lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

consul

ae. bis spez. · 7 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
7 in 7 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
5
Verweise raus
4

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

consul m.

Bd. 2, Sp. 1656
consul, -is m. MLWscript.: cun-: MLWl. 32. -ssul: MLWMarian. chron. a. Chr. 479. -sil: MLWl. 24. -sol: MLWl. 22. adde MLWConc. Merov. p. 87,4. MLWal. I magistratus summa vel magna potestate praeditus höchster oder hoher öffentlicher Würdenträger: A strictius in re publica Romana MLWi. q. ὑπατοςKonsul: 1 proprie: a in univ.: MLWChron. Fred. 2,27 inicium -solumconsolum Romanorum MLWeqs. MLWForm. Arvern. 1 Honorio et Theodosio -silibusconsilibus. MLWFroum. (?) carm. p. XII,26 ypatos et -lconsul Romę tum pręfuit iste (Boethius). MLWRup. Tuit. vict. 11,5 per quos (dentes ferreos) ... intelligimus Romanę potentię -esconsules. MLWCarm. Bur. 14,1,16 de rhetore -emconsulem eligens Fortuna (cf. Iuv. 7,197). MLWal. b in indictione anni (de locis s. VI. recentioribus l. 33sqq. citatis v. MLWBresslau, Urkundenlehre II. p. 406): Leg. Burgund. const. I 42,2 data ... in colloquio sub die III nonas Septembris, Abieno viro clarissimo -econsule. MLWConc. Merov. p. 9,18 Felice v. MLWc. cunsule. MLWTrad. Frising. 13a actum ... sub die -econsule, quod fecit pridie kal. Iun. MLWeqs. (MLWConc. Karol. A 16B. MLWTrad. Frising. 226. 890. saepe). MLWBernold. Const. libell. X 47 hinc est, quod sancti patres ... scriptis diem et -emconsulem assignare solent (spectat ad Cod. Theod. 1,1,1). MLWal. 2 translate vel in imag.: Ethelw. MLWchron. (MLWMGScript. XIII p. 122,41; MLWs. X.2) patricius -lconsul Fabius quaestor Ethelwerdus. MLWHist. mart. Trev. 7 corpus ... sancti martyris Palmatii, -isconsulis Trevericae urbis et patritii. Lambert. Hersf. inst. 1 p. 348,25 nostrae rei publicae -esconsules, hoc est monasterii nostri patres atque rectores. MLWTrad. Salisb. I 169 p. 339,11 Otto ... prepositus monachorum sub -busconsulibus Petro et Paulo militantium. MLWHonor. August. anim. 2 prima ... civitas est grammatica; ... in hac nomen et verbum quasi duo -esconsules imperant. MLWal. 3 meton.: a in nomine plantae oculus -isconsulis q. d. (cf. MLWMarzell, Wb. dt. Pflanzennam. III. p. 139. 241): MLWGloss. III 562,39 St.-S. oculus -isconsulis bachmynce. MLWHildeg. phys. 1capit. (cod. G) oculus -isconsulis frideles ouge. MLWAlphita I p. 303,28. II p. 126,35. MLWal. b mus. de primo tetrachordi sono (in systemate Graeco): MLWRemig. Altiss. mus. 495,10 ὑπατος graece, latine -lconsul. 502,12 est enim hypatos, id est -lconsul vel rector sequentis tetrachordi. B latius de persona cuiusdam potestatis vel auctoritatis: 1 spectat ad civitates Langobardiae: a (civitatis) rector et gubernator(Staats-)Lenker, Leiter: MLWEpist. Bamb. 20 p. 513,12 (a. 1117) -busconsulibus, capitaneis, omni milicie universoque Mediolanensi populo MLWeqs. MLWDipl. Loth. III. 109 Placentinorum civium et -umconsulum plebisque voluntate. MLWDipl. Frid. I. 224 p. 9,18 venturi ... -esconsules a populo eligantur et ab ... imperatore confirmentur. MLWConst. imp. I 291 p. 406,1 iuraverunt Oprandus ... de Brixia -lconsul et rector MLWeqs. II 85,7. MLWChart. Tirol. 764 p. 196,40 potestas Cumanus vel -esconsules Cumani. persaepe. b de aliis officii civilis administratoribus: α de magistratu iudiciali: Bonizo vit. christ. 7,16 p. 242,24 (ed. E. Perels. 1930) alii (iudices) ..., qui dicuntur -esconsules, iudicatus regunt et reos legibus puniunt. MLWAdalb. Samar. praec. dict. p. 61,2 consulare ... officium ita legitime tractatur, si -lconsul iure ac legaliter tractat civilia iura. MLWChart. Ital. Ficker 108 p. 153,4 utraque pars se iudicio -umconsulum civitatis ... sumiserunt. MLWAnnal. Ianuens. I p. 232,28 causarum -esconsules ... ierunt ad comites absque mandato -umconsulum comunis Ianue. MLWChart. Bund. 497 Albertus de Saxo -lconsul Cumanus de iustitia (MLWActa imp. Winkelm. I 135 p. 114,34. 164 p. 141,37. MLWChart. Ital. Ficker 473. MLWal.). MLWChart. Ticin. 122 p. 96,13 quando ipse erat -lconsul et sindicus de valle Osornono. saepe. β de magistratu militari: MLWAnnal. Ianuens. I p. 11,9 Willielmus Caputmalli, -lconsul exercitus Ianuensium. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1223 p. 73,5 potestas Cremone precepit -busconsulibus militum, ut MLWeqs. MLWal. γ de praeside negotiatorum, artificum: MLWActa imp. Böhmer 900 p. 613,33 (a. 1193) in praesentia testium ... Leonardi iudicis, Conradini ... -isconsulis negotiatorum. MLWConst. imp. I 356,2. II 393 p. 493,34 per capitaneum populi ... et -esconsules mercatorum terre et -esconsules artium. MLWIoh. Codagn. annal. MLWa. 1187 p. 16,16 Albertonus et socii ... -esconsules offitiorum et societatum iurare fecerunt. MLWal. 2 spectat ad civitates Germaniae MLWi. q. senatorRatsherr: a in univ.: MLWChart. Traiect. 529 p. 469,29 (a. 1196) acta sunt ... coram testibus his: Theoderico ... preposito, ... ministerialibus, ... scabinis, ... -busconsulibus civitatis. MLWChart. Lub. I 9 p. 14,25 testium nomina sunt hec: ... Lutbertus, Giselbertus, ... -esconsules Lubicenses. MLWChart. Solod. I 334 scultetus de Berno cum -busconsulibus. MLWChart. civ. Halb. 46 ubi domus -umconsulum est constructa (MLWChart. select. Keutgen 139,36. cf. MLWChart. civ. Erf. 282 in pirali curie -umconsulum). MLWAnnal. Worm. MLWa. 1246 p. 150,39 ut essent quadraginta -esconsules, qui MLWeqs. MLWChart. civ. Erf. 241 magistri -umconsulum et rectores et alii -esconsules Erfordenses. Chart. Mekl. 886 de consensu novorum -umconsulum et antiquorum. persaepe. b de arbitro, assessore iudiciali: MLWChart. Argent. I 617,2 (c. 1200) magister vere iudicabit, -esconsules dabunt sententiam. MLWChart. Dortm. 78 p. 33,20 unus -umconsulum ..., qui teutonice richteman dicitur, ... vadium porriget. Chart. select. Keutgen 139,47 si quis -lconsul pro iusticia ... munus ab aliquo accipere presumpserit. MLWChart. ord. Teut. (Hass.) 376 p. 280,4 nos sex -esconsules seu arbitri ... litem ... discutere possumus. MLWal. c de praeside fraternitatis (artificum): MLWChart. Brand. A XV 14 p. 13,21 (a. 1251) -esconsules huius institucionis (sc. fraternitatis textorum) sunt: MLWeqs. 3 de variis proceribus pro titulo dignitatis: a de praefecto provinciae: MLWIonas Bob. Ioh. 2 p. 329,21 quo (tempore) Gallias sub imperii iure Iohannes -lconsul regebat. MLWLeg. Wisig. chron. A 17/18 Theudericus ... tutelam agens Amalarici ... per -esconsules. MLWAldh. virg. I 42 p. 294,9 Pascasius -lconsul tribunica potestate fretus. MLWal. b de duce (spectat ad ducatus Italiae): MLWEpist. Lang. 19 p. 713,33 Mauricio -iconsuli et imperiali duci huius Venetiarum provinciae. MLWCod. Karol. 68 p. 598,18 direximus vestrae regali potentiae ... Theodorum ... -emconsulem et ducem. MLWConst. Constant. 231 clericis ... praecellentiam habere sancimus ... patricios atque -esconsules effici. MLWIoh. Neap. gest. 50 Anthimus Neapolitanorum -lconsul. MLWPetr. Cas. (?) chron. 4,52 p. 518,12 Andreas -lconsul et dux Cagetanorum. MLWActa imp. Böhmer 171 p. 158,41 nobilis vir Leo de Anguillara, Romanorum -lconsul. saepe. c de comite: MLWAbbo Sangerm. bell. 1,453 nepos eius ... Adalelmus -isconsulis (gloss.: comitis) intererat populo. Vita Wilh. 4 (MLWMGScript. XV p. 212,18) suscipit nomen -isconsulis et consulatum. MLWRob. Tor. chron. MLWa. 1110 Helias ..., -lconsul Cenomanie, ... vita privatus est. saepe. d usu communi (fere poetice): MLWAlcuin. carm. 42,7 quos (ludos) tibi dulcis amor, David, clarissime -lconsul, optulit. MLWEpitaph. var. II 9,2 -lconsul et augustus hic iacet expositus Lotharius. MLWEkkeh. IV. bened. I 36,28 o fidei parma, spe fulgida -isconsulis (gloss.: Mauricii) arma. MLWOliv. hist. Dam. 73 frequenter nostri -esconsules convenerunt. MLWFund. Consecr. Petri p. 181,3 convocavit rex ... spiritales personas et -esconsules tocius exercitus. saepe. de sancto, patrono: MLWMilo carm. 1,6,4,470 cum celsum iure tribunal -busconsulibus iunctis consederis arbiter orbis. MLWSigeh. Maxim. 10 (8) qui (terricola) ... se super caeli -emconsulem Maximinum extendisset (MLWTransl. Modo. 30 p. 302,38. MLWMirac. Modo. 14 p. 315b,17). MLWVita Maxim. Trev. II 87 -lconsul in ęthere cęli. MLWEkkeh. IV. bened. I 38,145 plaudamus cuncti tam certo -econsule functi. MLWal. II consiliariusRatgeber: A gener.: MLWConc. Karol. A 61 p. 803,18 tres -esconsules salutis meae. MLWEkkeh. IV. pict. Mog. 550 dispereunt cuncti tam sęvo -econsule (gloss.: crudeli consiliario) functi. MLWYsengrimus 1,688 da tibi consilium, -econsule memet agor. 3,878. MLWVita Godefr. Cap. II 173 noster praesul non rectus denuo -lconsul sancto consuluit MLWeqs. Engelh. Langh. epist. (MLWNArch. 6. 1881. p. 525,42) verum est nos fecisse, sed te proditore, te adiutore, te -econsule. MLWal. de sacrae scripturae magistro: MLWHraban. univ. 16,3 p. 447C -esconsules ... recte dici possunt magistri ecclesiae MLWeqs. MLWAlbert. M. euch. 3,1,3,4 p. 247a,13 -esconsules ... sunt doctores de secretis scripturae in dubiis fidelibus consulentes. B publ. et iur.: 1 de ministro regis, principis: MLWRadbert. Arsen. 2,6 p. 66,19 non -esconsules, non provisores patriae fuerunt capellani, sed latrones. MLWAnnal. Xant. MLWa. 834 direxerunt ... aciem contra Mahtfridum atque Landbertum, principes Lotharii -esconsules. MLWMetell. exp. Hieros. 1,520 ille (Boimundus) duces tantos, tot -busconsulibus comitatos ... cernens. MLWal. 2 de villico episcopi: MLWChart. select. Keutgen 141,20 (a. 1165) de iniustis modiis ... iudicium pertinet ad -esconsules nostros (sc. archiepiscopi). 3 in Frisiae universitatibus MLWi. q. iuratus, iudexRedjeva, Richter (de re v. H. Schmidt. Festschr. H. Heimpel. III. 1973. p. 538sqq.): MLWOliv. epist. 4 dilectis ... amicis, ... decanis, plebanis et -busconsulibus Frisie. MLWChart. Fris. or. 29 scabinis et burgensibus civitatis Bremensis -esconsules et universitas Federgonum quicquid possunt pacis. 31 p. 28,12 nos -esconsules, iurati et universitates Emesgonie et Brocmannie terrarum. MLWDecret. Frision. B p. 136b,12 si Brocmannus ... hoc dixerit per -esconsules ... terre. MLWal. Dinter
9561 Zeichen · 611 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    consulst. M. (a)

    Köbler Ae. Wörterbuch

    consul , st. M. (a) nhd. Konsul I.: Lw. lat. consul E.: s. lat. cōnsul, M., Konsul; vgl. idg. *sel- (3), *selh₁-, V., ne…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    consulm.

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer) · +2 Parallelbelege

    consul m. consul Altsw. 237,17. kunsel ib. 231,23. 235,38. vgl. auch cuns.

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Consul

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57)

    Consul , lat., in der röm. Republik die höchste ordentliche Staatsbehörde, der Zahl nach 2, jährlich gewählt, Anführer i…

  4. Latein
    consulm.

    Mittellateinisches Wb.

    consul , -is m. script. : cun-: l. 32. -ssul: Marian. chron. a. Chr. 479. -sil: l. 24. -sol: l. 22. adde Conc. Merov. p.…

  5. Spezial
    consul

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    consul [cǫn·sul] m. (-ui) Konsul m. ◆ consul general Generalkonsul m.

Verweisungsnetz

14 Knoten, 8 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Wurzel 1 Kompositum 6 Sackgasse 6

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit consul

36 Bildungen · 36 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von consul 2 Komponenten

con+sul

consul setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

consul‑ als Erstglied (30 von 36)

consularia

MLW

consul·aria

* consularia (-sol-) , -ae f. 1 consulatus — ‘ Konsulat ’ : a de munere: Chart. Bund. 435 p. 329,21 (a. 1186) qui fuerunt sotii eius in -sol…

Consulāris

Meyers

Consulāris , bei den Römern zur Zeit der Republik Prädikat gewesener Konsuln, unter den spätern Kaisern Titel auch solcher, die nicht Konsul…

consularius

MLW

consul·arius

* consularius , -i m. ( cf. consul et consiliarius) consiliarius , consilii urbani particeps — Beirat, Stadtrat : Const. imp. I 341,1 p. 487…

Consularmünzen

Herder

Consularmünzen , die Münzen aus den Zeiten der Republik, auf dem Avers den Kopf der Roma, auf dem Revers ein Zwei- oder Viergespann und derg…

consulat

LDWB1

consulat [con·su·lạt] m. (-ac) Konsulat n.

consulat

FWB

1. ›Amt des römischen Konsuls‹; 2. ›Handelsvertretung im Ausland‹

consulator

MLW

* consulator , -oris m. ( cf. consolator) consiliarius — Berater : v. p. 1662,2. loco obscuro: Ekkeb. Hersf. Heimer . 10 p. 602,6 sicut -r c…

consulatus

MLW

consulatus , -us m. script. : -sol-: p. 1659,7.11. -lt(us): p. 1659,5. adde Gloss. II 77,18 St.-S. abl. sg. -o: p. 1659,5. 45. 1 strictius i…

consulcaneus

MLW

* consulcaneus (-lta-) -a, -um. (sulcus) 1 adi.: confinis , vicinus — angrenzend, benachbart : Registr. Eberb. 8 a ,211 Burchardus dedit nob…

consulcatus

MLW

consul·catus

* consulcatus , -a, -um . confinis, vicinus — angrenzend, benachbart : Chart. Mog. A II 30 (ante 1141) ii iugera et dimidium agri ex ista pa…

consulens

MLW

consul·ens

subst. 1. consulens , -entis m. consiliarius — Ratgeber, Berater : 1 gener.: Arnulf. Sag. invect. 6 p. 103,7 ista non bona fide -is consulen…

consulënt

LDWB1

consul·ent

consulënt [con·su·lënt] m. (-nc) Berater m., Beratungsbeamter m., Konsulent m., Ratgeber m., Helfer m. ◆ consulënt aziendal Unternehmensbera…

consulënta

LDWB1

consulënta [con·su·lën·ta] f. (-tes) Beraterin f. , Konsulentin f. → consulënta.

consulentia

MLW

consulentia , -ae f. cura — Fürsorge : Dipl. Heinr. II . 136 pro nostrę seniorisque nostri Ottonis imperatoris anime -a consulentia . Dinter

consulënza

LDWB1

consulënza [con·su·lën·za] f. (-zes) Betreuung f., Beratung f. ◆ consulënza ambientala Umweltberatung f.; consulënza aziendala Unternehmensb…

Consulta

Meyers

Consulta (ital., span.), beratende Versammlung; auch Staatsrat.

consultaneus

MLW

* consultaneus v. * consulcaneus . Dinter

consultaris

GWB

consulta·ris

consultaris jur, idVbdg ‘Resolutum Consultare’: Gerichtsbeschluß DjG 3 3,379,8 RAnw [8.9.73] DjG 3 3,384,16 ebd [17.9.73] Christa Dill Ch. D…

consultatio

MLW

consulta·tio

consultatio (-cio) , -onis f. 1 de consilio quod habetur: a actio consulendi, deliberatio (cum aliis) — (gemeinsame) Beratung, Erwägung : Hi…

Consultation

Herder

Consultation , lat., ärztliche Berathung; consultativ , berathend; consultiren , berathen jemanden, rathschlagen.

consultativus

MLW

* consultativus , -a, -um . consulens, suasorius — (be)ratend , Rat gebend : Conr. Mur. summ. p. 162,20 sunt verba ... consultiva, -a consul…

consultator

MLW

consulta·tor

* consultator , -oris m. qui consilium petit, consultor — Ratsuchender : Epist. Ratisb. 7 p. 296,11 cęcitas ... G. Atrusi plenam domum -bus …

consultaziun

LDWB1

consultaziun [con·sul·ta·ziụŋ] f. (-s) Konsultation f., Beizug m., Befragung f., Zuziehung f., Beratung f. ◆ consultaziun popolara Volksbefr…

consulté

LDWB1

con·sulte

consulté [con·sul·tẹ́] I vb.tr. (consultëia) befragen, konsultieren, aufsuchen, beiziehen, heranziehen, hinzuziehen, zuziehen, zu Rate ziehe…

consultim

MLW

* consultim . 1 re bene deliberata, considerate — nach reiflicher Überlegung, mit Bedacht : Leg. Wisig. 2,2,9 p. 86,1 id -issime consultissi…

Consulting

FiloSlov

consul·ting

Consulting , n консалтинг , м → FiloSlov Beratung, f → FiloSlov Konsultation, f

consultio

MLW

consul·tio

* consultio (-cio) , -onis f. consilium, auxilium — Rat, Hilfe : Erinh. Heimer. 345 unde valet relique fieri -cio consulcio vite? ( cf. Ekke…

consultivus

MLW

* consultivus , -a, -um . 1 deliberatus — überlegt : Alfan. premn. phys. 33,10 p. 120 praeelectionem esse appetitum -um consultivum ( PG 40,…