Eintrag · Mittellateinisches Wb.
gramen n.
gramen, -inis n.form.:dat. sg. -inae: MLWRegistr. abb. Werd. p. 273,17.gen. pl. -inorum: MLWl. 38.confunditur c. germen: MLWMLWl. 9. 49. πόα – Gras: I proprie: A strictius: 1 gener.: a in univ.: α usu communi: MLWAldh. virg. II 1584 cum glescit -egramine (germine var. l.) tellus. MLWPoeta Saxo 2,13 exoriens aestas, ubi primum -egramine pulcro vestierat terras. MLWHerbord. Ott. 2,28 p. 115, 17 episcopus ... in -isgraminis caespite sub divo consedit. MLWHist. de exp. Frid. I. imp. p. 77,17 sex (sc. Bohemi) servili super loricas assumpto schemate exierunt quasi -ngramen secaturi. MLWAlbert. M. veget. 7,111 videtur -ngramen esse eis (animalibus) commune edulium, sicut est panis hominis. saepius. β in proverbio: MLWCaes. Heist. Engelb. 2,15 non tantum -isgraminis est super terram, quot ibi congregati fuimus. γ locut. tempus -isgraminis i. q. ver – Frühling: MLWGesta Camer. cont. I D 9 nisi imperator tempore -isgraminis superveniret eqs. b de calamo: MLWHildeg. (?) caus. 362 sumat (sc. aegrotus) ... rorem, quem super recto -egramine invenerit.per compar.: MLWMetell. exp. Hieros. 3,417 duos comites de portu ... redeuntes ... invadit gens inimica, pedites quasi -agramina radit. c spectat ad pabulum: MLWChart. archiep. Magd. 310 (a. 1164) qui (habitatores) terram adiacentem paludosam et gramineam preter -ngramen et fenum nullis usibus aptam exsiccarent. MLWRegistr. abb. Werd. p. 244,16 habebit marescalcus unum pratum -isgraminis. al. v. et MLWp. 47,43. d fenum – Heu: MLWRegistr. abb. Werd. p. 135,22 iiia plaustra de -egramine (sc. presbyter dabit abbati). MLWWolfger. itin. comput. 6,49 p. 103 pro -egramine super caminatam ... viiii den. sen. persaepe. MLWGeber. summ. 46 p. 414sq. super fundum ... olle stratum de -busgraminibus (straminibus var. l.) ... construitur; ... et eisdem -busgraminibus (straminibus var. l.) ... cooperiatur in circuitu cucurbita. saepe. v. et MLW p. 783, 71. 2 iur. (in actu symbolico): MLWThietm. chron. 6,25 pacem abraso crine supremo et cum -egramine datisque affirmant Liuzici dextris. B latius i. q. herba, planta – Kraut, Pflanze, Gewächs (fere usu plur.): 1 in univ.: a proprie: MLWAldh. virg. I 23 p. 255,4 dirorum virulentus -umgraminum sucus. MLWArbeo Emm. 4 omnium -umgraminum viriscunt genera. MLWVita Willib. p. 18,42 apis -orumgraminorum diversorum flosculos legens eqs. MLWFroum. carm. 9,3 tempora nunc poscunt, ut agrestia -agramina inunguant. MLWAlbert. M. veget. 2,27 ordeum saepe degenerat in quandam speciem -isgraminis, quod hirsutas et hispidas habet aristas. 4,55 sub nive ... nascuntur -agramina parvula acuta. saepius. b per compar.: MLWAlbert. M. veget. 1,105 in quibus (arboribus) primae plantulae sunt ad modum parvorum -umgraminum. c in imag.: MLWAldh. virg. I 16 p. 245,16 ut prius nequitiae -agramina et elationis frutecta funditus evellantur. MLWEkkeh. IV. bened. I prol. 2,1 -agramina ne speres violis distincta, Iohannes, aut oculis grata me pingere florida prata. MLWConst. imp. II 329 p. 440,7 heresum -agramina (germina var. l.), que materialis imperii serra non resecat, ... succrescunt. 2 de herbis singulis fort. i. q. asifolium – viell.: Hundszahn (ni i. q. agrostis – gemeine Quecke): MLWBotan. Sangall. 32,1 herba -ngramen dragmas iii dequoquis. MLWGloss. Salern. p. 7a,17 -ngramen, id est tantea. MLWTract. de aegr. cur. p. 310,16 accipe ... radicem -isgraminis, id est sternute. MLWAlbert. M. veget. 6,358 -ngramen est herba minuta et longa habens folia. MLWAlphita G 54 p. 293,36 -ngramen nomen est cuiuslibet herbe, tamen specialiter accipitur in medicina pro qualibet herba, cuius radix eqs. al. v. et. vol. I. p. 413,66. 1029,45. II meton.: A terra graminea, pratum – mit Gras bewachsenes Gelände, Wiese (interdum i. q. pascua – Weide, e. g. MLWl. 62.): 1 gener.: MLWArbeo Emm. 24 in amoeno -egramine submiserunt. MLWWaltharius 780 equum iuvenis ... in -ngramen abegit. MLWEpist. Teg. I 32 proxima ... estate, quando -agramina sufficere possunt iterantibus. MLWCarm. Cantabr. A 10,3 flagrat odor quam suavis florida per -agramina. MLWMetell. exp. Hieros. 4,916 suos (sc. equos) laxant in -agramina missos. MLWHildeg. (?) caus. 361 vadat (sc. oculis infirmus) ad viride -ngramen et illud tam diu inspiciat, dum eqs. saepe. 2 iur.: a usu communi: MLWChart. episc. Halb. 370 p. 332,15 (a. 1196) quoddam novale ac angulus -umgraminum iuxta preurbium situatus. MLWChart. Livon. B 7 p. 34 reservamus ad communes usus ... civium ... omnia -agramina littorum ... fluminis ...; item omnia -agramina, que sunt vel possunt esse in stagno ... et omnia -agramina culta et inculta vallis ipsius rivuli. MLWChart. Walkenr. 331 p. 332,38 exceptis -busgraminibus secationi deputatis, quae vulgo ‘hege’ dicuntur. saepe. b spectat ad mensuram agri (cf. theod. inf. vet. graes, v. Mittelniederdt. Handwb. II/1. p. 149.; de re v. Dt. Rechtswb. IV. p. 1069 sq.): MLWRegistr. abb. Werd. p. 240,2sqq. (s. XIII.med.) reditus curtis in Gruninch: in Abdinclande sexaginta -agramina solvencia xxx talenta; in Abdinchstrange iiii -agramina solvencia ii talenta; Liuderwalde xxi -agramina, quod dicitur ‘hurlant’, et quodlibet -ngramen solvens xvi uncias eqs. B regio, territorium, ager – Gefilde, Gebiet, Landstrich: MLWHugeb. Wynneb. 2 p. 107,28 arida terrarum gradiebant (sc. fratres) -agramina. MLWHist. de exp. Frid. I. imp. p. 26,3 exercitum per omnem terram suam in fertilissimo -egramine collocavit (sc. rex Hungariae).Weber