lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

finis

GWB bis lat. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
5 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
3
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

finis

Bd. 4, Sp. 1
1. finis, -is m. vel f.script.:fen(is): MLWMLW p. 263, 21. 264, 8.p(p)hi-: MLW p. 263, 25sqq.form.:sing.:nom.:-es: MLWMLW p. 261, 66. 263, 13.-em: MLW p. 262, 28.acc. -e: MLW p. 262, 17.abl.:-em: MLWMLW p. 263, 8. 16. al.-i: MLW p. 263, 14.plur.:acc.:-as: MLWl. 55.-is: MLWMLW p. 263, 3. 264, 66. al.c. gen. inhaerentiae: MLWMLWMLWl. 44. p. 261, 54. 55.metr. fĭn-: MLW p. 263, 9.confunditur c. fides: MLW p. 261, 27. adde MLWAnnal. Xant. a. 868 p. 25,16. extremitas, pars, linea extremaEnde, Grenze, Ziel: I proprie et in imag.: A de loco: 1 in univ.: a gener.: MLWLeg. Wisig. 10,3,4 per antiqua signa evidentibus inspectoribus -esfines loci ... cognoscuntur (sim. MLWLex Baiuv. 12,4). MLWWillib. Bonif. 6 p. 27,31 limitum -esfines militumque terminos transmigravit. MLWRimb. Anscar. 3 p. 23,5 ut nec initium eius (splendoris) nec -emfinem contemplari valerem. MLWThangm. Bernw. 25 ut ... gloriam ad -esfines (sc. orbis terrarum) usque dilatarem (sc. imperator). MLWManeg. c. Wolfh. 1 p. 44,17 -esfines veritatis excedere. MLWAnon. IV mus. 3 p. 60,17 in -efine lineae quatuor linearum ponebant antiqui quidam unum (sc. punctum). persaepe.de margine abaci: MLWMathem. var. Bubnov p. 278,23 hanc denominationem (sc. novem) in -efine abaci constitue (cf. ibid. p. 279 notam 23). b publ. et iur. i. q. terminus, limesGrenzlinie, -marke, Gemarkung (persaepe in pertinentiis): MLWTrad. Frising. 39 p. 67,33 (a. 770) tradedi ... territorium, -asfinas, silvas, saltores eqs. MLWDipl. Karlom. (II.) 16 p. 307,39 (interp.) per mensuram et -esfines atque coherencias habente terra tabulas quadringenta. MLWDipl. Ludow. Iun. 4 p. 338,30 villa ... cum ... accessibus et adiacentiis, -busfinibus, exitibus et regressibus eqs. (sim. MLWDipl. Karoli III. 94 p. 154,23 cum ... adiacentibus -busfinibus ac exterminationibus legitimis. al.). MLWDipl. Loth. I. 140 p. 314,13 ad ipse -esfines, quę sunt inter montes. MLWDipl. Constantiae 30 p. 94,41 lapides sunt fixi pro -busfinibus. persaepe. c geom.: α usu communi i. q. determinatio, punctum finiensBegrenzung, Endpunkt: MLWAnon. geom. I 3,2 sume horoscopum stans in -efine D et per utrumque foramen ... summitatem A inspice. MLWGerb. geom. 2,2 lineae ... principium et extremitatem punctum determinat, quod ita se ... coarctat, ut lineae ... -isfinis existens nullam ... omnino magnitudinis quantitatem obtineat. MLWPs. Boeth. geom. 10 lineae ... -esfines puncta sunt. 13 superficiei ... -esfines lineae sunt. 26 figura est, quae sub ... aliquibus terminis continetur; terminus ..., quod cuiusque est -isfinis. al.de capite anguli: MLWPs. Boeth. geom. 159 si in uno quolibet trianguli latere a -busfinibus lateris duae rectae lineae interius constituantur eqs. β de puncto duarum linearum coeuntium et invicem se secantium: MLWYsengrimus 2,483 -isfinis tetragoni medius lupus ipse sit agri, equale ut spatium portio quęque trahat eqs. d anat.: MLWAlfan. premn. phys. 11,1 p. 86 odoratus ... fit per nares pertingens ad -esfines (PG 40,657B πέρατα) anteriorum cerebri ventrium. MLWAlbert. M. animal. 1,398 portae (i. venae cuiusdam) ille -isfinis, qui in epatis submergitur ventriculis, ... in quinque dividitur partes. 1,476 ex -busfinibus dyafracmatis oritur syfac (sim. 1,479). e mus. i. q. intervallumIntervall: MLWWilh. Hirs. mus. 41,2 mensurare novum qui vis theorema troporum, primo magdales in latum divide -esfines, scilicet ABC eqs. 2 spectat ad aedificium: MLWErmenr. Har. 193 dum oraret in -efine basilice. 3 margo, ripaSaum, Rand(bereich), Ufer: MLWTrad. Ratisb. 69 (c. 863/85) pratum ... situm in dextro litoris -efine illius aquae, quę dicitur Filisa. MLWAlfan. premn. phys. 7,9 p. 76 splendor ... solis attingens superiores -esfines (PG 40,641A πέρατος) aeris diffundit per totum virtutem. 4 ?ostium – ?Mündung: MLWDipl. Heinr. IV. 129 p. 169,41 (spur. c. 1130) iiiior mansi, de -efine fluminis Alblas usque Merewede, inde eqs. 5 radixFuß: MLWDipl. Constantiae 23 p. 77,12 attingit via ad -emfinem montis et ascendit versus meridiem -isfinis montis usque ad ... fossata. B de tempore, actione, statu sim. i. q. exitus, eventusEnde, Ausgang, Ergebnis: 1 in univ.: a gener.: MLWLeg. Wisig. 12,2,3 vetustis erroribus ponere -emfinem. MLWArbeo Emm. 12 p. 43,6 inconscius ... non fuerat -emfinem (-isfinis var. l.) rei. MLWAmalar. ord. antiph. 5,17 qui (sc. psalmi CXLVIII-CL) -emfinem (ed. Hittorp, fidem falso ed. Hanssens) faciunt psalterii. MLWMirac. Pirmin. 2 in quos -esfines seculorum devenerunt (sc. genus humanum; MLWWolfher. Godeh. I 11 p. 176,25). MLWThietm. chron. 4,75 p. 218,37 omnis laus in -efine canitur. MLWOtto Frising. gest. 1,47 quem -emfinem ... expeditio sortita fuerit. MLWBernh. Geist. palp. 1,52 nondum doctrinis eius (militis) fuit ultima -isfinis, cum eqs. persaepe. b philos.: MLWAlfan. premn. phys. 18,18 p. 100 nulla generatio cum propriis -busfinibus (PG 40,681C ἀποτελέσμασιν) unius est generis ..., sed quiddam aliud a delectatione. 18,24 p. 101 delectationem esse -emfinem (PG 40,685A τέλος) operum animalis. MLWAlbert. M. resurr. 5 p. 240,10 -isfinis ... citra -emfinem ultimum est perpetuitas esse in generabilibus et corruptibilibus. summ. creat. II 1,17,5 p. 162b,32 generativa -isfinis est, a quo denominatur et diffinitur vegetabilis anima. saepe. c medic. de crisi sive declinatione: MLWBrunus Long. chirurg. 2,5,2 p. 123C apud statum ... et -emfinem (sc. apostematis), idest declinationem, pura resolutiva lenificantia ponantur absque repercussivis. 2 perfectioVollendung, Verwirklichung: MLWNith. hist. 3 praef. p. 27,36 ut -isfinis optatus libri secundi affuit (sim. MLWWalahfr. [?] carm. 58,3 scriptor optato -efine libelli exultat viso). 3 spectat ad interitum: a de morte: α usu communi: MLWWillib. Bonif. praef. p. 3,2 ut ... prochemium mediumque aut -emfinem vitae eius ... litteris inseram (8 p. 49,1. MLWHraban. epist. 40 p. 478,33. persaepe). MLWLiutg. Greg. 7 p. 73,2 bono -efine ... concludere dies. MLWWalahfr. carm. 14,13 omnia -isfinis edax devastat gaudia mundi. MLWEinh. Karol. 32 p. 36,3 adpropinquantis -isfinis ... prodigia. MLWHincm. divort. 13 p. 197,23 in -efine mortis (cf. MLWDipl. Loth. II. 23 p. 421,7 circa -emfinem obitus sui). MLWAgius epic. Hath. 243sq. Melchisedech, cuius -isfinis reticetur et ortus. MLWIoh. Canap. Adalb. A 6 p. 9,14 detestabili -efine (sine var. l.) clausura vitam venit ei (episcopo) ultima dies. persaepe. β de supplicio: MLWArbeo Corb. 10 p. 198,2 futura ... damnatorum mos est huius (sc. suspensionis) paene consequentium -emfinem. γ de damnatione: MLWWalahfr. Wett. 233 destructor (sc. urbis Hierosolymitanae) ... daemon erit, destructio -isfinis (sc. animae; spectat ad Vulg. Luc. 19,43sq.). δ de martyrio: MLWAlfan. premn. phys. 30,10 p. 112 qui (sc. martyres) in principio fuerunt robusti et circa -emfinem (PG 40,724A τέλος) ... et in temptatione cruciatuum sunt emolliti. b de exitio mundi: MLWElig. praed. 15 (MGMer. IV p. 758,32) -esfines mundi in prumptu est (MLWTrad. Ratisb. 7 p. 6,9. saepe). MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,11 mundus ... ad praedistinatum anhelando -emfinem festinat. MLWRadbert. corp. Dom. 11,111 post -emfinem saeculi (MLWHraban. epist. 33 p. 467,6. persaepe). MLWHraban. epist. 11 p. 398,34 Deus ... te ... in -efine sanctorum coetui insertum aeternae gloriae faciat esse consortem. MLWOtto chron. praef. p. 6,5 usque in -emfinem temporum (sim. 1 prol. p. 7,16. 3 prol. p. 130,31). persaepe.spectat ad promissa veteris testamenti expleta: MLWAlex. Min. apoc. 22 p. 505,7 ex me (sc. Deo) David sumpsit initium per creationem, et ego sum genus David, quia ex illo ⌊in -efine temporum⌋ (cf. Vulg. Gal. 4,4 ubi venit plenitudo temporis) carnis materiam sumpsi. c locut. -isfinis est i. q. actum estes ist geschehen (um): MLWThietm. chron. 4,12 p. 144,31 si ... victus fueris (sc. Bolizlavus), -isfinis est de temet ipso et de omni regno ad te pertinenti. 4 spectat ad litem sim.: a in univ. (interdum i. q. iudicium, diiudicatioEntscheidung, Urteil, Schlichtung, e. g. MLWl. 19): MLWLeg. Wisig. 2,1,1 -emfinem ferre calumniis. MLWLeg. Burgund. I 45 hac ratione litigio ... -emfinem oportebit inponi: eqs. (sim. MLWAgnell. lib. pont. 131 p. 364,2. MLWDipl. Ludow. II. 56 p. 178,3. MLWPoeta Saxo 5,242. saepe). MLWDipl. Ludow. Germ. 149 p. 210,3 ut ... ad -emfinem rite usque deducatur (sc. querimonia). MLWDipl. Conr. II. 258 p. 357,6 paratu (sic) sum ... cum eo (sc. quolibet homine) ... in rationem standum et legitime -efine percipiendum. MLWDipl. Heinr. IV. 335 p. 439,37 quę ab antecessoribus nostris prudenti consilio iustoque -efine sunt determinata. persaepe.de impletione mandati: MLWLeg. Wisig. 2,3,8 quod si, antequam moreretur, causam dixisse dinoscitur (sc. qui mandatum suscepit) adque per suam instantiam ad -esfines usque legitimos perduxisse eqs. 5 spectat ad ultimam partem: a anni, diei sim.: MLWWandalb. horol. 3 ianua ... anni est Ianus -isquefinisque December. MLWWalahfr. carm. 88,18 properat -isfinis ... inrevocabilis orae. MLWPoeta Saxo 1,474 hic ... statui primę cum -efine decadis annorum Caroli ... primum finire libellum. MLWChron. Salern. 79 p. 76,23 dum -emfinem diei data fuisset. al. b libri, epistulae, orationis sim.: α gener.: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 89,13 numquamne dactilus in -efine ponitur (sim. virg. II 48)? MLWConc. Karol. 44B p. 482,3 in -efine ... apologiae. MLWRadbert. corp. Dom. 12,81 -isfinis orationis cunctorum vocibus confirmatur. MLWHraban. carm. 29,12 hic -isfinis verbi est, ... vale. MLWFroum. carm. 21,32 me precibus vestris commendo, contio sancta; -isfinis (sc. carminis est; sim. MLWEpist. Hann. 69. 83 p. 140,33. MLWAnon. IV mus. 5 p. 81,29 -isfinis quinti capituli). MLWEpist. Hildesh. 1 p. 54,15 signum suum (sc. papae) in -efine (sc. privilegii) subscribetur. persaepe. β gramm.: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 467,13 ‘paschae’: sufficit sibilus in ‘s’ praecedente ...; propter accentum, qui est [in] -efine, e contrario pronuntiatur spiratio in nomine ‘Iesch’, non autem in ‘parasceue’. MLWAbbo Flor. calc. 3,47 p. 102,7 advertendi ... sunt -esfines vocabulorum in ‘-as’finas vel in ‘-unx’finunx desinentium, quoniam, quae in ‘-as’finas, assem demonstrant eqs.alleg. de Christo verbo: MLWAlbert. Stad. quadr. 30 omnis in hoc verbo modus indicat, imperat, optat, coniungit; -isfinis ab eo fit nescio; -isfinis indicat egregie, que norma sit et via vite. γ rhet.: MLWEpist. Hildesh. 134,6 p. 198,8 (a. 1126/39) tria in se continet epistula accidentia: blandicionem in principio, causam blandiciei in medio, petitionem in -efine. 134,53 ponetur ... verbum in medio versus vel in -efine versus (sim. MLWConr. Mur. summ. p. 68,9 verba ... possunt habere in clausula nunc principium, nunc medium, nunc -emfinem eqs.). δ mus. de exitu clausulae, figurae sim.: MLWAurel. Reom. mus. 10,2 ad cuius (introitus) initium directe -isfinis versiculi redundat eqs. MLWAnon. IV mus. 1 p. 26,8 quanto plus appropinquatur -ifini, tanto debent breves longius proferri. 2 p. 43,4 perfectio figurae in -efine dinoscitur. 2 p. 71,17sqq. -isfinis ... non est in semiditono vel ditono ...; sed omnis -isfinis in diapason vel diapente vel diatesseron et unisono. 5 p. 80,3 cum elongatione -isfinis G vel sine. persaepe.locut. -isfinis punctorum (puncti) i. q. linea, quae clausulam quandam sim. finitPause(nzeichen): MLWIoh. Garl. mus. mens. 8,6 -isfinis punctorum dicitur esse, ubi tractus respicit latitudinem omnium linearum et spatiorum (sim. MLWFranco Col. cant. mens. 9,14). MLWFranco Col. cant. mens. 9,3 pausationum sex sunt species: longa perfecta, ... semibrevis minor et -isfinis punctorum. MLWAnon. IV mus. 3 p. 61,2 tractus -isfinis clausulae vel puncti dicitur (sim. 7 p. 86,20). al. 6 spectat ad Deum: MLWAlbert. M. div. nom. 4,166 p. 251,17 Deus improprie dicitur finitus ..., quia est -isfinis finiens et mensura mensurans omnia; -isfinis ... proprie neque finitus neque infinitus est. II meton.: A de loco (usu sing. et plur.): 1 territorium, regio, provincia, marca, pagus, centenaGebiet, Gegend, Provinz, Bezirk, Mark, Gau, ‘Hundertschaft’ (de re cf. Waitz, Verf.-Gesch. II. p. 390. 397): a gener.: MLWWillib. Bonif. 5 p. 22,8 Italiae -esfines (-isfinis 2a) adiit. MLWArbeo Corb. 21 p. 212,28 ⌊Trientinis -is⌋finis (Trientinos -esfines 1 m.2) ingressus pontifex (sim. 23 -emfinem [-esfines var. l.] ... Baiuvariorum ingressus). MLWPass. Sigism. 2 (MGMer. II p. 334,8) Galliarum ⌊-esfines invadendas⌋ (-busfinibus invadendis, finitimis invadendis sim. var. l.) audacter expetierunt (sc. gens Sigambrorum). MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 48,2 qui (sc. casa) est in -emfinem Hardinna ... ędificata (item p. 49,9). MLWEpitaph. var. I 4,8 rediens nostris obiit Karolus in -busfinibus. MLWIoh. Rom. Od. 2,8 (MGScript. XV p. 587,36) ut per maritimas reverteremur -esfines. persaepe. b publ. et iur. (persaepe in pertinentiis): MLWTrad. Frising. 5 p. 31,20 (a. 750) ut ... ipsa huius loci, id est Erichiga, -esfines ... in perpetuum firma permaneat. MLWChart. Sangall. A 15 in -ifini Augustinse vel in -efine Prisegauginsi. MLWTrad. Frising. 7 p. 33,24 quod post obitum illius (genitoris mei) in eadem -emfinem iuste adquesivi. 44 p. 72,10 cum omnia utensilia, cum -esfines, confinium vel eqs. MLWCod. Lauresh. 8 l. 9 infra -efine (rinem a. corr.) Hohstat. 12 l. 10 in -efine vel marcha Raodora (MLWChart. Sangall. A 142 p. 133,23 quidquid in ipsas -esfines vel marcas visi sumus habere. al.). MLWTrad. Weiss. 200 l. 50 dono ... inter ipsas fenes sortes iiii. persaepe.pro nomine loci: MLWCapit. reg. Franc. 233 p. 131,2 cum habitatoribus Rivo alto, castro Olivoli, ... Fines (inde MLWDipl. Karoli III. 17 p. 27,31 Finis). MLWDipl. Otton. I. 359b p. 494,5 sancta Maria iuxta fluvium Fine (item p. 494,10). MLWChart. Turic. 381 de Pphine plebani. 404 testes sunt: ... Ůlricus custos de Tegirvelt, Albertus de Phine (sim. 416). MLWChart. advoc. 187 Bertholdus de Fine bona ... resignavit. MLWRegistr. Patav. I p. 107,1 Hermannus in Fine (sc. paeninsulae urbis) de horto viii den. (cf. notam ed.). 2 fundus, ager, praediumLand, Länderei, Grundstück: MLWLeg. Burgund. const. I 49,3 eos (caballos) ... extra -esfines suos expellat (sc. aliquis, cui damnum infertur). MLWTrad. Frising. 72a p. 97,32 silvas cum universo -efine tam culto quam non culto. MLWDipl. Otton. I. 62 iubemus, ut in eodem pago ac in silva ... ac universis -busfinibus eius ac prefati pagi adusque adiacentes ceteras regiones predictę Traiectensi ęcclesię ius servetur forestense. MLWChart. scrin. Col. A I p. 31 nr. 4 -emfinem domus, quasuper edificavi, thesauro meo adquisivi. MLWActa civ. Wism. A 933 Iohannes de Brema habet quartam partem in -efine Bernardi gladiatoris. al. B de tempore, actione, statu sim.: 1 compositio, restitutio, transactioWiedergutmachung, Entschädigung, Vergleich, Sühne (de re cf. H. v. Voltelini, Die Südtiroler Notariats-Imbreviaturen des 13. Jahrhunderts. 1899. p. CXXIV): MLWLeg. Lang. p. 307a,37sq. ipse (Petrus) fecit michi (sc. Martino) -emfinem de ipsa plaga; de plaga potuit tibi facere -emfinem, sed non de morte (sim. p. 313b,37. MLWDipl. Otton. III. 338). MLWChart. Hall. 136 quatenus ... eam (causam) -efine canonico decidatis (137. MLWChart. Eichsf. 246. MLWChart. Raitenh. 371 quatenus partibus convocatis et meritis cause visis ipsam -efine c. terminetis [sc. decanus]. al.). persaepe. 2 renuntiatioVerzicht(serklärung; de re cf. H. v. Voltelini, op. cit. p. LXsq.): MLWChart. Bund. 339 (a. 1158) cartam -isfinis fieri (sim. 838 p. 286,5 per hoc breve incisum vel aliud -isfinis confessionis factum. ibid. al.). MLWChart. Tirol. 398 p. 199,4 fecerunt (sc. comes eiusque filii) -emfinem et refutacionem etiam et datum eqs. (sim. MLWChart. Argent. I 194 p. 156,18. MLWChart. Brixin. 121 refutationem et -emfinem irrevocabilem de omni dispendio. persaepe). MLWActa imp. Böhmer 912 p. 622,38 -emfinem et pacem et pactum de non petendo de omnibus iniuriis (sim. p. 622,44. p. 623,8). MLWCod. Wang. Trident. 62 p. 662,38 -emfinem et remissionem in ... episcopo ... de iamdicta quantitate (sim. 225 p. 1003,35). persaepe. 3 pactio (finalis) belli, paxFriede(nsschluss): MLWDipl. Frid. I. 356 p. 200,46 imperator ... nec per se nec per alium faciet -emfinem vel pacem vel treugam vel guerram recredutam eqs. (sim. p. 200,31. 201,28. 202,25). MLWChart. Naumb. I 264 p. 247,30 piam voluntatem approbantes et optimo -efine claudentes ... fontem ... cenobio tradimus. 4 pecunia (solvenda)(zu zahlendes) Entgelt (cf. anglosax. fine): MLWChart. Mog. A II 562 (a. 1191) quicumque scolares gratis essent in pane dominorum, nichil deberent in scolis nisi iustitiam scolasticam, id est minutiones, -emfinem librorum et pennas. III translate: A extremus gradushöchster Grad, Endstufe: MLWBruno Querf. fratr. 7 p. 47,24 hic est Otto ... dives bonę voluntatis et pauper cum -efine virtutis. MLWAlbert. M. metaph. 10,2,4 p. 445,19 ‘finalis ... differentia habet’ et tenet ‘-em’finem distantiae, ‘sicut’ et omnia ‘alia finalia -emfinem habere dicuntur’ (p. 1055a,12sq. τέλος ... ἔχει ἡ τέλεια διαφορά· ὥσπερ καὶ τἆλλα τῷ τέλος ἔχειν λέγεται τέλεια). ibid. iterum. B τέλος, quod petitur, destinatum, propositumZweck, Ziel(setzung), Absicht: 1 gener.: MLWForm. Marculfi 1,36 l. 17 complentae -efine (fene a. corr. A2, -emfinem B2) nature ... de hac luce discesserunt. MLWHraban. epist. 1 p. 382,8 amoris ille sit perfectus -isfinis, qui in presenti est rectus trames (sc. Christus). MLWWalahfr. Wett. 739 scimus ... documenta patrum -esquefinesque (-isquefinisque var. l.) viasque. MLWTrad. Frising. 1420 p. 276,43 totus huius commutationis tenor hoc -efine ac ratione conclusus ... est, ut eqs. al. 2 philos. et theol.: MLWAlfan. premn. phys. 33,8 p. 118sq. consilium ... eorum est, quae versus -emfinem (PG 40,733A τέλος) secundum eandem similitudinem, quam habet consultum ad hoc, quod est in consilio; consultum ... est -isfinis, quae vero sunt in consilio, sunt versus -emfinem. MLWAlbert. M. sacram. 224 p. 147,2 unumquodque determinatur a -efine et optimo, ad quod est. pol. 8,1a p. 756a,36 totius civitatis et omnium civium est -isfinis unus, felicitas scilicet eqs. (sim. bon. 96 p. 63,42. eth. I 3 p. 2,55). metaph. 5,1,3 p. 213,21 oportet, quod -isfinis prior sit intentione agentis. persaepe. IV locut.: A usque ad, in -emfinem, -efine tenus (-etenus)(finetenus) i. q. usque ad extremumbis zum Ende, bis zuletzt: MLWConst. Constant. 184 illic usque in -emfinem quaerant gentes doctorem, ubi sanctum doctoris quiescit corpus. MLWHraban. epist. 10 p. 397,20 quatenus divina gratia in via veritatis me ducere et usque ad -emfinem in ea conservare dignetur. MLWAmarc. serm. 4,323 qui -etenusfinetenus non servit, premia perdit. MLWConsuet. Marb. 24 similiter facient (sc. fratres inclinationem) in omnibus extremis versibus ymnorum usque penes (in var. l.) -emfinem. persaepe. B (usque) in -emfinem, -efine tenus (-etenus)(finetenus), sine -efine i. q. usque ad ultimum, in perpetuumbis ans Ende (der Zeiten), auf ewig, gänzlich: MLWHraban. epist. 1 p. 381,23 qui (Deus) pacem suam servis suis reliquit quique ... in -emfinem dabit. 34 p. 468,44 ut ... in dextera eius (Domini) perfruar usque in -emfinem. MLWDipl. Karoli III. 36 p. 62,27 proemia sine -efine mansura. MLWHrotsv. gest. 405 requiem sine -efine perennem ... praestari. MLWDipl. Zwent. 26 ut hęc nostrae largitionis auctoritas firmiorem in Dei nomine finetenus obtineat stabilitatis vigorem. persaepe. C in -emfinem, -efine tenus (-etenus)(finetenus) i. q. usque ad exitum (vitae)bis ans (Lebens-)Ende: MLWEpist. Col. 10 p. 254,39 dupliciter ... est archiepiscopus -etenusfinetenus a sacerdotali ministerio exauctoratus. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 11,7 propinquitatis ... iura inviolabiliter ... -etenusfinetenus ... servare. MLWTrad. Ratisb. 212a p. 193,4 accepit Adalhart ... locum unum ... -etenusfinetenus tantummodo deserviendum. MLWGerh. August. Udalr. 1,27 l. 15 missam iniit et ... in -emfinem stando gloriosae peregit. MLWThietm. chron. 2,14 in -emfinem ... preceptis obtemperavit rex divinis. persaepe. D in -efine i. q. denique, postremoam Ende, schließlich: MLWRadbert. corp. Dom. 8,130 sacerdos est ..., ‘qui potestatem habet corpus et animam perdere in gehennam’; ex quo in -efine concluditur: ‘eqs.’ MLWWalahfr. carm. 24,39 evigilans ... vix versus in -efine duos ... mente recordabar. MLWVita Rimb. 11 p. 89,27 ne suum ... conscium hac gratia in -efine defraudaret. MLWDipl. Loth. III. 4 p. 6,8 in -efine addimus, ut eqs. MLWCompos. Matr. 73,6 sit tibi premanu spiclarum tritum diligenter et cribellatum partes iii; et in -efine adice in predicta specie. al. V abl. pro praep. fine.(cf. ital. fino) A c. abl. (acc. MLWl. 61) i. q. usque (ad)bis (zu): MLWDipl. Loth. I. 24 p. 97,33sq. de alio latere usque in flumen de casa Carini et -efine viam, quae pergit in descensu ad portum, et revertente per flumen desuper casa Walderamni et -efine casa Willeradi. MLWDipl. Otton. II. 262 p. 303,40 monasterium sancte Palumbe ... ab una parte -efine Acerno, ab alia parte -efine Fossato, alio capite -efine sancta Iusta. p. 304,4sqq. MLWDipl. Heinr. II. 465 p. 591,39sq. est ipsa res infra finis: capo -efine Rigo plano, pede -efine mare cum ipso litore maris ..., de uno latere -efine fluvio Trinio, de alio lato -efine Biferno (inde 466 p. 593,22sq.). al. B c. gen. i. q. intrainnerhalb: MLWAmalar. off. 4,23,22 universitas temporis, quae -efine septem dierum volvitur, significatur per septem dies.Fiedler
21922 Zeichen · 1256 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    finis

    Goethe-Wörterbuch

    finis lat: Ende a als Kennzeichnung eines Werkschlusses GWB Faust II Regiebem nach 12111 b idVbdg ‘sub finem’: gegen End…

  2. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Finis

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Finis , lat., Ende; f . coronat opus , lat. Sprichwort, das Ende krönt das Werk.

  3. Latein
    finis

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. finis , -is m. vel f. script.: fen(is): MLW MLW p. 263, 21. 264, 8 . p(p)hi-: MLW p. 263, 25sqq. form.: sing.: nom.: …

Verweisungsnetz

9 Knoten, 4 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 4 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit finis

19 Bildungen · 14 Erstglied · 5 Zweitglied · 0 Ableitungen

Ableitung von finis

fi + -nis

finis leitet sich vom Lemma fi ab mit Suffix -nis.

finis‑ als Erstglied (14 von 14)

(finis, clavis, littera)

LmL

collateralis (finis , clavis , littera) Nebenschlußton, Nebenfinalis — auxiliary final (of a mode) [opp.: principalis] [s.XIII] LmL Anon. Co…

*finisco

MLW

* finisco (fen-), -ere. (finire) 1 trans.: a finire – beenden, beilegen : MLW Chart. Tirol. notar. I 768 a p. 389,18 (a. 1237) quod hoc (dis…

Finisellband

Idiotikon

Finisellband Band 4, Spalte 1328 Finisellband 4,1328

финишный

RDWB2

финишный финишная прямая - Zielgerade f , Endspurt m

Finis Poloniae

Meyers

Finis Poloniae (lat., »das Ende Polens«), angeblich (»Südpreußische Zeitung« vom 25. Okt. 1794) Ausruf Kosciuszkos, als er nach der Schlacht…

finis punctorum

LmL

finis punctorum Bezeichnung für das durch einen Schlußstrich angezeigte Ende eines Stückes oder Kompositionsabschnitts — term that designate…

Finissage

Meyers

finis·sage

Finissage (franz., spr. -āsch'), die letzte Bearbeitung einer Sache, insbes. einer Uhr nach deren Zusammensetzung. Finisseur (spr-ör), Ferti…

Finissimo

Meyers

Finissimo (ital.), höchst sein, superfein.

finistar

KöblerAs

fini·star

finistar , st. N. (a) nhd. Finsternis ne. darkness (N.) ÜG.: lat. (obscurare) H Hw.: s. *finistar (2); vgl. ahd. finstar (st. M. (a), st. N.…

Finistère

Meyers

finis·tere

Finistère (spr. -tǟr', Finis terrae ), franz. Departement, der westlichste Teil des Landes, ein Teil der ehemaligen Niederbretagne, wird im …

Finisterre

Herder

finis·terre

Finisterre , d.h. Landsend (bei den Römern promontorium Nerium ), span. Vorgebirge südl. von Corunna; 3. Mai 1748 Seesieg der Engländer. Fin…

Finisterregebirge

Meyers

finisterre·gebirge

Finisterregebirge , 1888 von H. Zöller erforschte Bergkette im deutschen Kaiser Wilhelms-Land (Neuguinea), die am Südrande der Astrolabebai …

Finisterre, Kap

Meyers

finisterre·kap

Finisterre, Kap ( Finis terrae , »Landesende«, das alte Promontorium Nerium ), Vorgebirge im nordwestlichen Spanien, Endpunkt der gleichnami…

finistri

KöblerAnfrk

fini·stri

finistri , st. F. (ī) nhd. Finsternis ne. darkness ÜG.: lat. tenebrae MNPsA Hw.: vgl. as. finistri*, ahd. finstarī Q.: MNPsA (9. Jh.) I.: Lb…

finis als Zweitglied (5 von 5)

affinis

LmL

affinis -e 1. ähnlich, verwandt 2. transponiert — 1. similar, related 2. transposed 1 ähnlich, verwandt — similar, related a in der Interval…

*coaffinis

MLW

* coaffinis , -e . (prope) vicinus — (nahe) benachbart : MLW Herbord. Ott. 2,6 (epist.) nullum episcoporum ... idoneorum michive -ium coaffi…

confinis

MLW

con·finis

confinis , -e . MLW script. : comf-: MLW Chart. Ticin. 91 p. 24,10 (ed. L. Brentani, Cod. dipl. MLW Ticin. II. 1931). -fen-: MLW Chron. Fred…

*interadfinis

MLW

* interadfinis , -is m. (inter et affinis) finis – Begrenzung : MLW Dipl. Karoli III. 80 p. 131,11 (spur. s. X.) cum omnibus ... rebus ... a…