1.
finis, -is
m. vel f.script.:fen(is): MLWMLW
p. 263, 21. 264, 8.p(p)hi-: MLW
p. 263, 25sqq.form.:sing.:nom.:-es: MLWMLW
p. 261, 66. 263, 13.-em: MLW
p. 262, 28.
acc. -e: MLW
p. 262, 17.
abl.:-em: MLWMLW
p. 263, 8. 16.
al.-i: MLW
p. 263, 14.
plur.:acc.:-as: MLW
l. 55.-is: MLWMLW
p. 263, 3. 264, 66.
al.c. gen. inhaerentiae: MLWMLWMLW
l. 44. p. 261, 54. 55.
metr. fĭn-: MLW
p. 263, 9.
confunditur c. fides: MLW
p. 261, 27.
adde MLWAnnal. Xant. a. 868 p. 25,16.
extremitas, pars, linea extrema –
Ende, Grenze, Ziel: I
proprie et in imag.: A
de loco: 1
in univ.: a
gener.: MLWLeg. Wisig. 10,3,4 per antiqua signa evidentibus inspectoribus -esfines loci ... cognoscuntur (
sim. MLWLex Baiuv. 12,4). MLWWillib. Bonif. 6 p. 27,31 limitum -esfines militumque terminos transmigravit. MLWRimb. Anscar. 3 p. 23,5 ut nec initium eius
(splendoris) nec -emfinem contemplari valerem. MLWThangm. Bernw. 25 ut ... gloriam ad -esfines
(sc. orbis terrarum) usque dilatarem
(sc. imperator). MLWManeg. c. Wolfh. 1 p. 44,17 -esfines veritatis excedere. MLWAnon. IV mus. 3 p. 60,17 in -efine lineae quatuor linearum ponebant
antiqui quidam unum
(sc. punctum). persaepe.de margine abaci: MLWMathem. var. Bubnov p. 278,23 hanc denominationem
(sc. novem) in -efine abaci constitue
(cf. ibid. p. 279 notam 23). b
publ. et iur. i. q. terminus, limes –
Grenzlinie, -marke, Gemarkung (persaepe in pertinentiis): MLWTrad. Frising. 39 p. 67,33 (a. 770) tradedi ... territorium, -asfinas, silvas, saltores
eqs. MLWDipl. Karlom. (II.) 16 p. 307,39 (interp.) per mensuram et -esfines atque coherencias habente
terra tabulas quadringenta. MLWDipl. Ludow. Iun. 4 p. 338,30 villa ... cum ... accessibus et adiacentiis, -busfinibus, exitibus et regressibus
eqs. (sim. MLWDipl. Karoli III. 94 p. 154,23 cum ... adiacentibus -busfinibus ac exterminationibus legitimis.
al.). MLWDipl. Loth. I. 140 p. 314,13 ad ipse -esfines, quę sunt inter montes. MLWDipl. Constantiae 30 p. 94,41 lapides sunt fixi pro -busfinibus.
persaepe. c
geom.: α
usu communi i. q. determinatio, punctum finiens –
Begrenzung, Endpunkt: MLWAnon. geom. I 3,2 sume horoscopum stans in -efine D et per utrumque foramen ... summitatem A inspice. MLWGerb. geom. 2,2 lineae ... principium et extremitatem punctum determinat, quod ita se ... coarctat, ut lineae ... -isfinis existens nullam ... omnino magnitudinis quantitatem obtineat. MLWPs. Boeth. geom. 10 lineae ... -esfines puncta sunt. 13 superficiei ... -esfines lineae sunt. 26 figura est, quae sub ... aliquibus terminis continetur; terminus ..., quod cuiusque est -isfinis.
al.de capite anguli: MLWPs. Boeth. geom. 159 si in uno quolibet trianguli latere a -busfinibus lateris duae rectae lineae interius constituantur
eqs. β
de puncto duarum linearum coeuntium et invicem se secantium: MLWYsengrimus 2,483 -isfinis tetragoni medius lupus ipse sit agri, equale ut spatium portio quęque trahat
eqs. d
anat.: MLWAlfan. premn. phys. 11,1 p. 86 odoratus ... fit per nares pertingens ad -esfines (
PG 40,657B πέρατα) anteriorum cerebri ventrium. MLWAlbert.
M. animal. 1,398 portae
(i. venae cuiusdam) ille -isfinis, qui in epatis submergitur ventriculis, ... in quinque dividitur partes. 1,476 ex -busfinibus dyafracmatis oritur syfac (
sim. 1,479). e
mus. i. q. intervallum –
Intervall: MLWWilh. Hirs. mus. 41,2 mensurare novum qui vis theorema troporum, primo magdales in latum divide -esfines, scilicet ABC
eqs. 2
spectat ad aedificium: MLWErmenr. Har. 193 dum oraret in -efine basilice. 3
margo, ripa –
Saum, Rand(bereich), Ufer: MLWTrad. Ratisb. 69 (c. 863/85) pratum ... situm in dextro litoris -efine illius aquae, quę dicitur Filisa. MLWAlfan. premn. phys. 7,9 p. 76 splendor ... solis attingens superiores -esfines (
PG 40,641A πέρατος) aeris diffundit per totum virtutem. 4 ?
ostium – ?
Mündung: MLWDipl. Heinr. IV. 129 p. 169,41 (spur. c. 1130) iiii
or mansi, de -efine fluminis Alblas usque Merewede, inde
eqs. 5
radix –
Fuß: MLWDipl. Constantiae 23 p. 77,12 attingit
via ad -emfinem montis et ascendit versus meridiem -isfinis montis usque ad ... fossata. B
de tempore, actione, statu sim. i. q. exitus, eventus –
Ende, Ausgang, Ergebnis: 1
in univ.: a
gener.: MLWLeg. Wisig. 12,2,3 vetustis erroribus ponere -emfinem. MLWArbeo Emm. 12 p. 43,6 inconscius ... non fuerat -emfinem (-isfinis
var. l.) rei. MLWAmalar. ord. antiph. 5,17 qui
(sc. psalmi CXLVIII-CL) -emfinem
(ed. Hittorp, fidem
falso ed. Hanssens) faciunt psalterii. MLWMirac. Pirmin. 2 in quos -esfines seculorum devenerunt (
sc. genus humanum; MLWWolfher. Godeh. I 11 p. 176,25). MLWThietm. chron. 4,75 p. 218,37 omnis laus in -efine canitur. MLWOtto Frising. gest. 1,47 quem -emfinem ... expeditio sortita fuerit. MLWBernh. Geist. palp. 1,52 nondum doctrinis eius
(militis) fuit ultima -isfinis, cum
eqs. persaepe. b
philos.: MLWAlfan. premn. phys. 18,18 p. 100 nulla generatio cum propriis -busfinibus (
PG 40,681C ἀποτελέσμασιν) unius est generis ..., sed quiddam aliud a delectatione. 18,24 p. 101 delectationem esse -emfinem (
PG 40,685A τέλος) operum animalis. MLWAlbert.
M. resurr. 5 p. 240,10 -isfinis ... citra -emfinem ultimum est perpetuitas esse in generabilibus et corruptibilibus. summ. creat. II 1,17,5 p. 162
b,32 generativa -isfinis est, a quo denominatur et diffinitur vegetabilis anima.
saepe. c
medic. de crisi sive declinatione: MLWBrunus Long. chirurg. 2,5,2 p. 123
C apud statum ... et -emfinem
(sc. apostematis), idest declinationem, pura resolutiva lenificantia ponantur absque repercussivis. 2
perfectio –
Vollendung, Verwirklichung: MLWNith. hist. 3 praef. p. 27,36 ut -isfinis optatus libri secundi affuit (
sim. MLWWalahfr. [?] carm. 58,3 scriptor optato -efine libelli exultat viso). 3
spectat ad interitum: a
de morte: α
usu communi: MLWWillib. Bonif. praef. p. 3,2 ut ... prochemium mediumque aut -emfinem vitae eius ... litteris inseram (8 p. 49,1. MLWHraban. epist. 40 p. 478,33.
persaepe). MLWLiutg. Greg. 7 p. 73,2 bono -efine ... concludere dies. MLWWalahfr. carm. 14,13 omnia -isfinis edax devastat gaudia mundi. MLWEinh. Karol. 32 p. 36,3 adpropinquantis -isfinis ... prodigia. MLWHincm. divort. 13 p. 197,23 in -efine mortis (
cf. MLWDipl. Loth. II. 23 p. 421,7 circa -emfinem obitus sui). MLWAgius epic. Hath. 243sq. Melchisedech, cuius -isfinis reticetur et ortus. MLWIoh. Canap. Adalb. A 6 p. 9,14 detestabili -efine (sine
var. l.) clausura vitam venit ei
(episcopo) ultima dies.
persaepe. β
de supplicio: MLWArbeo Corb. 10 p. 198,2 futura ... damnatorum mos est huius
(sc. suspensionis) paene consequentium -emfinem. γ
de damnatione: MLWWalahfr. Wett. 233 destructor
(sc. urbis Hierosolymitanae) ... daemon erit, destructio -isfinis
(sc. animae; spectat ad Vulg. Luc. 19,43sq.). δ
de martyrio: MLWAlfan. premn. phys. 30,10 p. 112 qui
(sc. martyres) in principio fuerunt robusti et circa -emfinem (
PG 40,724A τέλος) ... et in temptatione cruciatuum sunt emolliti. b
de exitio mundi: MLWElig. praed. 15 (MGMer. IV p. 758,32) -esfines mundi in prumptu est (MLWTrad. Ratisb. 7 p. 6,9.
saepe). MLWWillib. Bonif. 8 p. 43,11 mundus ... ad praedistinatum anhelando -emfinem festinat. MLWRadbert. corp. Dom. 11,111 post -emfinem saeculi (MLWHraban. epist. 33 p. 467,6.
persaepe). MLWHraban. epist. 11 p. 398,34 Deus ... te ... in -efine sanctorum coetui insertum aeternae gloriae faciat esse consortem. MLWOtto chron. praef. p. 6,5 usque in -emfinem temporum (
sim. 1 prol. p. 7,16. 3 prol. p. 130,31).
persaepe.spectat ad promissa veteris testamenti expleta: MLWAlex. Min. apoc. 22 p. 505,7 ex me
(sc. Deo) David sumpsit initium per creationem, et ego sum genus David, quia ex illo ⌊in -efine temporum⌋ (
cf. Vulg. Gal. 4,4 ubi venit plenitudo temporis) carnis materiam sumpsi. c
locut. -isfinis
est i. q. actum est –
es ist geschehen (um): MLWThietm. chron. 4,12 p. 144,31 si ... victus fueris
(sc. Bolizlavus), -isfinis est de temet ipso et de omni regno ad te pertinenti. 4
spectat ad litem sim.: a
in univ. (interdum i. q. iudicium, diiudicatio –
Entscheidung, Urteil, Schlichtung, e. g. MLW
l. 19): MLWLeg. Wisig. 2,1,1 -emfinem ferre calumniis. MLWLeg. Burgund. I 45 hac ratione litigio ... -emfinem oportebit inponi:
eqs. (sim. MLWAgnell. lib. pont. 131 p. 364,2. MLWDipl. Ludow. II. 56 p. 178,3. MLWPoeta Saxo 5,242.
saepe). MLWDipl. Ludow. Germ. 149 p. 210,3 ut ... ad -emfinem rite usque deducatur
(sc. querimonia). MLWDipl. Conr. II. 258 p. 357,6 paratu
(sic) sum ... cum eo
(sc. quolibet homine) ... in rationem standum et legitime -efine percipiendum. MLWDipl. Heinr. IV. 335 p. 439,37 quę ab antecessoribus nostris prudenti consilio iustoque -efine sunt determinata.
persaepe.de impletione mandati: MLWLeg. Wisig. 2,3,8 quod si, antequam moreretur, causam dixisse dinoscitur
(sc. qui mandatum suscepit) adque per suam instantiam ad -esfines usque legitimos perduxisse
eqs. 5
spectat ad ultimam partem: a
anni, diei sim.: MLWWandalb. horol. 3 ianua ... anni est Ianus -isquefinisque December. MLWWalahfr. carm. 88,18 properat -isfinis ... inrevocabilis orae. MLWPoeta Saxo 1,474 hic ... statui primę cum -efine decadis annorum Caroli ... primum finire libellum. MLWChron. Salern. 79 p. 76,23 dum -emfinem diei data fuisset.
al. b
libri, epistulae, orationis sim.: α
gener.: MLWAldh. ad Acirc. 10 p. 89,13 numquamne dactilus in -efine ponitur (
sim. virg. II 48)? MLWConc. Karol. 44
B p. 482,3 in -efine ... apologiae. MLWRadbert. corp. Dom. 12,81 -isfinis orationis cunctorum vocibus confirmatur. MLWHraban. carm. 29,12 hic -isfinis verbi est, ... vale. MLWFroum. carm. 21,32 me precibus vestris commendo, contio sancta; -isfinis (
sc. carminis est; sim. MLWEpist. Hann. 69. 83 p. 140,33. MLWAnon. IV mus. 5 p. 81,29 -isfinis quinti capituli). MLWEpist. Hildesh. 1 p. 54,15 signum suum
(sc. papae) in -efine
(sc. privilegii) subscribetur.
persaepe. β
gramm.: MLWGodesc. Saxo gramm. 2 p. 467,13 ‘paschae’: sufficit sibilus in ‘s’ praecedente ...; propter accentum, qui est [in] -efine, e contrario pronuntiatur spiratio in nomine ‘Iesch’, non autem in ‘parasceue’. MLWAbbo Flor. calc. 3,47 p. 102,7 advertendi ... sunt -esfines vocabulorum in ‘-as’finas vel in ‘-unx’finunx desinentium, quoniam, quae in ‘-as’finas, assem demonstrant
eqs.alleg. de Christo verbo: MLWAlbert. Stad. quadr. 30 omnis in hoc verbo modus indicat, imperat, optat, coniungit; -isfinis ab eo fit nescio; -isfinis indicat egregie, que norma sit et via vite. γ
rhet.: MLWEpist. Hildesh. 134,6 p. 198,8 (a. 1126/39) tria in se continet
epistula accidentia: blandicionem in principio, causam blandiciei in medio, petitionem in -efine. 134,53 ponetur ... verbum in medio versus vel in -efine versus
(sim. MLWConr. Mur. summ. p. 68,9 verba ... possunt habere in clausula nunc principium, nunc medium, nunc -emfinem
eqs.). δ
mus. de exitu clausulae, figurae sim.: MLWAurel. Reom. mus. 10,2 ad cuius
(introitus) initium directe -isfinis versiculi redundat
eqs. MLWAnon. IV mus. 1 p. 26,8 quanto plus appropinquatur -ifini, tanto debent
breves longius proferri. 2 p. 43,4 perfectio figurae in -efine dinoscitur. 2 p. 71,17sqq. -isfinis ... non est in semiditono vel ditono ...; sed omnis -isfinis in diapason vel diapente vel diatesseron et unisono. 5 p. 80,3 cum elongatione -isfinis G vel sine.
persaepe.locut. -isfinis
punctorum (puncti) i. q. linea, quae clausulam quandam sim. finit –
Pause(nzeichen): MLWIoh. Garl. mus. mens. 8,6 -isfinis punctorum dicitur esse, ubi tractus respicit latitudinem omnium linearum et spatiorum (
sim. MLWFranco Col. cant. mens. 9,14). MLWFranco Col. cant. mens. 9,3 pausationum sex sunt species: longa perfecta, ... semibrevis minor et -isfinis punctorum. MLWAnon. IV mus. 3 p. 61,2 tractus -isfinis clausulae vel puncti dicitur (
sim. 7 p. 86,20).
al. 6
spectat ad Deum: MLWAlbert.
M. div.
nom. 4,166 p. 251,17 Deus improprie dicitur finitus ..., quia est -isfinis finiens et mensura mensurans omnia; -isfinis ... proprie neque finitus neque infinitus est. II
meton.: A
de loco (usu sing. et plur.): 1
territorium, regio, provincia, marca, pagus, centena –
Gebiet, Gegend, Provinz, Bezirk, Mark, Gau, ‘Hundertschaft’ (de re cf. Waitz, Verf.-Gesch. II. p. 390. 397): a
gener.: MLWWillib. Bonif. 5 p. 22,8 Italiae -esfines (-isfinis
2a) adiit. MLWArbeo Corb. 21 p. 212,28 ⌊Trientinis -is⌋finis (Trientinos -esfines
1 m.2) ingressus
pontifex (
sim. 23 -emfinem [-esfines
var. l.] ... Baiuvariorum ingressus). MLWPass. Sigism. 2 (MGMer. II p. 334,8) Galliarum ⌊-esfines invadendas⌋ (-busfinibus invadendis, finitimis invadendis
sim. var. l.) audacter expetierunt
(sc. gens Sigambrorum). MLWChart. Rhen. med. I 42 p. 48,2 qui
(sc. casa) est in -emfinem Hardinna ... ędificata (
item p. 49,9). MLWEpitaph. var. I 4,8 rediens nostris obiit
Karolus in -busfinibus. MLWIoh. Rom. Od. 2,8 (MGScript. XV p. 587,36) ut per maritimas reverteremur -esfines.
persaepe. b
publ. et iur. (persaepe in pertinentiis): MLWTrad. Frising. 5 p. 31,20 (a. 750) ut ... ipsa huius loci, id est Erichiga, -esfines ... in perpetuum firma permaneat. MLWChart. Sangall. A 15 in -ifini Augustinse vel in -efine Prisegauginsi. MLWTrad. Frising. 7 p. 33,24 quod post obitum illius
(genitoris mei) in eadem -emfinem iuste adquesivi. 44 p. 72,10 cum omnia utensilia, cum -esfines, confinium vel
eqs. MLWCod. Lauresh. 8 l. 9 infra -efine (rinem
a. corr.) Hohstat. 12 l. 10 in -efine vel marcha Raodora (MLWChart. Sangall. A 142 p. 133,23 quidquid in ipsas -esfines vel marcas visi sumus habere.
al.). MLWTrad. Weiss. 200 l. 50 dono ... inter ipsas fenes sortes iiii.
persaepe.pro nomine loci: MLWCapit. reg. Franc. 233 p. 131,2 cum habitatoribus Rivo alto, castro Olivoli, ... Fines (
inde MLWDipl. Karoli III. 17 p. 27,31 Finis). MLWDipl. Otton. I. 359
b p. 494,5 sancta Maria iuxta fluvium Fine (
item p. 494,10). MLWChart. Turic. 381 de Pphine plebani. 404 testes sunt: ... Ůlricus custos de Tegirvelt, Albertus de Phine (
sim. 416). MLWChart. advoc. 187 Bertholdus de Fine bona ... resignavit. MLWRegistr. Patav. I p. 107,1 Hermannus in Fine
(sc. paeninsulae urbis) de horto viii den.
(cf. notam ed.). 2
fundus, ager, praedium –
Land, Länderei, Grundstück: MLWLeg. Burgund. const. I 49,3 eos
(caballos) ... extra -esfines suos expellat
(sc. aliquis, cui damnum infertur). MLWTrad. Frising. 72
a p. 97,32 silvas cum universo -efine tam culto quam non culto. MLWDipl. Otton. I. 62 iubemus, ut in eodem pago ac in silva ... ac universis -busfinibus eius ac prefati pagi adusque adiacentes ceteras regiones predictę Traiectensi ęcclesię ius servetur forestense. MLWChart. scrin. Col. A I p. 31 nr. 4 -emfinem domus, quasuper edificavi, thesauro meo adquisivi. MLWActa civ. Wism. A 933 Iohannes de Brema habet quartam partem in -efine Bernardi gladiatoris.
al. B
de tempore, actione, statu sim.: 1
compositio, restitutio, transactio –
Wiedergutmachung, Entschädigung, Vergleich, Sühne (de re cf. H. v. Voltelini, Die Südtiroler Notariats-Imbreviaturen des 13. Jahrhunderts. 1899. p. CXXIV): MLWLeg. Lang. p. 307
a,37sq. ipse
(Petrus) fecit michi
(sc. Martino) -emfinem de ipsa plaga; de plaga potuit tibi facere -emfinem, sed non de morte (
sim. p. 313
b,37. MLWDipl. Otton. III. 338). MLWChart. Hall. 136 quatenus ... eam
(causam) -efine canonico decidatis (137. MLWChart. Eichsf. 246. MLWChart. Raitenh. 371 quatenus partibus convocatis et meritis cause visis ipsam -efine c. terminetis
[sc. decanus]. al.).
persaepe. 2
renuntiatio –
Verzicht(serklärung; de re cf. H. v. Voltelini, op. cit. p. LXsq.): MLWChart. Bund. 339 (a. 1158) cartam -isfinis fieri
(sim. 838 p. 286,5 per hoc breve incisum vel aliud -isfinis confessionis factum.
ibid. al.). MLWChart. Tirol. 398 p. 199,4 fecerunt
(sc. comes eiusque filii) -emfinem et refutacionem etiam et datum
eqs. (sim. MLWChart. Argent. I 194 p. 156,18. MLWChart. Brixin. 121 refutationem et -emfinem irrevocabilem de omni dispendio.
persaepe). MLWActa imp. Böhmer 912 p. 622,38 -emfinem et pacem et pactum de non petendo de omnibus iniuriis (
sim. p. 622,44. p. 623,8). MLWCod. Wang. Trident. 62 p. 662,38 -emfinem et remissionem in ... episcopo ... de iamdicta quantitate (
sim. 225 p. 1003,35).
persaepe. 3
pactio (finalis) belli, pax –
Friede(nsschluss): MLWDipl. Frid. I. 356 p. 200,46 imperator ... nec per se nec per alium faciet -emfinem vel pacem vel treugam vel guerram recredutam
eqs. (
sim. p. 200,31. 201,28. 202,25). MLWChart. Naumb. I 264 p. 247,30 piam voluntatem approbantes et optimo -efine claudentes ... fontem ... cenobio tradimus. 4
pecunia (solvenda) –
(zu zahlendes) Entgelt (cf. anglosax. fine): MLWChart. Mog. A II 562 (a. 1191) quicumque scolares gratis essent in pane dominorum, nichil deberent in scolis nisi iustitiam scolasticam, id est minutiones, -emfinem librorum et pennas. III
translate: A
extremus gradus –
höchster Grad, Endstufe: MLWBruno Querf. fratr. 7 p. 47,24 hic est Otto ... dives bonę voluntatis et pauper cum -efine virtutis. MLWAlbert.
M. metaph. 10,2,4 p. 445,19 ‘finalis ... differentia habet’ et tenet ‘-em’finem distantiae, ‘sicut’ et omnia ‘alia finalia -emfinem habere dicuntur’ (
p. 1055a,12sq. τέλος ... ἔχει ἡ τέλεια διαφορά· ὥσπερ καὶ τἆλλα τῷ τέλος ἔχειν λέγεται τέλεια).
ibid. iterum. B
τέλος, quod petitur, destinatum, propositum –
Zweck, Ziel(setzung), Absicht: 1
gener.: MLWForm. Marculfi 1,36 l. 17 complentae -efine (fene
a. corr. A2, -emfinem
B2) nature ... de hac luce discesserunt. MLWHraban. epist. 1 p. 382,8 amoris ille sit perfectus -isfinis, qui in presenti est rectus trames
(sc. Christus). MLWWalahfr. Wett. 739 scimus ... documenta patrum -esquefinesque (-isquefinisque
var. l.) viasque. MLWTrad. Frising. 1420 p. 276,43 totus huius commutationis tenor hoc -efine ac ratione conclusus ... est, ut
eqs. al. 2
philos. et theol.: MLWAlfan. premn. phys. 33,8 p. 118sq. consilium ... eorum est, quae versus -emfinem (
PG 40,733A τέλος) secundum eandem similitudinem, quam habet consultum ad hoc, quod est in consilio; consultum ... est -isfinis, quae vero sunt in consilio, sunt versus -emfinem. MLWAlbert.
M. sacram. 224 p. 147,2 unumquodque determinatur a -efine et optimo, ad quod est. pol. 8,1
a p. 756
a,36 totius civitatis et omnium civium est -isfinis unus, felicitas scilicet
eqs. (
sim. bon. 96 p. 63,42. eth. I 3 p. 2,55). metaph. 5,1,3 p. 213,21 oportet, quod -isfinis prior sit intentione agentis.
persaepe. IV
locut.: A
usque ad, in -emfinem
, -efine
tenus (-etenus)(finetenus)
i. q. usque ad extremum –
bis zum Ende, bis zuletzt: MLWConst. Constant. 184 illic usque in -emfinem quaerant
gentes doctorem, ubi sanctum doctoris quiescit corpus. MLWHraban. epist. 10 p. 397,20 quatenus divina gratia in via veritatis me ducere et usque ad -emfinem in ea conservare dignetur. MLWAmarc. serm. 4,323 qui -etenusfinetenus non servit, premia perdit. MLWConsuet. Marb. 24 similiter facient
(sc. fratres inclinationem) in omnibus extremis versibus ymnorum usque penes (in
var. l.) -emfinem.
persaepe. B
(usque) in -emfinem
, -efine
tenus (-etenus)(finetenus)
, sine -efine
i. q. usque ad ultimum, in perpetuum –
bis ans Ende (der Zeiten), auf ewig, gänzlich: MLWHraban. epist. 1 p. 381,23 qui
(Deus) pacem suam servis suis reliquit quique ... in -emfinem dabit. 34 p. 468,44 ut ... in dextera eius
(Domini) perfruar usque in -emfinem. MLWDipl. Karoli III. 36 p. 62,27 proemia sine -efine mansura. MLWHrotsv. gest. 405 requiem sine -efine perennem ... praestari. MLWDipl. Zwent. 26 ut hęc nostrae largitionis auctoritas firmiorem in Dei nomine finetenus obtineat stabilitatis vigorem.
persaepe. C
in -emfinem
, -efine
tenus (-etenus)(finetenus)
i. q. usque ad exitum (vitae) –
bis ans (Lebens-)Ende: MLWEpist. Col. 10 p. 254,39 dupliciter ... est
archiepiscopus -etenusfinetenus a sacerdotali ministerio exauctoratus. MLWWiduk. gest. 1,9 p. 11,7 propinquitatis ... iura inviolabiliter ... -etenusfinetenus ... servare. MLWTrad. Ratisb. 212
a p. 193,4 accepit
Adalhart ... locum unum ... -etenusfinetenus tantummodo deserviendum. MLWGerh. August. Udalr. 1,27 l. 15 missam iniit et ... in -emfinem stando gloriosae peregit. MLWThietm. chron. 2,14 in -emfinem ... preceptis obtemperavit
rex divinis.
persaepe. D
in -efine
i. q. denique, postremo –
am Ende, schließlich: MLWRadbert. corp. Dom. 8,130 sacerdos est ..., ‘qui potestatem habet corpus et animam perdere in gehennam’; ex quo in -efine concluditur:
‘eqs.’ MLWWalahfr. carm. 24,39 evigilans ... vix versus in -efine duos ... mente recordabar. MLWVita Rimb. 11 p. 89,27 ne suum ... conscium hac gratia in -efine defraudaret. MLWDipl. Loth. III. 4 p. 6,8 in -efine addimus, ut
eqs. MLWCompos. Matr. 73,6 sit tibi premanu spiclarum tritum diligenter et cribellatum partes iii; et in -efine adice in predicta specie.
al. V
abl. pro praep. fine.(
cf. ital. fino) A
c. abl. (acc. MLW
l. 61) i. q. usque (ad) –
bis (zu): MLWDipl. Loth. I. 24 p. 97,33sq. de alio latere usque in flumen de casa Carini et -efine viam, quae pergit in descensu ad portum, et revertente per flumen desuper casa Walderamni et -efine casa Willeradi. MLWDipl. Otton. II. 262 p. 303,40 monasterium sancte Palumbe ... ab una parte -efine Acerno, ab alia parte -efine Fossato, alio capite -efine sancta Iusta. p. 304,4sqq. MLWDipl. Heinr. II. 465 p. 591,39sq. est ipsa res infra finis: capo -efine Rigo plano, pede -efine mare cum ipso litore maris ..., de uno latere -efine fluvio Trinio, de alio lato -efine Biferno (
inde 466 p. 593,22sq.).
al. B
c. gen. i. q. intra –
innerhalb: MLWAmalar. off. 4,23,22 universitas temporis, quae -efine septem dierum volvitur, significatur per septem dies.
Fiedler