLTrad. Holl. III 3 p. 27. LmLIoh. Legr. rit. 1, 1, 3, 4. LmLPaul. Paulir. 7, 3, 1 p. 14. LmLIoh. Legr. tac. p. 420b. LmLIoh. Tinct. eff. 17, 6. al. LmLFr. Gafur. op. 1, 1. al. LmLBart. Ram. 1, 1, 6 p. 15: Sunt etiam chordae diversae et in longitudine et in grossitie, ut in cithara et lyra, polychordo, clavichordo, clavicimbalo, psalterio et in aliis pluribus instrumentis (inde LmLIoh. Hoth. exc. p. 32). al. LmLNicol. Burt. 1, 5, 38. LmLIoh. Tinct. inv. p. 41: Et in huiusmodi lyra septem chordas inter se tonis ac semitoniis differentes tetendisse fertur vel ad imitationem septem orbium planetarum. al. LmLBonav. Brix. 18, 19. LmLAdam Fuld. 1, 4. al. LmLFr. Gafur. theor. 1, 1. al. LmLLe Munerat tract. 4. al. LmLGuill. Pod. 1, 7. al. LmLFr. Gafur. pract. 2, 1. al. LmLHerb. Tr. 1, pr. p. 18. al. LmLSzydlov. 6 p. 26. al. LmLContr. Circa modum p. 28, 31. Organistr. Organicam p. 208, 2. cf. Panum, Stringed instruments p. 37 2 Laute, Lauteninstrument — lute, instrument of the lute family [s.XV] LmLIoh. Tinct. inv. p. 40: Quid sit lyra populariter leutum dicta ... Lyra est instrumentum ex ligno concavo in modum testudinis formatum circa medium habens orificium et collum oblongum, super quod chorde ab infima parte eius iuxta orificium emergentes usque ad summam equaliter tenduntur. Et hanc sonitor manu sinistra non modo sustinet, verum etiam digitorum ipsius attactu chordas deprimit ac elevat. Altera vero aut digitis eius aut plectro chordas ipsas percutit. LmLIoh. Tinct. inv. p. 41: ad differentiam quorumdam[] aliorum instrumentorum, que ex ipsa lyra progressu temporis apud diversas regiones inventa sunt. Siquidem Hispanorum invento ex lyra processit instrumentum, quod ipsi ac Itali violam, Gallici vero dimidum leutum vocant. LmLIoh. Tinct. inv. p. 42: Quinetiam instrumentum illud a Catalanis inventum, quod ab aliis ghiterra, ab aliis ghiterna vocatur, ex lyra prodiisse manifestissimum est. al.