Eintrag · Mittellateinisches Wb.
fortuna f.
fortuna, -ae f. script. fur-: MLWMLWMLWMLWl. 60. 61. 64. 65. al.c. gen. explicativo: MLW p. 430, 29.1 sors, casus – (zufälliges) Schicksal, Zufall: a in univ.: MLWVita Elig. 2,16 p. 707,9 nullus sibi proponat fatum vel -amfortunam aut genesim ..., ut dicat: ‘eqs.’ MLWEinh. Karol. 19 p. 25,9 adversae -aefortunae malignitatem expertus est. MLWRegistr. Salisb. 1,19 curtis solvit ... oves, quantum obtulerit -afortuna eqs. MLWAlbert. M. metaph. 7,2,5 p. 345,17 quae fiunt a casu ‘et’ a ‘-a’fortuna (p. 1032a, 29 τύχης). summ. theol. I 17,68,4 p. 706a,5 quaeritur, in quo fatum differt a -afortuna et eupraxia. persaepe.per prosop.: MLWWalahfr. carm. 76,80 si laeto F-aFortuna mihi subriserit ore. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 551 F-Fortunę ludus. MLWChron. Merseb. 14 F-aFortuna torvo vultu averso omnem nebulam prioris adversitatis fronte detergens serenior solito nobis applaudebat. MLWLamb. Leod. Matth. I 1091 ceca ... F-aFortuna. MLWCarm. Bur. 16,1,1 F-eFortune plango vulnera. persaepe. b fatum, condicio, status – Los, Geschick, Lage, Verhältnisse (usu plur.: MLWl. 51): MLWEpist. Col. 8 p. 251,21 ex nostris diversis -isfortunis praesentem nuntium ... vos (sc. imperatricem) plenius alloqui iussimus (sc. rex). MLWVita Norb. I 2 p. 672,12 a quodam humilis -aefortunae viro facie tenus sputis illitus est. MLWChart. Landeshut. 60 p. 33,26 tenentur sanctimoniales, ... sive in..pingui sive in tenui (tentui cod.) -afortuna seu forte fuerint, ... solvere octo libras (MLWChart. Eichsf. 388 p. 229,16 cum ad pinguiorem -amfortunam ... devenero. al.). persaepe.meton. i. q. res familiaris, pecunia – Vermögen, Hab und Gut: MLWLex Sal. Merov. 46,1 ipse, in cuius lesum festucam iactavit (sc. qui affatimire voluerit), dicat verbum, de fu-afurtuna (fu-amfurtunam, -amfortunam, -afortuna var. l.) sua quantum ei voluerit dare, aut si totam aut mediam fu-amfurtunam (-amfortunam, fu-afurtuna var. l.) suam (de re v. A. I. Njeussychin, Die Entstehung der abhängigen Bauernschaft. 1961. p. 161sqq.). 50,3 ego super me et super fu-amfurtunam (fu-afurtuna, -afortuna, -amfortunam var. l.) meam pono, quod tu (sc. grafio) securus mitte ⌊in fu-am⌋furtunam (in -afortuna, in fu-afurtuna, super -amfortunam var. l.) suam manum. al. MLWFund. Hild. 4 -amfortunam adnullando nec altiora, quam de claustro administrabantur, affectando (inde MLWAnnalista Saxo a. 1044 p. 387,6). c ordo, dignitas – Stand, Würde: MLWLiber diurn. 39 ab omni servili -afortuna et conditione liberum te esse censemus. MLWConst. Melf. 1,31 ut ab eodem, qui commisso sibi..Cesaree -efortune suffragio ... populis imperabat, prodiret origo iustitie (MLWConst. imp. II 200,1 C. -efortune fastigium. 263,2 in -efortune C. fulcimentum. al.). MLWActa imp. Winkelm. I 338 p. 299,17 fastigio regie -efortune deposito hospitalis obsequio langraviam (sc. Elisabeth) revocavit Deus.in titulo imperatoris (de re v. O. H. Becker, Kaisertum, deutsche Königswahl und Legitimitätsprinzip. 1975. p. 18 adn. 176): MLWActa imp. Winkelm. I 919 p. 693,36 (a. 1247/48) -efortune nostre felicitas ... in Ligurie partibus aliquamdiu morari instituit. 2 felicitas, res secundae, eventus (bonus) – (Kriegs-)Glück, Glücksfall, Erfolg: a proprie: MLWWiduk. gest. 1,25 sunt nobis (sc. Conrado et Heinrico), frater, copiae ... et omne, quod decus regium deposcit, preter -amfortunam atque mores. 1,36 p. 54,1 unusquisque ... militum predicat alium, ignavum quoque, ut in tali -afortuna (i. victoria) solet fieri. MLWEpist. Worm. I 38 p. 74,1 nulli ... deest invidia, nisi quem omnino deserit -afortuna. MLWVita Heinr. IV. 4 p. 19,1 quid ... tibi (sc. Rǒdolfo) profuit ... -afortuna captae urbis, cum nec urbe diu, numquam autem regno potiaris? persaepe.c. notione beatitudinis: MLWGerb. epist. 8 -amfortunam nostram sola vestra (sc. Adalberonis) conturbat absentia. b meton.: α de homine: MLWWalahfr. Blaithm. 22 spes patriae, -afortuna patris. β ius rem casu (prospero) inventam retinendi – Recht auf Besitz von (glücklichen) Zufallsfunden: MLWActa imp. Böhmer 206 p. 188,40 (dipl. Heinr. VI.) -amfortunam, incendium, raptum et quandam exactionem ... remittimus fratribus. 3 infortunium, res adversae – Unglück, Missgeschick: MLWVita Heinr. IV. 11 p. 37,18 cum non esset, qui vel beneficiorum nostrorum recordaretur vel -aefortunae compateretur. MLWOtto Frising. gest. 2,26 p. 131,18 subridebat princeps superbi populi -aefortunae, quem ... quasi desperatum ... animadvertebat. MLWConst. imp. I 275,4 si quis ... miserabili personae -afortuna naufragiorum aliquid abstulerit, poenae antiquae legum subiaceat.locut. -afortuna maris, temporis sim. i. q. procella – Sturm: MLWAnnal. Ianuens. III p. 135,13 facta maris et ventus -afortuna stetit Ianuensis exercitus ad ancoras eqs. p. 139,3 quam cito ... maris cessavit -afortuna, ivit Ansaldus cum galeis suis in Provintiam. p. 165,10 validissima -afortuna maris et temporis fuit in portu Ianue, ita quod multe naves iverunt ad terram. ibid. al.Niederer