fuga

fuga -ae f. ‚Fuge‘ (Bezeichnung für eine Kompositionsgattung im kanonischen oder imitatorischen Satz) — ‘fugue’ (term that designates a genre of composition employing canonic or imitational compositional technique) 1 Definition [s.XV] LmLGen. disc. Differentia 1: Differentia est inter motetos, ballados, vireletos et rondellos et fugas. ... Item de fugis: illae non habent tenorem et cantantur fugando; non habent clausulum nec overtum; cantentur simili modo, sicut †honi† cantaret rondellum. Sed oportet scire, quod primus incipit et secundus exspectat per unum tempus vel per plura, sicut ordinatum est; et sic habetis fugas. LmLIoh. Tinct. diff. 128: Fuga est identitas partium cantus quo ad valorem, nomen, formam et interdum quo ad locum notarum et pausarum suarum. LmLCompos. Natura 8a, 4: Fugative voces dicuntur, ubi una sequitur interdum alteram, ac si una sequeretur aliam per modum pellentis et pulsi, una enim apparet fugere aliam. Verbi gracia: Si discantus precedit per tales notas: (sequitur exemplum) et postea inmediate canet tenor vel contratenor easdem notas sicque discantus denique concordaret cum aliis partibus. Et nota, quod ista fuga potest poni in principio, ut scilicet quod una vox incipiatur tales notas, et alie pausent. Et tunc inmediate sequitur alia per easdem notas, concordans cum precedente, tercia adhuc pausante; postea sequitur tercia per easdem notas concordans: (sequitur exemplum) Tenor - Contra - Discantus fuge. LmLCompos. Cum igitur 1, 15: Quinto consideret de fug<a>, ubi talis est modus observandus. Primo: In tempore [im]perfecto ponat unum tempus sibi placens bene coloratum per floraturam in discantu vel in tenore; si in discantu, ponat tot pausas in tenore, scilicet unum tempus; si autem in tenore, ponat unum tempus pausarum in discantu. Et post hoc formet unum aliud tempus, cuius prima nota concordabit cum prima nota ei equivalenti temporis primi, et secund<a> cum secunda primi temporis et tercia cum tercia primi temporis. eqs. LmLCompos. Cum igitur 2, 12-20. LmLBart. Ram. 2, 1, 1 p. 68: Est tamen modus organizandi optimus, quando organum imitatur tenorem in ascensu aut descensu; non in eodem tempore, sed post unam notulam vel plures incipit in eadem voce eundem cantum facere aut similem in diatessaron vel diapente aut etiam diapason vel in suis compositis ac decompositis sub aut supra. Quem modum practici fugam appellant propterea, quod una vox aliam sequitur simili arsi aut thesi eqs. (inde LmLNicol. Burt. 2, 3, 30) ibid. al. LmLFlor. Fax. 15 p. 87: Sunt autem quattuor genera compositionis. ... Secundum genus ad fugam, id est earundem[] neumarum per temporis intervallum resumptarum voces alterutrorum compulit. 2 Gebrauch — usage [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 6, 87, 26: Tactus cantus (sc. cauda) dicatur per clausulas, sicut notatus est ita, quod, cum una pars chori incipit et cantat primam clausulam, alia taceat, et cum haec chori pars cantat secundam, <taceat>, quae primam cantaverat, sicque alternatim decantentur illius cantus clausulae ad modum fugae dispositae usque prope finem, ubi duo ponuntur tractus; et ibi duae chori partes simul cantent et insimul cantum finiant. LmLIac. Leod. spec. 7, 10, 4: in discantibus ecclesiasticis vel organicis in omni sua parte mensuratis, in conductis, in motellis, in fugis, in cantilenis vel rondellis. [s.XV] LmLCompos. Natura 7, 9. LmLCompos. Cum igitur 1, 7. LmLCompos. Cum igitur 2, 9: Similiter in fugis cogitur sequens et iterum sequens pausare ad rectum tempus vel ad duo secundum exigenciam fuge. LmLCompos. Cum igitur 3, 8. LmLIoh. Tinct. contr. 1, 3, 8: Verumtamen unisonus propter eius modicam dulcedinem accuratissime est evitandus, nisi per eum incipiatur, vel gratia venustatis aliqua fuga efficiatur. LmLIoh. Tinct. contr. 3, 8, 4. LmLBart. Ram. 3, 1, 4 p. 91: Aliquando ex una voce aliae insurgunt in fuga aut in unisono vel in diatessaron aut diapente, etiam in diapason. cf. LmLHMT s. v.