Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
hungaren sw. v.
sw. v., mhd. nhd. hungern, as. gihungrian, mnd. hungeren, mnl. hongeren; afries. hungera; ae. hungrian; an. hungra; got. huggrjan. — Graff IV,963 f.
hungarta: 3. sg. prt. F 4,7; hungir-: 3. sg. conj. -o S 182,8; 3. sg. prt. -ita T 15,2. 68,3. 121,1; hunger-: 3. sg. -et NpNpw 49,12; -t Npgl 32,19; 2. pl. -et T 23,2; 3. pl. -ent 22,11. Npw 32,19; inf. -en Nb 143,19 [154,27]. Npw 111,9; part. prs. nom. pl. m. -ente T 68,1. Npw 33,11; acc. pl. m. -ente T 4,7; -enten S 162,21; hungurunte: nom. pl. m. Gl 1,406,12/13 (M, clm 19440, 10./11. Jh.); hungr-: acc. sg. m. -entan T 152,4. 7; acc. pl. m. -enta S 315,22; 3. sg. prt. -ita T 152,3. 6; -edo WA 93,9.
In Anlehnung an die ôn-Verben (vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 503): hungerota: 3. sg. prt. S 137,16. Npw 108,24. W 93,9 (BCK).
Verschrieben: hungarentata: part. prs. nom. pl. m. Gl 1,406,12 (M, clm 18140, 11. Jh.).
Verschrieben und verstümmelt: .rungrita: 3. sg. prt. F 21,2 (Ausg. hungrita; vgl. Gr. S. 121). 1) hungern, Hunger haben, leiden: a) unpersönl.: m. Akk. d. Pers.: huuaz Dauid teta duo inan hungarta quid fecerit David, quando esuriit F 4,7. mih hungrita enti ir ni gabut mir muoses esurivi enim, et non dedistis mihi manducare 21,2. T 152,6. mit thiu in hungirita inti thie mit imo uuarun, vvuo her ingieng in thaz gotes hus inti brot fora gote gisaztu nam inti az cum esuriret ipse et qui cum ipso erant T 68,3. hungeret mih . daz nechlago ih dir si esuriero non di- cam tibi NpNpw 49,12. Christus uasteto uiercic taga unde uiercic naht, unde nelesen doh nienner daz siniu chnie unchreftic uurtin, sunter in hungerota ecchert Npw 108,24; ferner: T 15,2. 152,3 (beide esurire); — in der Verbindung hungaren inti thursten: daz in hungerota unte dursta, daz er muodeta, ... daz traf ad humanitatem W 93,9; b) persönl.: in morgan uuerbenti in burg hungirita mane autem revertens in civitatem esuriit T 121,1; — in der Verbindung hungaren mit thursten: ich gloubo daz der haltente Christus an dirre werlte lebeta als ein ander mennisco, az, tranc, slief, hungerota, dursta S 137,16. nemag tie richen nieht hungeren noh tursten na? num enim divites esurire nequeunt? Num sitire non possunt? Nb 143,19 [154,27]; — im Part. Praes.: ababrachun hungerente sine iungiron thiu ehir inti azun skelente iz mit iro hanton vellebant esurientes discipuli eius spicas et manducabant confricantes manibus T 68,1. trohtin, uuanne gisahun uuir thih hungrentan inti fuotritun thih, thurstentan inti gabunmes thir trinkan? domine, quando te vidimus esurientem et pavimus, sitientem et dedimus tibi potum? 152,4. 7; substant.: azet die hungerenten, drenchet die durstenten S 162,21. ih giho dir, trohtin, daz ih hungrenta nigilabota noh turstiga nigitrancta 315,22; in der Gegenüberstellung zu den Satten und Reichen: hungarentata [repleti prius, pro panibus se locaverunt: et] famelici [saturati sunt, 1. Reg. 2,5] Gl 1,406,12. hungerente gifulta guoto inti otage forliez itale esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes T 4,7. riche uurten durftige unde hungerente, uuanda in nedunchet niomer follun des si habent divites eguerunt et esurierunt Npw 33,11 (Np hungarag); ferner: T 23,2 (esurire). 2) nach etw. hungern: m. Akk. d. Pers. u. Präp.verb.: a) unpersönl.: daz ... mih dara nah (nach dem ewigen Leben) hungiro unta dursti ut cordi meo illam famem et sitim inmittas S 182,8; b) persönl.: m. abstr. Gen.: daz sint die qui esuriunt iustitiam (dieder hungert rehtes) Npgl 32,19; m. abstr. Akk.: salige sint thie thar hungerent inti thur- stent reht, uuanta thie uuerdent gisatote beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur T 22,11, ähnl. Npw 111,9 (Np esurire). daz sint die diedir hungerent daz reht . den gibet er die keistlichun fuora 32,19 (Np esurire).