lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

gundfano

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
12
Verweise raus
9

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

gundfano sw. m.

Bd. 4, Sp. 477
gundfano
sw. m.; as. gūthfano, mnl. gonfanoen, goffanoen, gaffanoen; ae. gúþfana; an. gunnfáni. — Graff III,521 f.
chund-fan-: nom. sg. -o Gl 1,295,20 (Jb-Rd); acc. sg. -un 801,27. — cvnt-fanvn: acc. pl. Gl 2,766,18. — cund-fan-: nom. sg. -o Gl 1,356,1 (Sg 295, 9. Jh.). 2,5,14. 4,314,11; acc. sg. -on OF 5,2,9 (k-). — gunt-fan-: nom. sg. -o Gl 1,356,2 (Sg 9, 9. Jh.). Mayer, Glossen S. 26,14; acc. pl. -on Gl 1,356,2 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.; -uanon). 2,500,1 = Wa 86,20/21 (2 Hss.). Gl 2,711,40. — gund-fan-: nom. sg. -o Gl 1, 356,1. 2,495,21. 501,6; acc. sg. -on S 85,27 (Ludw.). O 5,2,9 (PV). — gut-fanan: acc. pl. Gl 2,718,4 = Wa 113,1 (Jh).
Mit lat. Endung: gunt-fanonem: acc. sg. Gl 2,378,2/3.
Verschrieben: gt-fano: nom. sg. Gl 4,165,7 (Sal. c; vgl. Beitr. 73,223; l. gūtfano, Steinm.). Verstümmelt: guntfa..: nom. sg. Gl 2,394,2 (l. guntfano, Steinm.). 1) Kriegsfahne, Feldzeichen: a) allgem.: chundfano [singuli per turmas, signa, atque] vexilla (Hss. uixilla) [, et domos cognationum suarum castrametabuntur filii Israel, Num. 2,2] Gl 1,295,20. 356,1 (Hs. uexillum). uexillum. a uelo. F. cundfano [zu: vexillum, Alc., Gr., PL 101,861] 2,5,14. antesignanus qui in hostem fert guntfanonem [zu: antesignanus, Prisc., Inst. II,76,21; vgl. antesignanus bannertrager, vanentreger, venrich, Diefb., Gl. 37 c] 378,2/3. guntfanon signa [-que ferre iuvat, Verg., A. VII,628] 711,40. 718,4 = Wa 113,1. gntfano vexillum Gl 4,165,7 (vgl. Beitr. 73,223). huob her gundfanon uf S 85,27; b) spez.: für eine Reichsfahne: gundfano [Christus purpureum gemmanti textus in auro signabat] labarum (Glosse: vexillum) [, Prud., Symm. I,487] Gl 2,501,6; — für die Drachenstandarte der römischen Kohorten: guntfano prima hasta dracones (Hs. draconis) [praecurrit, quae Christi apicem sublimior effert, Prud., Symm. II,713] Mayer, Glossen S. 26,14 (vgl. Amsterd. Beitr. 11,35 f.); — für den Adler, das Hauptfeldzeichen der römischen Legionen, im Sinne von ‘Siegeszeichen’ (vgl. Urmoneit S. 45): guntfanon [dat signum felix Concordia reddere castris] victrices aquilas (signa, Glosse: vexilla) [Prud., Psych. 645] Gl 2,500,1 = Wa 86,20; c) als Metapher für das Kreuz Christi im Sinne von ‘Siegeszeichen’ (vgl. Urmoneit S. 45): cundfano [signum (sc. filii hominis in coelo) hic aut crucis intelligamus, ut videant Iudaei in quem compunxerunt, aut] vexillum [victoriae triumphantis, Beda in Matth. PL 92,104] Gl 4,314,11. drag du ... then gundfanon anan dir, in houbite inti in brustin, in thines herzen lustin (gundfano nach vexillum crucis, Erdm. z. St.) O 5,2,9; — im Sakrament der Firmung: gundfano [dic (sc. mens) tropaeum passionis, dic triumphalem crucem, pange] vexillum [, notatis quod refulget frontibus, Prud., H. o. horae (IX) 84 (vgl. crucis vexilum refulget notatis frontibus, quia in sacramento con- firmationis frontes cruce notantur, PL 59,871)] Gl 2, 495,21; d) als Metapher für den Adler des Jupiter: guntfano [quid vult] sigillum (Glosse: sigillum, idolum, vexillum) [semper adfixum Jovi avis ministrae? Prud., P. Rom. (X) 233] Gl 2,394,2. 2) mit (christlichen) Symbolen bzw. Bildern geschmückte Kirchenfahne: cvntfanvn [factum est autem, dum paratis omnibus cruces a fidelibus efferentur, ut ipsa etiam iuncta plebis dominicae agmini praevia atque] signifera flamina [sequeretur (vgl. flamina omnes habent, id est, vexilla, seu labara, in supplicationibus praeferri solita, Anm. z. St.), AASS Febr. Bd. III, 3, 2 p. 536 b] Gl 2,766,18; — hierher vielleicht auch (Fehlübers. ?): daz uuir chundfanun chueden. den man ze chruce thregit plantheras (vgl. plantheras (st. panth. ?) chundfanun, Diefb., Gl. 440 c) Gl 1,801,27.
3736 Zeichen · 148 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    gundfanosw. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    gundfano sw. m. ; as. gūthfano, mnl. gonfanoen, goffanoen, gaffanoen; ae. gúþfana; an. gunnfáni. — Graff III,521 f. chun…

Verweisungsnetz

11 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit gundfano

0 Bildungen · 0 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von gundfano 2 Komponenten

gund+fano

gundfano setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

Keine Komposita gefunden — gundfano kommt in keinem anderen Lemma als Erst- oder Zweitglied vor.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „gundfano". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 15. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/gundfano/awb?formid=G02234
MLA
Cotta, Marcel. „gundfano". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/gundfano/awb?formid=G02234. Abgerufen 15. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „gundfano". lautwandel.de. Zugegriffen 15. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/gundfano/awb?formid=G02234.
BibTeX
@misc{lautwandel_gundfano_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„gundfano"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/gundfano/awb?formid=G02234},
  urldate      = {2026-05-15},
}