Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
danne Adv., Konj.
danne , Adv., Konj.
- nhd.
- darauf, dann, also, damals, deshalb, als, wenn, während (Konj.), zu der Zeit, da, danach, nun, daher, deswegen, in diesem Fall, dazu, noch dazu, ferner, und ferner, überdies, aber, doch, denn, nur, wann, weil
- ne.
- afterwards, then, so, when, while (Konj.)
- ÜG.:
- lat. a I, (adhuc) B, N, T, (antequam) B, MF, T, autem MF, N, T, ceterum (= danne ouh) Gl, cum APs, B, Gl, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, Ph, T, deinde (= danne ouh) Gl, (demum) Gl, (donec) MF, T, (dudum) T, dum B, Gl, I, MH, N, NGl, dumtaxat Gl, (ecce) T, enim N, T, ergo Gl, MF, N, T, iam N, igitur Gl, I, N, (necdum) Gl, neque T, (nondum) T, TC, (num) N, (nunc) N, postremo N, prae N, NGl, (priusquam) MF, T, quam B, Gl, I, MF, N, NGl, O, T, WH, (quamquam) Gl, quando B, C, Gl, I, N, NGl, O, RhC, T, quando quidem Gl, quodsi (= waz danne) N, (super) N, tamen Gl, tandem N, tandem aliquando Gl, tum N, tunc B, C, Gl, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, T, TC, (usque) Gl, vero (Adv.) (= ouh danne daz) I, vero (Adv.) LF
- Vw.:
- s. sō-
- Hw.:
- vgl. anfrk. thanne, than, as. thanna, thanne
- Q.:
- APs, B, BB, BR, C, Ch, FP, GB, Gl (765), Hi, I, JB, KG, L, LB, LF, M, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, OT, Ph, Psb, RhC, T, TC, WB, WH, WK
- E.:
- s. germ. *þan, Adv., dann; vgl. idg. *to- (1), *tā-, *ti̯o-, Pron., der, die, Pokorny 1086
- W.:
- mhd. danne, denne, Adv., dann, damals, sodann, darauf, als, wenn, daher, deshalb
- nhd.
- dann, Adv., Konj., dann, DW 2, 740, DW2 6, 240
- R.:
- danne ouh: nhd. sonst, noch
- ne.
- else
- ÜG.:
- lat. ceterum Gl, deinde Gl
- R.:
- ēr danne: nhd. bevor
- ne.
- before
- R.:
- danne halt: nhd. dennoch
- ne.
- still (Adv.)
- R.:
- noh danne: nhd. noch nicht, bis dahin noch nicht
- ne.
- not yet untilot
- L.:
- Karg-Gasterstädt/Frings 2, 90 (thanne), ChWdW8 100a (danne), ChWdW9 207b (danne), 208a (danne), EWAhd 2, 528
- Son.:
- Tgl01 = Sankt Pauler Lukasglossen (Sankt Paul, Stiftsarchiv 1/8) (4. Viertel 8. Jh.), Tgl06 = Benediktbeurer Cura-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 4614), Tgl018 = Regensburger Isidor-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14461), Tgl082c = Kölner Glossen zu den Paulusbriefen (Köln, Historisches Archiv Hss-Fragm. B 210), Tglr Rb = großes Reichenauer Bibel-Glossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC = XCIX), TrA01 = Alphabetisches Reichenauer Bibelglossar (Karlsruhe, Badische Landesbibliothek Aug. IC bzw. XCIX), TrA04 = alphabetisches Berner Canones-Glossar (Bern, Burgerbibliothek A 26 + MS 89), TrT03 = Tegernseer Canones-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 19417), TrT04 = Tegernseer Cura-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 18550a), TrT10 = Salzburger Canones-Glossar (Salzburg, Salzburger Museum Carolino Augusteum Hs. 2163), TrT30a = Berliner pragmaticum-Glossar (Berlin, Staatsbibliothek zu Berlin Preußischer Kulturbesitz Hamilton 132), TrT30b = Pariser pragmaticum-Glossar (Paris, Bibliothèque Nationale lat. 12445), TrT30c = pragmaticum-Glossar von Reims (Reims, Bibliothèque Municipale 671), Wba02 = Samanunga (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 162), Wba03 = Affatim-Glossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25)