lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

deus

mhd. bis lat. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
10 in 9 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
7
Verweise raus
5

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

deus m.

Bd. 3, Sp. 541
deus, -i m.MLWscript. et MLWform. notabiliores:nom. MLWsg. deos: MLWl. 31.nom. MLWpl. dii pro dī: MLWFroum. carm. 2,9.MLWdat. MLWpl. dies: p. 542, 6.MLWmetr.:dēos: p. 542, 7.d: MLWMilo carm. 3,4,2,259.de etymologia: MLWExpos. miss. 10 -us a diligendo dicitur, quia omnia diligit et gubernat, quae creavit eqs. MLWAlbert. M. miss. 1,3,12 p. 29a,8 -us ... est nomen gubernationis ..., quod nomen, si derivatur a verbo Graeco ϑεωρέω, ... idem est, quod cuncta videns oculo providentiae. MLWal. divus, numen, ϑεός Gott(heit): 1 de Deo christiano: a usu communi: α in univ.: MLWForm. Andec. 22 quem (sc. blada) ... -osdeos dederit. MLWLex Alam. 41,1 credat iudex se apud -umdeum (altissimum iudicem MLWvar. l.) mercedem recipere (cf. Vulg. Matth. 6,2). MLWLex Baiuv. 1,8 illi, qui sunt ministri altaris -idei (Domini MLWvar. l.), duplicem conposicionem accipiant. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,143 in commune -umdeum summi veneremur Olimpi. MLWUrso anat. 7 invocans -umdeum (decum MLWed.) ... menbrorum in humano corpore positionem ... exprimam. persaepe. v. et p. 542, 19. 29.in formulis chartarum: MLWChart. Rhen. med. I 8 p. 11,26 (a. 720) si quis ... contra hunc testamentum ... venire temptaverit ..., inprimitus iram -idei omnipotentis incurrat (sim. MLWTrad. Frising. 1 p. 27,28. saepe). MLWChart. Argent. I 545 sic adiuvet me -usdeus et omnes sancti (MLWsim. MLWChart. episc. Hild. III 74). β de Patre: MLWLiutg. Greg. 14 secundum scripturae testimonium flagellavit -usdeus filium suum in hac peregrinatione (spectat ad Vulg. Hebr. 12,6; MLWsim. MLWThietm. chron. 4,72. MLWal.). MLWWalahfr. Mamm. 19,38 non magicas didici vel profero fraudes, sed natum coluisse -idei. MLWcarm. (?) 83,12,2 vos (sc. martyres) crucis Christi socios rogate, qui -idei patris comitantur agnum (sim. MLWThietm. chron. 1,17. saepe). MLWal. γ de Christo (in indicatione anni: l. 52): MLWTrad. Frising. 3 (a. 748/50) ad ecclesiam beatę -idei genetricis Marię (sim. 5 p. 31,5. persaepe). 481 actum est hoc ... in iii. id. dec. ... anni -idei dcccxxiii. MLWPoeta Saxo 3,10 postquam -usdeus est homo natus. MLWFroum. carm. 15,7 quia natus adest -usdeus. MLWChart. scrin. Col. A II 1 p. 107,24 Henricus panifex -idei (i. hostiarum pistor, ut MLWvid.) et uxor sua ... emerunt domum. persaepe.in MLWlocut. -usdeus homo: Alcuin. MLWrhythm. 1tit. (MLWMGPoet. IV p. 904) de trinitate et de Christo -odeo homine. Poppo Trev. ad Bened. (MLWMGScript. VIII p. 177,42) cum ... amore visionis sepulchri -idei hominis Ihesu Christi Ierusalem ... profectus fuissem. MLWAlbert. M. sacram. 223 p. 146,34 fluit virtus ab eo, qui est verus -usdeus homo passus. saepe. δ de Spiritu sancto: MLWRup. Tuit. trin. 34,3 MLWl. 75 Spiritum sanctum credimus et confitemur verum esse -umdeum ac Dominum, patri et filio consubstantialem. ε de trinitate: MLWRhythm. 8,1,2 alta prolis sanctissime -umdeum promissa nobilis. Liutpr. serm. 117 (MLWCC Cont. Med. CLVI. 1998. p. 156) sint tres dii, ut tu, christiane, fateris. MLWRahew. flosc. 1,18,4 in -orumdeorum numero numquam aberratis. MLWal. b in nominibus eorumque interpr.: α hominum: MLWVita Theod. 4 p. 39,5 mater eum ... Theodericum in baptismate fecit nominari, quod potest interpretari -idei contemplator. MLWSchol. Adam gest. 25 -odeo (Domino MLWvar. l.) carus nomen sortiri meruit Odinkar. β plantae: MLWGloss. Roger. I B 1,10 p. 529,39 recipe ... trescolanam ..., id est herbam -odeo gratias. γ medicaminis: MLWTheod. Cerv. chirurg. 3,44 p. 172G alios (lapides) generari non permittit potatio ulterius, unde et -idei manus vocatur. 2 de deis paganis et falsis (in nomine plantae: l. 9): a in univ.: MLWPass. Fel. et Reg. 3 (MLWZSchweizKirchGesch. 65. 1971. p. 136; MLWs. VIII.2) Decius dixit: (sacrificate dies) (diis MLWvar. l.) eqs. MLWVita Erasmi 438 hic (sc. filius Dei) superat -osdeos magna virtute malignos. MLWAlbert. M. veget. 6,450 silvestris ... salvia alio nomine dicitur ambrosia -orumdeorum, eo quod ... dii facti sunt immortales ex eius comestione. persaepe.MLWmeton. de simulacro: MLWWett. Gall. 7 -osdeos conterebant peregrini. MLWThietm. chron. 6,22 Liuzici nostris ... sotiantur, -osdeos suimet precedentes subsequuti. b de hominibus: MLWHelm. chron. 6 p. 16,25 sanctum Vitum ... pro -odeo venerantur Rani, creaturam anteponentes creatori. MLWChron. reg. cont. III MLWa. 1210 p. 230,43 qui (Remundus) erat ... prin-ceps tocius perversitatis (sc. haereseos) et ab eis (Begginis) quasi -usdeus colebatur. MLWAlbert. Stad. chron. MLWa. 1186 sepultus est Machometh, -usdeus gentilium. c de diabolo: MLWRup. Tuit. vict. 1,8 p. 15,26sq. negavit Satanas ... -umdeum esse creatorem suum, dixit et se esse -umdeum. d de animali: MLWAnnal. August. I MLWa. 1068 avecto ... equo, quem pro -odeo ... colebant Liutici. e de rebus: MLWHerm. Carinth. essent. 2 p. 170,17 qui (Chaldaei) beneficium ignis male compensantes, ignem sibi -umdeum altissimum statuerunt. MLWAlbert. M. summ. creat. II 1,59,1 p. 512b,30 appellat Homerus -osdeos planetas. MLWal. 3 per compar.: a de hominibus: α spectat ad magnificentiam, beatitudinem: Carm. var. III A 7,40 p. 627 alter (i. Christus) per meritum paradysi sede locavit fonte sacro genitos, fecit et esse -osdeos MLWeqs. (cf. Vulg. Rom. 5,12sqq.). MLWRup. Tuit. vict. 2,6 p. 53,10 -idei ... hęc erat pia intentio ..., ut homo ... ipse, quod natura non erat, gratia -usdeus (-idei MLWvar. l.) fieret. MLWal.de sanctis: MLWConst. Constant. 111sq. percunctati ... eum (papam) sumus, qui isti dii (duo MLWvar. l.) essent Petrus et Paulus MLWeqs. β spectat ad potestatem, dominium: MLWEugen. Vulg. syll. 6,9 〈cum〉 te (sc. papam) dominum, immo -umdeum, meque pulicem considerassem.de imperatore Romano antiquo: MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 297,27 ut vocaretur Octavianus -usdeus et dominus. b de ventre (loci spectant ad Vulg. Rom. 16,18): MLWIoh. Canap. Adalb. A 27 quorum (Pruzzorum) -usdeus venter est. MLWCarm. Bur. 211,1,3 venter -usdeus meus erit. Gansweidt
5769 Zeichen · 373 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    dêussubst.

    Findebuch (Mhd. Wortschatz)

    dêus subst. RWh.

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    deus

    Goethe-Wörterbuch

    deus Gott, Gottheit 1 in dem Spruch ‘nemo (nihil) contra deum nisi deus ipse’: niemand (nichts) gegen Gott außer Gott se…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Deus

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +2 Parallelbelege

    Deus , lat., Gott.

  4. modern
    Dialekt
    deus

    Schweizerisches Idiotikon · +2 Parallelbelege

    deus Band 1, Spalte 285 deus 1,285

  5. Sprichwörter
    Deus

    Wander (Sprichwörter)

    Deus Imperet tibi Deus, sagte N., schwur er ein Bock im finstern, meinete, as were ein Gespenst. – Latendorf II, 18.

  6. Latein
    deusm.

    Mittellateinisches Wb.

    deus , -i m. script. et form. notabiliores: nom. sg. deos: l. 31 . nom. pl. dii pro dī: Froum. carm. 2,9. dat. pl. dies:…

Verweisungsnetz

19 Knoten, 12 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 9 Sackgasse 7

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit deus

11 Bildungen · 10 Erstglied · 1 Zweitglied · 0 Ableitungen

deus‑ als Erstglied (10 von 10)

Dëusdedit

Meyers

deus·dedit

Dëusdedit (»den Gott gegeben hat«, lat. Übersetzung des hebräischen Jonathan und Jehojanan [Johannes]), 1) Papst und Heiliger, der 615–618 r…

Deus ex machĭna

Meyers

Deus ex machĭna (lat., »der Gott aus der Maschine«), sprichwörtlich gewordener Ausdruck für die durch plötzliches Dazwischentreten einer Per…

Deus omen avertat!

Meyers

Deus omen avertat! (lat.), Gott wende die schlimme Vorbedeutung ab! Das wolle Gott verhüten!

Deussen

Wander

deus·sen

Deussen Den wollt ich deussen (jagen). ( Trebnitz. ) – Weinhold, 14.

deus als Zweitglied (1 von 1)

rummeldeus

DWB

rummel·deus

rummeldeus , m. name eines weiszbieres, das in Ratzeburg gebraut wird. Campe. Jacobsson 3, 468 b hat dafür rummeldeisz, vgl. auch Schiller -…