lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

latta

as. bis ahd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
9

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

latta sw. (auch st.) f.

Bd. 5, Sp. 647
latta, ladda
sw. (auch st.) f., latto, laddo sw. m., mhd. late, latte, nhd. latte; as. latta (s. u.), mnd. latte f., mnl. latte; ae. latta; vgl. auch mhd. lade st. sw. f., lade(n) sw. st. m., nhd. laden; zu den Ansatzformen mit der []unklaren Geminate vgl. Lühr, Expressivität S. 251 f., Venema S. 320 ff. — Graff II,167 s. v. latta.
Starkes Fem.: latta: nom. pl. Gl 1,552,14 (Rb). 2,726,44 = Wa 110,24 (Jh); latza: dass. 3,683,27 (Berl. Lat. 8° 73, 11. Jh.; zum mfrk. Lautstand vgl. Bergmann, Mfrk. Glossen S. 237; nach Steinm. falsche Verhochdeutschung von latta, vgl. Anm. z. St.; vgl. aber rhein. lats s. v. latte, Rhein. Wb. 5,160 ff.).
Schwaches Fem.: lattan: acc. sg. Gl 2,351,8 = Wa 67,12 (zu -an vgl. Gallée, As. Gr.3 § 335 Anm. 4; lattan).
Schwaches oder starkes Fem.: latt-: nom. sg. -a Gl 2,261,35 = Wa 82,14. 370,18 (clm 18375, Gll. 11. Jh.; oder nom. pl. st. f.?). 374,55 (Wien 114, 10. Jh.; oder nom. pl. st. f.?). 378,36 (2 Hss.). 3,722,4. 4,116,38 (Sal. a 2, 4 Hss.; oder nom. pl. st. f.? lat. pl.). 4,342,17. Beitr. (Halle) 86,394,80 (Wolf., Wiss. 50, 9. Jh.). Mayer, Glossen S. 108,14 (Oxf. Auct. T. 1. 26, Gll. 9./10. Jh.); latza: dass. Gl 4,179,19 (Berl. Lat. fol. 735, 12./13. Jh.; zu -tz- vgl. Lühr a. a. O. S. 252); lata: dass. 2,378 Anm. 14 (clm 6408, 10./11. Jh.).
Schwaches Mask. latto: nom. sg. Gl 2,370,17 (clm 18375, Gll. 11. Jh.). 4,131,54 (Sal. c). — laddo: nom. sg. Gl 3,266,49 (SH b, 2 Hss.). 294,34 (SH d); lado: dass. 266,49 (SH b).
Nicht eindeutig: latt-: nom. sg. -e Gl 4,148,36 (Sal. c; lat. pl.). 187,49; nom. pl. -on 112,19 (Sal. a 2). 5,47,17 (latton); -un 3,648,23. 35. 4,248,2 (clm 6411, 9. Jh.); -en 328,7 (SH f). 4,112,19 (Sal. a 2, 2 Hss.). 187,50. 52; -in 167,39 (Sal. d); gen. pl. -ono 1,562,6 (Sg 9. Sg 1395, beide 9. Jh.). 42 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). 563,3 (Sg 299, 9. Jh.). 577,61 (M, 11 Hss.). 5,9,33 (Bamb. Class. 3, 8./9. Jh., Gll. 11. Jh.); -one 1,577,63 (M; vor l- s rad., Steinm.); -on 563,3. 577,63 (M); -un 4,278,25 (M); -in 1,577,64 (M, 2 Hss.). — laddun: nom. pl. Gl 3,129,61 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. -vn). 181,5 (SH B). Hbr. I,268,266 (SH); zu -dd- vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 167 Anm. 10); latden: dass.? Gl 4,195,21; lad-: nom. sg. -e 181,63. Mayer, Glossen S. 119,27; nom. pl. -in Gl 3,129,6 (SH A).
Mit Rasur der Endg.: latton:: gen. pl. Gl 1,562,6/7 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.; Rasur von -o, vgl. Steinm.). — laddun:: nom. pl. Gl 3,129,62 (SH A, Trier 31, 13. oder 12. Jh.; die Korr. von jüngerer Hand, Steinm.; ladun:).
Wohl verschrieben: lateo: nom. sg.? Gl 2,370,16 (clm 280 A, 10./11. Jh.; l. latto, vgl. Teitge S. 26); latti: nom. sg.? 4,102,31 (Sal. a 1, Prag, mus. Bohem., 13. Jh.). 112,20 (Sal. a 2, ebda.; lat. pl., Parallelhss. pl.); latnn: nom. pl. 116,39 (Sal. a 2, ebda.); lattem: dass. 187,52; ladene: dass. 3,129,62 (SH A). 1) Latte, Brett: lattono [melior est victus pauperis sub tegmine] asserum [, quam epulae splendidae in peregre sine domicilio, Eccli. 29,29] Gl 1,562,6. 42. 563,3 (1 Hs. latta ł sparra). 577,61. 4,278,25. 5,9,33. asser rauo laterculi latto [zu: alia vero omnia masculina sunt, ut ‘hic pater’, ‘frater’,] ‘asser’ [Prisc., Inst. II,151,14] 2,370,16. 18 (zu laterculus vgl. Diefb., Gl. 320a, vgl. 2). 374,55, z. gl. St. asser latta in tecto 378,36. 4,342,17. asser communi eloquio lata 2,378 Anm. 14. bret vel latta asser [ebda.] Beitr. (Halle) 86,394,80, z. gl. St. latta Mayer, Glossen S. 108,14. laddun asseres Gl 3,129,61 (im Abschn. De partibus aedificiorum). 181,5 (im Abschn. De sacris aedificiis). 4,167,39. 248,2. 5,47,17. Hbr. I,268,266 (im Abschn. De partibus aedificiorum). asseris (d. h. asser. is, Steinm.; oder pl.?) ł tegula Gl 3,648,35 (davor gebretto trabs; zu tegula neben tigillum vgl. CGL VII,335. 350, vgl. 2 u. 3). laddo asserum (zu -um als Nom. Sing. vgl. []Mlat. Wb. I,1059,8 f.) 266,49. 294,34. asseres (vgl. Mlat. Wb. a. a. O.) 4,131,54. asser. palus. fustis uł lade 181,63. Mayer, Glossen S. 119,27; — aus Latten Gefertigtes, Zusammengefügtes: laquear latte culmen ł ornamentum tecti uł camere Gl 4,187,49 (1 Hs. nur latten). laquearia pinna uł fenestre domorum et (uł) latten 52. 2) Schindel (?): latta tegula [wohl zu: ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, Greg., Dial. 4,36 p. 433] Gl 2,261,35 = Wa 82,14 (davor scindela laterculus; zu tegula neben tigillum vgl. CGL VII,335. 350, vgl. 3; zur Glossierung vgl. auch Schulte, Gregor S. 504 f.). latton ambrices (1 Hs. imbrices) Gl 4,112,19 (vgl. Diefb., Nov. Gl. S. 210 s. v. imbrex). latta laterculi (vgl. Diefb., Gl. a. a. O.) 116,38. 148,36 (vgl. Z. 43 schintil ł ziegel laterculus). 3) (kleiner) Balken, auch Bauholz: latta huso tigna domorum [nostrarum cedrina, laquearia nostra cypressina, Cant. 1,16] Gl 1,552,14. latta [hoc geritur zephyris primum inpellentibus undas, ... ante garrula quam] tignis (Hs. tigna) [nidum suspendat hirundo, Verg., G. IV,307] 2,726,44 = Wa 110,24. latten tigna 3,328,7. latza tigna 683,27 (davor sparro tignum). tigillum ł tegula 722,4 (davor sparra tignum, danach scindele ascella ł asser; oder auch zu 2 (?); zu tigillum vgl. CGL VII,350). tignum 4,102,31 (2 Hss. gibret, 1 Hs. gibretto, 1 spanga). tigillum 179,19 (davor spare tignum; zu tigillum vgl. CGL ebda.). tignum. ni. i. sparren. latden domus 195,21; — in einem Bilde: lattan [cernis adhaerentem fistucam in lumine fratris, nec tamen in proprio] tignum [consistere sentis, Juv. 1,660] Gl 2,351,8 = Wa 67,12. 4) Glossenwort: lattun tegulae Gl 3,648,23 (davor balcun ł gibreitta trabes).
Vgl. Heyne, Hausalt. 1,26 f. 89.
5734 Zeichen · 391 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    lattast. F. (ō), sw. F. (n)

    Köbler As. Wörterbuch

    latta , st. F. (ō), sw. F. (n) nhd. Latte ne. lath (N.) ÜG.: lat. tegula GlP, asser Gl Hw.: vgl. ahd. latta (sw. F. n) Q…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lattasw. (auch st.) f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    latta , ladda sw. ( auch st. ) f. , latto , laddo sw. m. , mhd. late, latte, nhd. latte; as. latta ( s. u. ), mnd. latte…

Verweisungsnetz

19 Knoten, 21 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Kompositum 15

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit latta

4 Bildungen · 1 Erstglied · 3 Zweitglied · 0 Ableitungen

latta‑ als Erstglied (1 von 1)

Lattaignant

Herder

Lattaignant (Lattänjang), Gabriel Charles de, Abbé, geb. 1697, Canonicus zu Rheims, lebte meistens zu Paris, st. daselbst 1779 in einem Klos…

latta als Zweitglied (3 von 3)

Skarlatta

Idiotikon

Skarlatta Band 10, Spalte 12 Skarlatta 10,12

Zalatta

Idiotikon

zal·atta

Zalatta Band 7, Spalte 689 Zalatta 7,689