gratia

gratia (gracia), -ae f.form.:acc. sg. -a: MLW p. 792, 17. MLWVita Adalb. Prag. A 25. al.abl. sg. -ae: MLW p. 793, 53.acc. pl. -ae: MLWForm. Senon. I 43.struct.:pendet:enunt.: MLWMLWl. 55. p. 793, 25. al.praep. super: MLWMLWl. 22. p. 791, 63. I favor, benevolentia, inclinatio (animi) – Gnade, Huld, Wohlwollen, Zuneigung: A spectat ad homines: 1 strictius: a usu communi: α gener.: MLWArbeo Emm. 37 p. 86,2 invenit senex -amgratiam in conspectu patris familiae. MLWWalahfr. carm. 63,5,4 quod minus digne valemus servitute debita, hoc tui (sc. regis Lotharii) donet favoris laeta nobis -agratia. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 15,17 neque ... -amgratiam maiorem amicis exhibere possumus (sc. Saxones) quam eqs. MLWSalom. II. epist. 30 p. 416,12 de -agratia vestra (sc. archiepiscopi) super me subiectionem meam certiorare dignamini. MLWAnnal. Magd. a. 1134 p. 185,10 nudis pedibus ... humiliter flagitans dux -amgratiam ipsius (imperatricis). persaepe. v. et MLW p. 796, 25.per prosop.: MLWWipo tetral. 222 G-aGratia te (regem) laudat, tibi grates G-aGratia cantat. ibid. persaepe.?clementia – ?Milde: MLWErmenr. ad Grim. 8 p. 542,15 naturali (sc. iustitiae) accidunt religio, pietas, -agratia ..., consuetudinariae eqs. β publ. et iur. (de re v. HRG II. p. 255sqq. s. v. ‘Hulde’, ‘Huldeverlust’): MLWLex Baiuv. 2,18 si ... nec per -amgratiam nec per cupiditatem, sed per errorem iniuste iudicavit iudex. MLWChart. Fuld. B 166^b p. 254,5 si -amgratiam nostram (sc. Karoli regis) habere vis (sc. abbas). MLWThietm. chron. 5,36 sciens Guncilinus ... a -agratia regis ... se ... exclusum fuisse (sim. MLWChart. Aquens. 92 l. 64 [dipl. Frid. II.] a -agratia imperiali. al.). MLWDipl. Loth. III. 37 ne quis eis (monachis) aliqua obesse presumat infestatione, sub obtentu -gratię nostrę interdicimus (sim. 38. MLWChart. Tirol. notar. I 315 p. 147, 36. persaepe). MLWChart. Turg. III 330 p. 66,26 quod iurent cives sibi (episcopo) fidem et -amgratiam, que vulgariter dicitur ‘hulde’. persaepe. γ canon.: MLWConc. Karol. B II 31^A,9 p. 357,28 qui praemio vel -agratia ... ‘ad sacros ordines’ accedit ..., hereticus a Domino deputatur. MLWInnoc. III. registr. 1,171 p. 245,21 ut ... reginam ... retineas (sc. Philippus rex) in -agratia (corr. ex -am)gratiam coniugali. MLWChart. Ror. 34 p. 186,27 ordinaciones clericorum ... a dyocesano suscipietis episcopo, siquidem ... -ciamgraciam ... sacrosancte Romane sedis habuerit. al. b in formula salutis: MLWDipl. Ludow. Inf. 79 p. 217,26 (spur. a. 900) Ludowicus ... rex ... Christi fidelibus -amgratiam et salutem (sim. MLWDipl. Heinr. II. 533 p. 690,11. al.). MLWChart. Scheftl. 32 p. 36,36 -ciagracia, pax et caritas ... Dei sit cum omnibus Christi fidelibus. MLWOtto Frising. gest. p. 1,6 (epist. Frid. I. imp.) Fridericus ... imperator ... Ottoni ... episcopo -amgratiam suam et omne bonum (sim. MLWChart. Tirol. notar. I 622. persaepe). al. 2 latius: a condicio - Bedingung: MLWTrad. Frising. 1389^b (a. 1022/3) iugera xlii ... redonavit episcopus ... ea -agratia, ut eqs. MLWTrad. Ratisb. 370 quidam homo ... et uxor ... tradiderunt mancipia ... ea ... -agratia, ut eqs. MLWDipl. Heinr. III. 317 p. 435,14. b liberum arbitrium, iudicium – (freies) Ermessen, Gutdünken, Urteil: α in univ.: MLWChart. Welt. 6^a p. 113,36 (a. 1220) decanus ... pensionis dimidii ... talenti per tempus vite sue de -ciagracia ecclesie Weltenburg habebit sexaginta denarios (sim. MLWRegistr. abb. Werd. app. 10^a p. 371, 22). MLWChart. Tirol. notar. I 733 p. 369,10 Swi<kerius> interrogavit ... Hainricum ... per -ciamgraciam et fidelitatem, ut eqs. (sim. 905 p. 466,19). MLWChart. Carniol. II 96 p. 70,26 quicunque contra -ciamgraciam domini sui fecerit, non maioris pene emendacionem teneatur quam eqs. MLWActa civ. Wism. A 1108 habebit dominus Albertus plenam licenciam (sc. piscium capiendorum) a civitate ...; hoc stabit in -ciagracia civitatis. al. β locut. annus -aegratiae i. q. reditus in unum annum libero arbitrio possessoris permissus – für ein Jahr der freien Verfügung des Inhabers überlassenes Jahreseinkommen, ‘Gnadenjahr’ (cf. vol. I. p. 681,52 sqq.): MLWChart. Rhen. med. III 578 p. 444,28 (a. 1236) annum []... -egratie prebende mee domino Richardo ... colligendum committo. MLWChart. episc. Hild. II 745 quod in morte ... canonici ... fructus alterius anni, qui ... vocatur annus -egratie, cedant defuncto eqs. MLWChart. eccl. Halb. I 65 fructus prebende vacantis primo anno ecclesia percipiat, nisi intrans religionem annum -egratie obtinuerit eqs. (sim. 66 p. 49,28. 67). al. c assensio – Zustimmung: MLWLex Raet. Cur. 22,1,4 Latinus ... libertus cum -ciagracia domini sui potest ad hoc pervenire, ut cives Romanus libertus fiat. MLWAnnal. Xant. a. 865 se (episcopos) absque illius (papae) -agratia velle ... gloriari (sim. a. 871 p. 29,8). MLWThietm. chron. 5,41 consotiorum in eleccione Taginonis -amgratiam acquisivit praesul. MLWWipo gest. 36 cives Mediolanenses ... archiepiscopum ... retinuerunt, sed cum -agratia Heinrici regis. al. d emolumentum, usus (fructus) – Vorteil, Nutzen, Gunst: MLWAdam gest. 2,53 frater Adelradi Emund ... in -amgratiam victoris veneno sublatus est (sim. 2,61 p. 121,13. MLWHelm. chron. 51 p. 101,30). MLWConsuet. Marb. 91 non quoquam mittat (sc. scutellam) longius ad quemquam alium fratrem pro ulla privata -agratia. MLWChart. eccl. Werd. 25 p. 39,21 accusatus ... vadium faciet sculteto de viginti denariis, quos solvet ad -ciamgraciam sculteti (p. 39,25 super -ciam)graciam. e ius, privilegium – Recht, Privileg: α publ. et iur.: MLWChart. Scheftl. 6 (a. 1183) cenobio sancti Dyonisii ... hanc fecimus (sc. Otto dux) -amgratiam specialem volentes, ut eqs. (sim. MLWChart. Aquens. 15 l. 7 [epist. papae]. al.). MLWChart. Brunsv. I 4 -amgratiam vendendi, que vulgariter dicitur inninge, ... burgensibus ... habere porrexi (sc. Hermannus advocatus; sim. MLWChart. select. Keutgen 262^b). MLWActa imp. Winkelm. I 534 p. 435,26 ut nullus sit, qui ... contra has -ciasgracias nostras (sc. regis), donationes ... seu concessiones ... venire audeat. MLWChart. Austr. sup. II 493 concessis ... -ciisgraciis personalibus seu predialibus pociatur ecclesia. persaepe.fort. huc spectat (ni subest notio stipendii): MLWChart. episc. Hild. I 524 p. 503,25 (a. 1196) in spiritualibus ad archidiaconum habebit sacerdos respectum eam percepturus -amgratiam, que ex infirmorum visitacione ... provenerit. MLWChart. Slag. 26 si ... predictum censum ... persolvere neglexerint Wernhardus eiusque filii, ... sub forma -egratie revolvatur feodum. β canon.: MLWChart. Brixin. 215 (a. 1277) fideli nostro Heinrico ... hanc -ciamgraciam fecimus spiritualem, ut eqs.spectat ad indulgentiam q. d. (‘Ablass’): MLWChart. Tirol. 834 p. 251,8 (a. 1224) quam (sc. remissionis venialium) -amgratiam superaddidit ... episcopus Fridericus, ... confirmamus (sc. Girardus episcopus). MLWChart. Bund. 1019 ex auctoritate nobis (sc. episcopo) a Deo prestata hanc -ciamgraciam facimus specialem, quod ... unum annum venialium peccatorum ... indulgemus. ibid. al. f remissio – Nachlass: MLWChart. scrin. Col. B 487 (s. XIII.¹) si ... censum vel penam solvere distulerint (sc. Lambertus aliique), tota hereditas ... ad dictam ecclesiam ... revolvetur, nisi eis -amgratiam decreverint conferre. MLWTrad. Scheftl. 444 p. 433,2 ut singulis annis ... dimidium talenti ... fratribus ... persolvamus exceptis legitimis causis tempestatis ..., in quibus nobis -ciagracia debet inpendi. g venia – Nachsicht: MLWMetell. Quir. 22,30 fletu petendo -amgratiam reatibus placant Aran et Megilo Deum. MLWChart. Nuremb. 385 conventum est ... inter partes, quod, si ... incurrant dampnum, ... in hoc -amgratiam prepositi ... reportabunt in nullo alio casu defectum ... computantes. MLWTrad. Brixin. 614^b p. 222,18 accessit dominus Albertus ad canonicos -ciamgraciam petendo et absolucionem. al. h sensu adverso de suffusione oculi (‘grauer Star’) fere i. q. malum, calamitas – Übel, Unheil (cf. ital. disgrazia): MLWBenven. Graff. ocul. B 4 p. 16,15 dicemus differenciam, que est inter unam (cataractam) et aliam de restauracione luminis ...; videlicet -ciagracia (cf. A 4 p. 20^b,9 virga), quae est alba sicut calx. B spectat ad Deum (deos paganos: MLW p. 791, 25.sqq.): 1 def. et iuncturae selectae: MLWHonor. August. lib. arb. 6 (PL 172, 1225^D) voluntas beatitudinis (sc. in homine) dicitur natura, et voluntas iustitiae dicitur -agratia. MLWAlbert. M. incarn. 14 p. 185,9sq. -aegratiae sacramentali attribuitur debilitare tantum (sc. peccatum), -aegratiae vero sanctificationis in utero exstinguere (sim. sent. 4,1,4 p. 12,23). sent. 2,26^A p. 441,5sq. operans ... -agratia praeparat hominis voluntatem, ut velit bonum; -agratia cooperans adiuvat, ne frustra velit. summ. theol. II 16,98,1 p. 225^a,46 -agratia est habitus infusus nobis, qui nos gratos facit Deo. 16,98,3 p. 230^a,5 effectus ... -aegratiae []proprius est vitam totam universaliter ordinare ad Deum. ibid. persaepe. 2 exempla: a proprie i. q. χάρις – göttliche Gnade: α gener.: MLWHraban. epist. 11 p. 398,27 sanguinem ... suum ... effundere dignatus est (sc. Christus), ut ... per ipsius -amgratiam salvaremur. MLWThietm. chron. 2,3 urbem ... ob eternae remunerationis -amgratiam ... construxit rex. MLWAlfan. premn. phys. 1, 40 p. 12 quam (immortalitatem) ... accepit homo -agratia (PG 40, 516^B χάριτι) creantis eum. MLWHerm. Iud. conv. epist. p. 69,7 qualiter de Iudaismo ad Christi -amgratiam conversus sim. MLWMetell. Quir. 4,7 triplex vena -arumgratiarum (sc. s. trinitatis). MLWAlbert. M. Is. 35,2 p. 372,30 a Deo ... exeunt -arumgratiarum flumina, revertuntur autem per -arumgratiarum actionem, ut eqs. persaepe. v. et MLWMLWMLWMLW p. 795, 27. 45. 66. 796, 30.spectat ad vitam aeternam: MLWRimb. Anscar. 41 p. 75,37 optare coepit, quatinus ... sibi ad Domini -amgratiam transire liceret.spectat ad aetatem: MLWWalth. Spir. Christoph. I prol. p. 65,8 me ... septennis -aegratiae puerum ludus imbuit literarum.in titulo libri ficticio: MLWAlbert. Stad. quadr. 1 librum scripturus erat, cui ‘G-a’Gracia nomen, noster gramaticus (i. Christus).per enallagen: MLWLiber diurn. 74 p. 76,9 quartas ... clericis vel fabricis portionem me ... spondeo prestaturum nec pro ⌊-arumgratiarum, cuiuslibet meriti sit, persona⌋ (-agratia ... persona H, -agratia ullam ... personam GB, -agratia ... personarum R) ecclesiasticis officiis agregare.apud Iudaeos: MLWRadbert. corp. Dom. 22,35 si ... in primo mense quasi in prima -agratia sine mortis reatu agnum edere non potuerit (spectat ad Vulg. num. 9,10sq.).apud paganos: MLWHrotsv. Sap. 5,4 fer sacrae deae (i. Dianae) libamina, quo possis uti eius -agratia. MLWWalth. Spir. Christoph. I 8 si ... sibi Iovis -amgratiam ... devotione cervicis imploret mulier. MLWTurba phil. praef. p. 109 Arisleus ... discipulus ex discipulis Hermetis -agratia triplicis ... omnibus posteris ... salutem. β theol.: MLWRadbert. corp. Dom. 12,156 sacramentum praestatur ex officio et -agratia (-amgratiam var. l.). MLWAlbert. M. sacram. 18 p. 13,49 quaeritur, quae -agratia sit in sacramentis, utrum gratis data vel gratum faciens. 44 p. 32,57sqq. -agratia est effectus baptismi, et per illam delet et poenam et culpam. MLWAlex. Min. apoc. 8 p. 133,22 sine cooperante -agratia. 10 p. 212,15 dat ... -agratia praeveniens boni operis initium, subsequens perfectionem (sim. 10 p. 212,12. al.). persaepe. γ publ., iur., canon. (in formula devotionis): MLWDipl. Karoli M. 55 p. 81,26 Carolus -agratia Dei rex Francorum. MLWChart. Fuld. B 172 p. 258,26 <Uu>illibald concedente -agratia divinę maiestatis episcopus (sim. MLWLiber diurn. 83 p. 93,14 diaconus. MLWAgius vita Hath. 1 sacerdos. MLWChart. Carniol. II 41 patriarcha. al.). MLWChart. Raitenh. 25 Sophia Dei -agratia comitissa (sim. 29). MLWChart. Otterb. 40 Wernherus ... Dei -agratia aule imperialis dapifer. MLWChart. Carniol. II 378 dux Karinthie (sim. MLWTrad. Scheftl. 249. al.). persaepe. b locut. -agratia Dei: α pro cognomine hominum: MLWHugo Flav. chron. 2 p. 391,30 quem tanta Deus donaverat omnium -agratia, ut ... hoc vocaretur agnomine, videlicet Richardus G-aGratia Dei (sim. p. 393,1. 34).in interpr. nominis Hebraei: MLWAbsal. serm. 33 p. 196^C Ioannes ‘Dei -a’gratia interpretatur (ex Hier. nom. Hebr. p. 69,16; sim. p. 197^A). β pro nomine plantae (cf. Marzell, Wb. dt. Pflanzennam. II. p. 737sqq. s. v. Gratiola officinalis L.; ‘[Gottes-]Gnadenkraut’, ‘Grazede’): MLWMaurus urin. II p. 49,4 fiat ... sciropus, in quo apponantur radices lauri, eupatorie et -egratie Dei. γ in nomine loci: MLWFund. Grat. Dei 1 p. 685,40 vir illustrissimus Otto de Reveninge ... ecclesiam in Gracia Dei attitulavit. ibid. al. c in imag. vel per prosop. spectat ad ipsum Deum agentem: MLWHraban. cruc. A 7,38 iura, quantum superna -agratia concedit, servare contendo. MLWWalahfr. carm. 61,33 -agratia summa Dei temet (sc. Prudentium magistrum) comitetur in aevum (sim. MLWRimb. Anscar. 27 p. 57,34. al.). MLWRimb. Anscar. 37 p. 72,8 exterius -agratia Dei in eo largius coruscante (sim. MLWBovo Sith. Bert. 14 p. 533,33 Dei nostri super nos gratius coruscante -a)gratia. MLWVita Heinr. IV. 9 p. 32,4 quam mirabiliter -agratia Dei operatur. persaepe.huc spectare vid.: MLWWalahfr. imag. Tetr. 185 -agratia, quae teneram vestit miranda iuventam, maturos iam format honesto in pectore sensus. d meton. i. q. donum Dei – Gnadengabe, Begnadung (abund.: MLW p. 792,2.): α in univ.: MLWWalth. Spir. Christoph. I 26 si in Christi nomine fronti imposueris (sc. rex lutum de sanguine), recipies -amgratiam luminis. MLWFroum. carm. 16,6 -agratia grata Dei super omnes ecce Iohannes. MLWRup. Tuit. vict. 13,4 p. 408,27 apostoli ... et quotquot erant []apostolicę participes -gratię. MLWMetell. exp. Hieros. 5,144 occidit ... doctor honestatis, ... unica forma boni, celestis -agratia doni: ... presul Podiensis in Domino requievit. MLWAlbert. M. summ. creat. I 4,60,2 p. 638^a,3 licet ... puer ille (sc. raptus in caelum) scientiam linguarum acceperit in coelo, ... accepit donum spiritus sancti, quod dicitur ‘-agratia linguarum’. al.de incarnatione Christi: MLWChart. Helv. arb. 31 p. 54,36 (a. 1228) actum anno gr<ati>e mccxxviiii (sim. MLWChart. Welt. 10. MLWChart. Friburg. 65. MLWChart. Sangall. A III app. 21. 22. MLWChart. Carniol. II 149 p. 117,15. MLWTrad. Scheftl. 344^a. persaepe). MLWChart. Raitenh. 138 actum ... anno temporis -egratie mccxlii. MLWConr. Mur. lib. ord. 2 in quocumque octonario ... aliquis ... decesserit, superstites eiusdem octonarii eundem annum -ciegracie capituli inter se equaliter officiabunt. saepe. β de sacramentis sim. (in significatu duplici: MLWl. 24.): MLWWillib. Bonif. 6 p. 30,20 Hessorum ... multi ... septiformis spiritus -agratia confirmati. MLWLeg. Wisig. 12,2,13 p. 419,20 mancipia ... Iudeorum, que ad baptismi -agratia fecerint confugium (sim. MLWMetell. exp. Hieros. 4,723 lavacri quos -agratia tinxit, induimus Christum. MLWAlbert. M. sacram. 19 p. 15,6 -agratia ... baptismalis configurat nos Christo morienti. persaepe). MLWRadbert. corp. Dom. 20,23 ut ... post acceptam -amgratiam nullus indignum se reddat (item de eucharistia: MLWAlbert. M. euch. 1,1,1 p. 192^a, 20sqq. quod ... non est nisi -agratia, probatur per nomen ipsius: quia eucharistia et est et nominatur, quod sonat ‘bona -a’gratia. ibid. al.). persaepe.de excommunicatione absolvenda: MLWVita Heinr. IV. 10 p. 35,12 oportere ab ipso apostolico absolutionis -amgratiam eum expectare (sim. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 259,14 apostolice reconciliationis -amgratiam ... prestolabatur rex). γ de ordine clericorum: MLWWalth. Spir. Christoph. II praef. 78 ego, quem sacrę vix sublęvitica mensę non meritis concessa meis pro munere Christi -agratia contigerat. MLWRanger. carm. 173 acolitum non preteream, quae -agratia quarta fertur. MLWAlex. Min. apoc. 2 p. 24,26 dicit glosa: -amgratiam episcopalem timore quasi sopitam a Deo ... collatam (spectat ad Vulg. II Tim. 1,6). δ de tonsura conversarum: MLWStatut. ord. Teut. p. 131,24 respice (sc. Deus) super hanc famulam tuam, quam ad novam tondendi -ciamgraciam vocare dignatus es. ε de coronatione regis: MLWThangm. Bernw. 38 rite omnibus peractis (i. insignibus traditis) ... sollempniter illum (ducem) Dei -agratia unxerunt (sc. episcopi). e in allocutione vel titulo honorifico i. q. sanctitas, almitas q. d. – Heiligkeit, ‘Gnaden’: α gener.: MLWWaltharius 306 in hoc ... clarescat -agratia vestra (sc. domini), ut vos inprimis, reliquos tunc laetificetis. MLWWalth. Spir. Christoph. I epist. ad Haz. p. 64,20 quod (sc. opus) tui magistri -agratia extremi pollicis ungue limabat. β eccl.: MLWDesid. Cad. epist. 1,1,7 qui (Deus) nobis ... locum tribuat vestrae (sc. praesulis) -aegratiae serviendi. MLWEpist. Desid. Cad. 2,13,3 litteras -ciaegraciae vestrae ... accepi. 2,16 nos (sc. episcopus) hoc (sc. synodum procrastinatam esse) -ciaegraciae vestrae ... inotueramus per servo vestro Becoleno. MLWFroum. epist. 78 p. 84,12 quicquid vestra (sc. Peringeri senioris) dignatur -agratia, non abnuo. al. γ publ.: MLWDesid. Cad. epist. 1,6 nos ... in sinu -aegratiae vestrae (sc. maioris domus) ... paterno confovite affectu. MLWChron. Salern. 43 p. 44,2 melius est mihi, domine, ... et uxori apud vestram -amgratiam maneret cum exiguo pane ... quam eqs. C spectat ad sanctos: 1 in univ.: MLWMetell. Quir. 1,56 ut ... canat plebs tibi cantica ... concilians sibi ... nota tue munera -egratie (sim. 46,39). 41,5 sacram petit plebs tumbam ianuamque -arumgratiarum. 58,15 cessarunt ... signa -arumgratiarum martyris. 70,38 luce -gratię suę cor miserum radians pius pater refecit egrum suaviter. buc. 8,107 referam ..., vi se quam mira sua (sc. Quirini) -agratia pandit. ibid. persaepe.iron.: MLWCarm. Bur. 41,11,6 ubi (sc. in cancellaria) ... neque datur absque datis Gratiani -agratia (v. comm. ed. p. 74). 2 de beata Maria Virgine: MLWWalahfr. carm. 52,1 sit Dominus tecum (sc. Maria), semper tua -agratia mecum pacis et indicium. MLWVita Adalb. Prag. A 24 matrem -arumgratiarum ... prona cervice ... adorat. MLWAlbert. M. incarn. 8 p. 179,29 quae (s. Maria) perfecta fuit in -agratia. ibid. iterum.in titulo ecclesiae sive monasterii: MLWChart. Neocell. Brixin. 1 p. 29,25 (epist. papae) ecclesię, quę dicitur ad sanctę Marię -asgratias (sim. 2 p. 31,18 [dipl. Frid. I.] Novam Cellam, quę -agratia sanctę Marię ... nuncupatur). 3 de angelo: MLWHrotsv. Mar. 193 si tua (sc. angeli) certa tuo maneat mihi (sc. Ioachim) -agratia servo. 4 de apostolis: MLWMetell. []Quir. 17,29 quorum (principum apostolorum) beata -isgratiis ... prenitet aula. II grates, gratulatio, remuneratio – Dank(sagung), Erkenntlichkeit: A in univ.: MLWDesid. Cad. epist. 1,1,5 multiplices ... vestrae (sc. praesulis) beatitudini pro inquisitionis studia ... -arumgratiarum iura persolvimus (sim. MLWLiber diurn. 85 p. 110, 20). MLWArbeo Emm. 16 p. 50,4 tibi (sc. Christo) maximas refero -asgratias (sim. MLWDipl. Conr. I. 23 p. 22,17. persaepe). MLWHugeb. Wynneb. 13 p. 117,9 -asgratias agebant Deo sanctoque Wynnebaldo (sim. MLWLex Sal. Pipp. 81,2. MLWVita Adalb. Prag. A 28 p. 156,4 -amgratiam. persaepe). MLWGodesc. Saxo theol. 22 p. 323,24 scio tibi Deo -asgratias certissime, quia eqs. MLWNotker. Balb. gest. 1,3 p. 4,9 multas -asgratias habete, filii, quia eqs. MLWThietm. chron. 2,10 gloriam et -amgratiam spallens (sic) christianitas ... Deo. persaepe.vix huc spectat: MLW p. 677, 33. B locut. Deo -asgratias sim.: 1 usu communi (persaepe in parenthesi): MLWLull. epist. 92 p. 211,25 propter ... tribulationem, quam iugiter, Deo -asgratias, sustinemus. MLWTrad. Frising. 465 p. 397,37 ita ... actum, -asgratias Deo, in omnibus apparet. MLWErmenr. Sval. praef. 1 p. 154,15 ut ... amen ... ac ‘Deo -as’gratias ubique dicatur. MLWThietm. chron. 7,61 milites Bolizlavi urbem Belegori ... aggressi et bello eam inpugnantes diutino, Deo -agratia, nil proficiebant. MLWEpist. Hann. 105 p. 175,12 vix ... per multas et lacrimosas ‘Deo -as’gratias ... animę anhelantis singultum ... sedare potui (sc. Meinhardus). MLWHerm. Iud. conv. 19 p. 119,25 Deo -asgratias, quia eqs. persaepe. 2 in fine librorum sim.: MLWLex Ribv. 91,2 (cod. A1) explicit lex Ribuaria; Deo -as;gratias amen. MLWTrad. Frising. 103 pax nobiscum; Deo -as;gratias amen. MLWRadbert. corp. Dom. 22,179. c pro nomine plantae: MLWGloss. Roger. I B 1,10 p. 529,39 recipe ... trescolanam, ... id est herbam ‘Deo -as’gratias. C locut. -arumgratiarum actio: 1 usu communi: MLWWett. Gall. 11 p. 263, 10 cibus ... cum -arumgratiarum actione percipitur (sim. MLWCand. Fuld. Eigil. I 12). MLWThegan. Ludow. 9 dona eorum (legatorum) cum -arumgratiarum actione suscepit. MLWHist. peregr. p. 135,27 premissis -arumgratiarum actionibus de ... commoditate percepta. persaepe. v. et MLW p. 791, 12. 2 spectat ad officium divinum vel orationes: MLWWillib. Bonif. 6 p. 35,17 duo ... monasteriola duobus iniunxit ęcclęsiis ... ita, ut usque hodie gloria et benedictio et -arumgratiarum actio Domino Deo devote confertur (spectat ad Vulg. apoc. 7,12). MLWRadbert. corp. Dom. app. l. 457 sanguis in ... -arumgratiarum actione, qua Deo Patri -asgratias egit (sc. Christus in cena novissima), creatur, ut eqs. MLWStatut. ord. Teut. p. 42,7 finita mensa fratres clerici dicant consuetas -ciarumgraciarum acciones. saepe. III respectus, finis – Rücksicht, Zweck: A in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 44,19 de heribanno volumus, ut missi nostri ... exactare debeant absque ullius personae -agratia. MLWThangm. Bernw. 34 gemina -agratia Italiam ardebat adire, praecepto videlicet apostolici satisfacere et eqs. MLWThietm. chron. 6,74 nos confratres ... nepotem meum ... eligimus ..., non hoc ob iuventutem eius impleri sperantes, sed pro conservandae electionis -agratia ... facientes. persaepe. B abl. pro praep.: 1 causa, studio – zugunsten, aus Rücksicht (auf), wegen, um ... willen, um ... zu: MLWTrad. Frising. 220 (a. 805/08) ad me (sc. presbyterum) venientibus visitationis -aegratiae ... consolatores. MLWWett. Gall. 8 cuius (vaccae furto ablatae) requirendi -agratia pergentes duo fratres. MLWCand. Fuld. Eigil. I 24 p. 233,8 rogabat se orationis -agratia ducere in cimiterium (sim. MLWVita Adalb. Prag. A 14. saepe). MLWDipl. Ludow. Germ. 80 p. 117,18 emunitatis nostrae praeceptum erga ... monasterium -agratia tuitionis et defensionis ... conscribi decrevimus. MLWMeginh. Fuld. Alex. praef. p. 436,17 quomodo Saxones ex gente Anglorum exierint -agratia quaerendarum sedium. MLWVita Heinr. IV. 11 p. 38,1 qui me humanitatis -agratia recepit (sim. MLWOtto Frising. gest. 2,25 p. 127,26). persaepe.fort. huc spectat: MLWUdalsc. Conr. 9 super ... sedile ... dum ... Gebehardus ... non serii -agratia consedisset. 2 locut. exempli, verbi -agratia i. q. velut – zum Beispiel: MLWAldh. ad Acirc. 4 p. 74,10 quam (epistolam) tantopere exempli -agratia protelaveram. 10 p. 84,2 quos (versus) supra exempli -agratia posueras (sim. p. 85,24). MLWGodesc. Saxo fragm. 4 p. 30,13. theol. 1 p. 82,19. gramm. 1 p. 386,11. MLWHerm. Iud. conv. 6 p. 89,22. MLWOtto Frising. gest. 1,5 p. 17,22. persaepe.fere i. q. sis, quaeso – etwa: doch, bitte schön: MLWBurch. Worm. ieiun. p. 119,32 igitur, filiole, verbi -agratia mea dicta intellige. 3 pro, vice – (an)statt, ‘als’: MLWTrad. Welt. 27 (s. XI.²) []ipse (Wicpoto) ab abbate ... beneficii -agratia tali pactione recepit (sc. praedium), ut eqs. IV res, natura grata – Angenehmes, angenehme Eigenschaft: A venustas, pulchritudo, virtus – Liebreiz, Anmut, Schönheit, Vorzug: 1 in univ. : MLWPaul. Diac. carm. 26,7 huic (Hildegardae) tam clara fuit florentis -agratia formae, qua eqs. MLWLiutg. Greg. 7 p. 72,33 ei nomen ... ob facundiam linguae et -amgratiam labiorum ... inditum est ... Bonifatius. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,86 ut ... genas siccavit -agratia cantus. MLWThangm. (?) transl. Epiph. 5 p. 249,55 ut geminam praestaret columna -amgratiam, decorem scilicet et munimen. persaepe.huc spectare vid.: MLWTheod. Trev. phys. 1416 hoc pondus est diei, hęc est -agratia nummi, non hoc movetur usquam, tam firmum medium quam (in imag. de orbe terrarum?). 2 plur. per prosop. i. q. χάριτες - Grazien: MLWCosmas chron. 1,3 p. 8,14 more pecudum ... probant (sc. homines aetatis felicis) himineos et surgente aurora trium -arumgratiarum copulam et ferrea amoris rumpunt vincula. B ingenium – Begabung: MLWRuotg. Brun. 7 Greci, quibus ęque magistris usus est, ad tantam -amgratiam stupebant. MLWEpist. Reinh. 1 p. 1,23sq. secundum divisiones -ciarumgraciarum aliquis habet -ciamgraciam legendi, qui -ciamgraciam cantandi non percepit. MLWHerm. Iud. conv. 16 p. 113,5 magna ... cum fiducia et oris -agratia propheticam ... disputationem ingressus. al. C ars – Kunst: MLWWiduk. gest. 2,36 p. 97,1 in venationibus creber tabularum ludos amat rex, equitatus -amgratiam regia gravitate interdum exercens. D honor, dignitas – Ansehen, Würde: MLWThangm. Bernw. 34 hic (Thangmarus) ... plurimorum benivolentia per viam -agratia domini sui usus imperatorem in Spolitanis partibus repperit. MLWThietm. chron. 8,32 p. 530,12 cuius (Zentepulci senioris) -agratia et nostrorum timore omnis hec (sc. civitatis Kitavae) regio conversa est.