lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

fuga

GWB bis lat. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
1
Verweise raus
0

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

fuga f.

Bd. 4, Sp. 1
fuga, -ae f.script. fog(a): MLWl. 65.form.:acc. sg. -um: MLW p. 525, 36.plur.: MLWMLWMLWMLWl. 71. p. 526, 20. 28. 30. al.confunditur c. pugna: MLWLeg. Lang. p. 93,8 (var. l.). φυγή, actio vel actus, facultas, causa fugiendi, discessusFlucht(möglichkeit), Grund zur Flucht, das Fliehen, Davon-, Entlaufen, Entkommen: I proprie et in imag. (proverb.: MLW p. 525, 34): A de anim.: 1 de militibus, civibus bello, vi oppressis, terrore commotis sim.: a in univ.: MLWChron. Fred. 4,77 dux ... eos (sc. exercitum Winedorum) victus (i. victos) vertit in fogam (sim. MLWWillib. Bonif. 8 p. 52,14. persaepe). MLWBeda hist. eccl. 4,24 (26) p. 266,31 simulantibus -amfugam hostibus (sim. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 295,21. al.). MLWBerth. chron. B a. 1080 p. 378,12 Heinricus ... -efuge dedecorose ... profligatus exacerbatione. MLWOtto Frising. gest. 1,13 p. 29,21 fracti animo Franci ... presidio ... -aefugae se committunt (sim. 1,20 p. 33,29). MLWHelm. chron. 34 p. 68,15 disiecti ... per -asfugas occisi sunt Slavi ‘in ore gladii’. persaepe. v. et MLW p. 527, 24. b de arma, signa relinquentibus (‘Fahnenflucht’): MLWThietm. chron. 6,5 interdicta est omnibus per bannum regalem a palatino comite -afuga.in imag.: MLWVita Adalb. Prag. A 16 duo ... ex fratribus ... videntes, quia se monachum fecisset, non bene relicto clipeo -amfugam dederunt (sim. MLWIoh. Canap. Adalb. B 16 p. 59,23. C 16 p. 78,31). 2 de servis sim. potestatem domini fugientibus: MLWLeg. Burgund. const. I 20,1 si servus ... ⌊per -am⌋fugam (-afuga var. l.) lapsus fuerit atque in -afuga (-amfugam var. l.) positus (sim. MLWLeg. Burgund. Rom. 15,1); ... si eum ⌊de -a⌋fuga (de -amfugam, ad -amfugam var. l.) potuerit revocare eqs. (sim. MLWLex Ribv. 33. MLWLex Alam. 3,2 [rec. B]. MLWTrad. Ratisb. 86 p. 79,14. al.). MLWCapit. reg. Franc. 93,6 multi ... per -afuga a dominis ... lapsi sunt. MLWDipl. Ludow. II. 31 p. 130,13 quod ... pars aliqua (sc. mancipiorum) ... per -amfugam se debito servitio subtrahere conaretur. saepe. 3 de captivis, obsidibus, exulibus sim.: MLWWaltharius 120 nocte -amfugam molitur Hagano. 253 -amfugam cupio celerare latentem. MLWThietm. chron. 2,5 -afuga ... aelapsam (sc. dominam) a custodia (sim. MLWVita Heinr. IV. 3 p. 15,22). MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 294,14 qui (sc. lator litterarum) post paululum -afuga dilapsus ... se e custodia proripiebat. al. 4 de quibuslibet hominibus (de daemonibus: MLWl. 31; bestiis: MLWl. 34): a poenam fugientibus: MLWLex Sal. Karol. 17,11 si quis alius alterum in via adsallierit et ... ei per -amfugam evaserit eqs. MLWWalahfr. Mamm. 6,11 peregit in solo sermone -amfugam. 11,24 flectere, frange fidem, facilis -afuga, forte furoris supplicium nostri (sc. iudicis. sim. 22,3). MLWDipl. Ludow. II. 63 p. 191,4 donamus res Teobberti, qui ob nostram infidelitatem Beneventum -amfugam petiit. al. b usu vario: MLWCapit. reg. Franc. 252,26tit. de monachis regularitur exeuntibus sive -afuga regularis disciplinae elapsis (sim. MLWBerth. chron. B a. 1073 p. 216,16). MLWThietm. chron. 4,72 p. 214,14 Christi martir Vitus ilico ingressus eisdem (daemonibus) -amfugam manu indixit. MLWBerth. chron. B a. 1077 p. 257,6 principes -amfugam regis ... furtivam ... compererant (sim. p. 264,23). MLWVita Heinr. IV. 4 p. 17,25 sepe iustior et victrix causa fortes in metum mittit et in -amfugam. persaepe.de bestiis: MLWLiber accip. 13,1 cum aquam viderit acceptor ..., agnoscis eum in presenti -umfugum citare.in imag.: MLWWalahfr. carm. 17,8 numquam me similis stravit ... procella, ... qua, miser ut timeo, nec -afuga nantis erit.fort. add.: MLWCand. Fuld. Eigil. II 25,33 poenituit alte, si quem conspexit inertem vela dare, nimiamque -amfugam tetrumque timorem ipse sui blando saepe compescuit ore. B de rebus: 1 gener.: MLWBeda hist. eccl. 5,3 p. 286,23 -afuga ... tumoris horrendi secuta est. MLWWalahfr. carm. 14,2,4 qui plumam levibus manu ... credit ... nothis, ... ni prenset manu, -amfugam molitur vaga concitam res et fertur in aera. MLWCarm. libr. III 19,3 -efuge rerum numeri, quos concipis (sc. Boethius), aptum querunt ingenium, sed hebes non concipit istum (librum; cf. Boeth. arithm. praef. 2 an rerum subtilium fugas exercitatae mentis velocitas comprehendat). 2 medic.: MLWAlbert. M. animal. 12,103 timor propter -amfugam sanguinis et caloris et spiritus ad cor infrigidat corpus.spectat ad cor palpitans i. q. extensiodas Ausdehnen: MLWAlbert. M. eth. II 3,2,2 p. 237a,7 quod timor sit mali exspectatio et ex futuro melius exspectatio motus cordis secundum -amfugam et systolem. 3 alch. i. q. exhalatiodas Entweichen, Verflüchtigung, Flüchtigkeit: MLWAnon. miseric. 118 non rediet spiritus ad -amfugam post coniunctionem corporis illi nec corpus ad grossitatem post subtilitatem illius cum spiritu. MLWGeber. summ. 1,15 p. 302 alii, quia profundius ... viderunt, mundaverunt et eius (arsenici) -amfugam (-afuga var. l.) et adustionem abstulerunt. 1,43 p. 397 ut fumi sublimationis refrigerii locum inveniant et adhereant et non inveniant viam -efuge et sue exterminationis. II meton.: A expulsioVertreibung, Ausstoßung: 1 in univ.: MLWFroum. carm. 20,35 dulcigenam de te (sc. principe) cupimus ... cernere prolem, spem nostris validam, barbare gente (i. genti, v. notam ed.) -amfugam. MLWAnnal. Altah. a. 1044 p. 38,25 praesides regi fidos invasit Gotefridus, bona eorum caede, incendio et -afuga vastavit. MLWAnnalista Saxo a. 1100 p. 501,24 Francorum gentis Syon loca sacra petentis mirificum sidus dux hic recubat Godefridus, Egipti terror, Arabum -afuga, Persidis error.huc spectare vid.: MLWVita Heinr. IV. 13 p. 43,4 certi, quod hostis a tergo premeret, exercitum suum -afuga spargendum metuebant. 2 in nomine plantae -afuga daemonis i. q. Hypericum perforatum L.Echtes Johanniskraut (cf. Hegi, Flora. V/1. p. 526sqq.): MLWAlphita H 1 hypericon (-afuga demonis add. VL), herba sancti Iohannis, herba perforata idem. B ?persecutio – ?Verfolgung: MLWChart. Lamb. Leod. 253 p. 326,9 (a. 1234) si ... Willericus contravenerit promissis, erit in -afuga ... comitis, qui tenetur iuvare episcopum successorem suum. III translate: A spectat ad mortem: MLWAldh. virg. II 968 vindicta reos plectebat trina Tonantis usque -amfugam vitae, cum mors bacchatur acerba (sim. 2380). MLWWalahfr. Wett. 87 dolor dilectus erat (sc. Heitoni), carissima febris, mors contempta, -aefugae haec occasio prima patebat. B studium devitandi, cavendi sim., evitatio, abstinentiadas Vermeiden, Vermeidung, Enthaltung: 1 gener.: MLWCand. Fuld. Eigil. I 8 suscepit ... regiminis (sc. monasterii) curam manifeste pronuntians, quia -amfugam tanti laboris pro humana laude non fecerit, sed eqs. II 11,16 non me velle -amfugam mihimet pro laude pacisci huius profiteor operis. 2 rhet.: a reiectioVerwerfung, das Verwerfen: MLWOtto Frising. chron. praef. p. 4,13 omnis doctrina in duobus consistit, in -afuga et electione. b plur. i. q. ambagesAusflüchte: MLWLamb. Tuit. Herib. 1,3 p. 143,12 nec latent eum (sc. prolem) -efuge et nodosi amfractus in Socrate et ... quolibet alio sinuoso rethore. 3 philos.: MLWAlbert. M. sent. 2,24,8 p. 406a,32 ea, de quibus est appetitus vel -afuga sensibilis animae eqs. p. 406b,25 sequitur actus phantasiae practice componentis et dividentis acceptum a sensu secundum compositionem, ex qua elici possunt intentiones boni et mali ...; et deinde aestimativa informata illis intentionibus et instigans ad motum vel -amfugam. eth. II 2,1,8 p. 162a,19 tribus ... existentibus, quae circa electiones attenduntur, et tribus, quae attenduntur ⌊in -is⌋fugis (p. 1104b,31 εἰς τὰς φυγάς); in electionibus quidem conferente delectabili et tribus contrariis, quae attenduntur in -isfugis, malo scilicet et nocivo et tristitia. metaph. 4,2,7 capit. probantur contradictoria non simul verificari per imitationem et -amfugam de ipsis. ibid. al.Fiedler
8000 Zeichen · 426 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    fuga

    Goethe-Wörterbuch

    fuga lat: Flucht; idVbdg ‘fuga vacui’: Begriff der scholastischen Naturphilosophie für die der Natur zugeschriebene Eige…

  2. Latein
    fuga

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    fuga -ae f. ‚Fuge‘ (Bezeichnung für eine Kompositionsgattung im kanonischen oder imitatorischen Satz) — ‘fugue’ (term th…

Verweisungsnetz

4 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit fuga

25 Bildungen · 21 Erstglied · 4 Zweitglied · 0 Ableitungen

fuga‑ als Erstglied (21 von 21)

*fugabilis

MLW

fuga·bilis

* fugabilis , -e. (fugare) fugax, volatilis – flüchtig, vergänglich (usu alch.) : MLW Ps. Avic. tinct. 5 p. 630 b ,8 spiritus ... sunt -es f…

fugacia

MLW

fugacia v. MLW focacius. Fiedler

fugacitas

MLW

fugacitas , -atis f. 1 proprie i. q. fuga – Flucht : MLW Chron. Reinh. a. 1190 p. 546,7 id, quod minaciter et inconsulte aggressi fuerant, f…

fugaciter

MLW

fugaciter v. MLW fugax. Fiedler

Fugacität

Herder

Fugacität , lat.-deutsch, Flüchtigkeit; fugitiv , flüchtig.

fugader

DWB

fuga·der

fugader , f. eine wie durch eine fuge verbindende ader, die bandader, sehne. bildlich: geld und güter, sagt Lipsius, sein die nervi imperii …

fugalklovo

KöblerAs

fugalklovo , sw. M. (n) nhd. „Vogelkloben“, Vogelfalle ne. fowlingtrap (N.) ÜG.: lat. aucipula GlVO Hw.: vgl. ahd. *fogalklobo? (sw. M. (n))…

fugalkorf

KöblerAs

fugal·korf

fugalkorf , st. M. (a?) nhd. Vogelkorb ne. basket (N.) for birds Hw.: vgl. ahd. *fogalkorb? (st. M. (a?)) Q.: Kötzschke, R., Die Urbare der …

fugalōd

KöblerAhd

fugalōd , st. M. (a?, i?) Vw.: s. fogalōd*

Fugasse

Meyers

fug·asse

Fugasse (franz. fougasse ), Steinmine, s. Mine .

fugatia

MLW

fugatia v. MLW focacius. Fiedler

fugatim

LmL

fugatim fugenmäßig, fugiert — in fugal style, fugally [s.XV] LmL Compos. Cum igitur 2, 13: ad componendum terciam vocem, primo debent notari…

*fugatio

MLW

fuga·tio

* fugatio , -onis f. actio fugandi – das Vertreiben, Vertreibung : 1 gener.: MLW Hildegar. Far. 131 capit. (MGMer. V p. 186,31) de febrium -…

fugativa

LmL

fugativa -ae f. Fuge — fugue [s.XV] LmL Compos. Natura pr. 6: octavo de fugativis et sincopa. LmL Compos. Natura 8a, 1: Sequitur de fugativi…

fugativus

LmL

fugativus -a , -um fugiert — fugal [s.XV] LmL Compos. Natura 8a, 2: Fugative voces dicuntur, ubi una sequitur interdum alteram, ac si una se…

fugato

GWB

fugato musikal: nach Art einer Fuge GWB 38,8 Concerto dramat Regiebem vor 123 Dorothee Schröter D. S.

fugatrix

MLW

fugatrix , -icis f. quae fugat – eine die verjagt, Vertreiberin : MLW Vita Annon. I 3,12 p. 502 b ,9 certa salus erit ex Deo dolorum -x fuga…

fugatus

MLW

fuga·tus

subst. fugatus , -i m. fugitivus – Flüchtling : MLW Dipl. Otton. I. 350 p. 481,25 si ... iudex ipsos f ugitivos susceperit et eos reddere ne…

Fugazität

Meyers

Fugazität (lat.), Flüchtigkeit, Vergänglichkeit.

fuga als Zweitglied (4 von 4)

*aufuga

MLW

* aufuga , -ae m. qui profugus est — ein Flüchtiger : MLW Adalb. Magd. chron. MLW a. 963 p. 173,4 imperator ... -am aufugam (an MLW adi. ?) …

defuga

MLW

defuga , -ae m. desertor, apostata — Flüchtling, Abtrünniger : MLW Gloss. II 583,42 St.-S. -as defugas fluhtigun endi frethivn. Staub

fallifuga

MLW

[ fallifuga v. MLW febrifug(i)a. ] Leithe-Jasper

zentrifuga

LDWB1

zentrifuga [zen·tri·fū·ga] f. (-ghes) 1 Zentrifuge f., Schleudermaschine f. 2 Milchzentrifuge f. → mascin da mené jö le lat.