Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
hagustalt st. m.
(auch haga- vgl. Gröger § 103. 104) st. m., mhd. hagestalt, nhd. mit Umdeutung hagestolz; as. haga-, hagustald, mnd. hāgestolte; ae. hago-, hægsteald; vgl. an. haukstaldar. — Graff IV,762. VI,667.
hagu-stalt: nom. sg. Gl 1,67,4 (R). 4,331,17 (fragm. S. Emm., 9. Jh.); acc. sg. (?) 1,67,8 (R); haga-: nom. sg. 475,6 (lat. dat. pl.) = Wa 78,16. 603,26 (M, 2 Hss.). 30 (M); -stolt: dass. 284,18 (Jb-Rd); hage-stalt: dass. 3,427,37; hagi-stolt: dass. 184,21 (SH B).
Mit Aphaerese des h: aga-stalt: nom. sg. Gl 1,475,6 (Sg 292, 10. Jh.).
Am Zeilenende: hage-stal: nom. sg. Gl 1,475,11 = ZfdA. 109,230 (Ms. Germ. Fol. 750, 12. Jh. (?); vgl. ebda. S. 229. 233; lat. dat. pl.). 1) Unverheirateter: hagustalt celeps Gl 1,67,4. hagustalt liip celebem vitam 8 (adj. wohl weniger wahrscheinlich, vgl. Splett, Sam.-Stud. S. 52). 2) einer, der in einem befristeten Arbeitsverhältnis steht, (nicht einheimischer) Mietling: hagastolt [advena et] mercennarius [non edent ex eo (beim Passahmahl), Ex. 12,45] Gl 1,284,18. hagastalt [ita ut in tertio anno] proselitis [et advenis ministraret omnem decimationem, Tob. 1,7] 475,6 = Wa 78,16. hagestal proselitis (exulis i. peregrinis) [ebda.] 11 = ZfdA. 109,230 = 233 (vgl. Diefb., Gl. S. 467a zu proselitus). hagastalt [in tribus annis quasi anni] mercennarii (Hs. mercenarius) [auferetur gloria Moab, Is. 16,14] Gl 1,603,26. paruus et modicus aramer vnta luziler ... sicut mercennarivs hagastalt (übergeschr.) [zu: relinquetur parvus et modicus (vom Stamme Moab), ebda.] 30. hagistolt famulus 3,184,21 (and. Hs. kneht). hagestalt conducticius 427,37. hagustalt mercennarius [autem, et qui non est pastor, cuius non sunt oves propriae, Greg., Hom. I,14 p. 1484 = Joh. 10,12] 4,331,17.
Lit. zu Erwägungen über die ursprüngliche Bed. u. die Bed.entwicklung: Kögel, Lit.-Gesch. I,2,208 Anm. 1, de Vries, Arkiv för nordisk filologi 58,93—104, anders Trier, Archiv für Literatur u. Volksdichtung, 1949, 1,96 ff., neuerlich Tiefenbach, Stud. S. 32, Voetz, Komp. S. 119 ff.