Eintrag · Mittellateinisches Wb.
dicta f.
dicta, -ae f. (l. 20. 55. 66) quod verbis prolatum est, verbum, sententia — das Gesprochene, Gesagte, Wort, (Aus-)Spruch: 1 strictius: a gener.: α in univ.: MLWCod. Karol. 51 p. 572,2 si quis de nobis nequissimas -asdictas vestris auribus proferre maluerint MLWeqs. MLWWaltharius 92 -umdictum compleverat actis. MLWWipo gest. 2 p. 20,10 vir ... verax in -isdictis, strenuus in factis. MLWCarm. de Frid. I. imp. 304 omnes assensu proceres firmant regalia -adicta. MLWChart. Babenb. 68 p. 93,33 quoniam statuta, facta et -adicta principum facile a memoria delentur humana MLWeqs. (sim. MLWChart. eccl. Erf. 202 p. 106,23. MLWal.). saepe.de -i prolatione: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,30 hęc citius -odicto parat omnia regius ordo (MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1075 p. 220,30. Vita Heinr. IV. 6 p. 24,5. MLWal.). β de proverbio, sententia: MLWMetell. exp. Hieros. 3,183 vulgo tritum poteras dinoscere -umdictum: si sit, qui fugiat, qui consectetur, abundat. 3,524. MLWHist. peregr. p. 130,8 illud ... gentilis (i. Ovidii) -umdictum, quia ‘turpius eicitur, quam non admittitur hospes’. MLWal. b publ. et iur.: α in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 293,62 iuxta legale et antiquum -umdictum (edictum MLWvar. l.) ‘qui neglegit censum perdat agrum’. β de testimonio: MLWTrad. Frising. 721a p. 601, 14 (a. 850) eo ... modo firmavit veradica sua -adicta quasi coram obtutu Dei diserta proceribus, ut MLWeqs. MLWChart. Bund. 390 p. 290,6 partim ex -isdictis prefatorum testium, partim ex confessione ipsius Laurentii MLWeqs. MLWal. MLWChart. Tirol. 587 p. 65,9 totum ei (episcopo) refficere promisit Petarinus in eius -odicto sine sacramento. MLWal. MLWmeton. de charta testimonium continente: MLWChart. Berg. Magd. 77 (a. 1225) ad nos (sc. episcopum) ipsi iudices simulque -adicta testium sigillis suis inclusa de consensu partium transmiserunt ...; et -adicta testium ... sigillo nostro clausa diligenter fecimus ... reservari. MLWibid. iterum. γ de iudicio, arbitrio: MLWDipl. Ludow. II. 80 p. 225,17 si quis ... monasterio vim fecerit, et -umdictum (ni subest edictum) facimus, qualiter puniendus erit: eqs. MLWChart. Babenb. 283 p. 119,1 qui (duo arbitri papae et duo imperatoris) si concordare non poterunt, quintum eligent et -odicto maioris partis stabitur. MLWChart. Tirol. 1033 p. 79,6 mansus, quem ... Arnoldus ... habet medium, illi domino Macelino dare debet in -odicto duorum eorum amicorum. MLWChart. Helv. arb. 142 p. 222,36 hanc ... ordinationem seu amicabilem compositionem sive -amdictam dicte partes presentes pro se suisque heredibus ... approbaverunt. MLWal. c philos. et theol.: α in univ.: MLWGodesc. Saxo theol. 18 p. 253,27 ‘salva animam tuam’ et cetera istius modi, quae ... pro libero arbitrio -isdictis in suis ponunt Pelagiani. MLWal. β de peccato: MLWAlbert. M. eth. I 192 p. 172,12 Praepositinus exponit: -umdictum vel non-dictum, factum vel non-factum (sc. est peccatum). d gramm.: MLWOtfr. ad Liutb. 86 et hoc (MLWsc. synaloepha) nisi fiat, extensio sepius literarum inepte sonat -adicta verborum. 2 latius: a de verbis sanctorum patrum, scripturae: MLWHraban. epist. 3 p. 386,20 quorum (sc. sanctorum patrum) -adicta alicubi in ipso opere, ita ut ab eis scripta sunt, ... posui. saepe. MLWDhuoda lib. man. 3,4,41 lege -asdictas vel vitas sanctorum ... patrum (cf. notam MLWed.). b de poesi (usu plur.): MLWWalahfr. carm. 88,9 rex, nunc mea -adicta libenter accipe corde pio. saepius. MLWFroum. carm. 27,11 si mihi versiculos faceres ..., aspicerem gratumque foret tua cernere -adicta. c in titulo libri: MLWPirmin. (?) scar.tit. (cod. E) incipit -adicta abbates Priminii de singulis libris cannonicis scarapsus. d de mandato, praecepto: [] α in univ.: MLWEigil Sturm. 3 coepit mystica -adicta Christi ... populis ... praedicare. MLWCapit. reg. Franc. 196,6 p. 31,7 atrocius ... hae pestiferae lues in illis (sacerdotibus) dampnantur quam in his, qui eorum -isdictis et exemplis ab his coherceri debuerunt. MLWDipl. Otton. I. 399 p. 544,7 ego ... notarius ibi fui et ex -odicto domni imperatoris ... et ex -odicto de suprascriptis episcopis ... scripsi hanc notitiam. MLWal. β de imperio, dicione: MLWEinh. Karol. 10 domuit et Brittones, qui ... -odicto audientes non erant. γ institutio, voluntas — Verfügung: MLWTrad. Frising. 44 p. 72,24 (a. 772) a pristinis observetur -isdictis, ut supra ... conprehendimus MLWeqs. e dictio, stilus — sprachlicher Ausdruck, Stil: MLWGunzo epist. 5 p. 28,7sqq. Servius ‘maiores nostros vitia’ dicit ‘non in -odicto (dictu MLWvar. l.) esse voluisse, sed in significatione’ ...; ergo sensui et significationi hęc ... sententia convenit, et non -odicto. p. 30,2 si in -odicto tantum et non in significatione oratio constat MLWeqs. Konstanciak